Renia Spiegel

Renia Spiegel
Data i miejsce urodzenia

18 czerwca 1924
Uhryńkowce

Data i miejsce śmierci

30 lipca 1942
Przemyśl

Strona internetowa

Renia Spiegel (ur. 18 czerwca 1924 w Uhryńkowcach, w ówczesnym powiecie zaleszczyckim w województwie tarnopolskim, zm. 30 lipca 1942 w Przemyślu) – polska Żydówka będąca autorką polskojęzycznego dziennika i wierszy z okresu Holocaustu[1].

Życiorys

Była córką Bernarda Spiegla i Róży z Finklów[2]. Przyszła na świat i wychowała się w Uhryńkowcach, gdzie jej ojciec pełnił funkcję zarządcy dóbr. Jej siostra Elżbieta, młodsza o sześć lat, występowała w dwudziestoleciu międzywojennym jako aktorka dziecięca pod nazwiskiem Ariana Spiegel i w latach 1938–1939 była nazywana przez prasę „polską Shirley Temple”[2]. W styczniu 1939 roku Renia zamieszkała wraz z dziadkami w Przemyślu, gdzie była uczennicą tamtejszego Gimnazjum Żeńskiego im. Marii Konopnickiej i publikowała swoje wiersze w gazetce szkolnej.

Od 31 stycznia 1939 roku prowadziła również dziennik spisany na prawie 700 stronicach. Po polskiej wojnie obronnej we wrześniu 1939 roku i agresji ZSRR na Polskę Renia Spiegel z siostrą pozostały w części Przemyśla, która znalazła się w obrębie sowieckiej strefy okupacyjnej. Po agresji III Rzeszy na ZSRR i zajęciu całego Przemyśla przez Niemców, została osadzona w miejscowym getcie. Renia Spiegel została zastrzelona na ulicy Przemyśla krótko po swoich osiemnastych urodzinach, 30 lipca 1942 roku[3].

Wydania dziennika

Dziennik Reni Spiegel po raz pierwszy opublikowano w Polsce w 2016 roku nakładem Fundacji Reni Spiegel pod tytułem Dziennik 1939–1942[4]. Przekład na język angielski w tłumaczeniu Anny Błasiak i Marty Dziurosz, zatytułowany Renia’s Diary, ukazał się w 2020 roku nakładem wydawnictwa Penguin Books w Wielkiej Brytanii i wydawnictwa Macmillan Publishers w USA, gdzie stał się bestsellerem „New York Timesa” i bestsellerem dziennika „USA Today”[5]. Książkę przełożono również na inne języki, m.in. hiszpański (2019), włoski (2020), rosyjski (2020), niemiecki (2021), francuski (2022) i hebrajski (2026)[6].

Upamiętnienie i odniesienia w kulturze

W 2015 roku z inicjatywy młodszej siostry Reni Spiegel, Elżbiety Bellak (Ariany Spiegel), powstała Fundacja Reni Spiegel[7], która w tym samym roku zorganizowała pierwszy Konkurs Poetycki im. Reni Spiegel dla polskojęzycznej młodzieży z całego świata[8].

W 2016 roku, w ramach VIII Obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Podkarpaciu, zaprezentowano spektakl Dziennik Reni Spiegel (scenariusz Tomasz Magierski, reżyseria Barbara Płocica)[9]. W 2019 roku powstał film dokumentalny Przemyśl. Złamane marzenia (scenariusz i reżyseria Tomasz Magierski), oparty na dzienniku Reni Spiegel[10], a w 2023 roku 6-odcinkowy serial animowany o Reni Spiegel przygotowany przez Żydowskie Muzeum Galicja w Krakowie i Fundację Edukacji i Sztuki[11]. W 2025 roku w Muzeum Żydów Mazowieckich w Płocku (oddział Muzeum Mazowieckiego w Płocku) odbyła się wystawa czasowa pt. „Trzeba zostawić coś światu. Poza kartami dziennika Reni Spiegel”[12].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Renia Spiegel. Fundacja Reni Spiegel. [dostęp 2026-05-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-10-15)].
  2. 1 2 Ariana Spiegel: niezwykłe losy „polskiej Shirley Temple”. „Dziennik Łódzki”. [dostęp 2026-05-21].
  3. ↑ Zginęła tuż po 18 urodzinach. Jej pamiętnik po 76 latach odkrywa tajemnice. „Dziennik Łódzki”. [dostęp 2016-01-12].
  4. ↑ Renia Spiegel: Dziennik 1939–1942. Roman Włodek (przypisy, redakcja i opracowanie tekstu), Tomasz Magierski (spisanie tekstu z rękopisu). Wyd. pierwsze. Rzeszów: Fundacja Reni Spiegel, 2016. ISBN 978-1-5323-0449-1.
  5. ↑ Renia’s Diary. A Holocaust Journal. Macmillan Publishers. [dostęp 2026-04-16]. (ang.).
  6. ↑ Renia Spiegel – author. WorldCat. [dostęp 2026-05-23]. (ang.).
  7. ↑ O Fundacji. Fundacja Reni Spiegel. [dostęp 2016-01-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
  8. ↑ Konkurs Poetycki im. Reni Spiegel dla młodzieży polskojęzycznej z całego świata. dobrapolskaszkola.com. [dostęp 2016-01-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-10-21)].
  9. ↑ Obchody Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Podkarpaciu, 25–29 I 2016 r. Zaproszenie, s. 9 [online], Instytut Pamięci Narodowej, Oddział w Rzeszowie [dostęp 2026-05-21].
  10. ↑ Przemyśl. Złamane marzenia w bazie filmpolski.pl.
  11. ↑ Norbert Ziętal: Powstał animowany serial o Reni Spiegel. 18-letniej Żydówce zamordowanej przez Niemców w getcie w Przemyślu. Nowiny24.pl, 30 października 2023. [dostęp 2026-05-22].
  12. ↑ Minione wystawy czasowe. Muzeum Mazowieckie w Płocku. [dostęp 2026-05-21].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.