Reprezentacja Polski w szachach

Polska

Związek	Polski Związek Szachowy
Trener	Kamil Mitoń[1]
Skrót FIDE	POL
Strona internetowa

Reprezentacja Polski w szachach – drużyna męska (w przypadku olimpiad drużyna open) reprezentująca Polskę w szachowych rozgrywkach międzynarodowych. Reprezentacja Polski w 1930 roku wygrała olimpiadę szachową, a w 1983 roku wygrała mistrzostwa krajów nordyckich.

Polski Związek Szachowy został utworzony w 1926 roku^[2]. Dwa lata wcześniej Polska zajęła siódme miejsce na nieoficjalnej olimpiadzie szachowej^[3]. W związku z faktem zbyt późnego zgłoszenia polskiej drużyny na pierwszą oficjalną olimpiadę w 1927 roku^[4], debiut reprezentacji Polski na olimpiadzie szachowej nastąpił w 1928 roku^[3]. Polska drużyna zajęła wówczas trzecie miejsce, za Węgrami i Stanami Zjednoczonymi^[5]. W turnieju tym mogli jednak startować wyłącznie amatorzy, co zmieniono przed kolejną olimpiadą^[4].

W 1930 roku Polska uczestniczyła w turnieju olimpijskim dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Spraw Zagranicznych z polecenia Józefa Piłsudskiego^[6]. W trakcie turnieju polski zespół, będący jednym z jego faworytów, odniósł łatwe zwycięstwo 3½:½ nad Węgrami, ponadto wygrał z Litwą, Łotwą, Rumunią, Szwecją, Norwegią, Danią, Wielką Brytanią, Hiszpanią, Francją i Islandią, a także zremisował ze Stanami Zjednoczonymi, Niemcami i Austrią, przegrywając jednak mecze z Holandią i Czechosłowacją^[7]. Przed ostatnią rundą prowadziła reprezentacja Węgier, która przegrała jednak z Holandią 1½:2½, co przy zwycięstwie Polski nad Finlandią 3½:½ oznaczało triumf reprezentacji Polski w całym turnieju. W ostatecznym rozrachunku Polska uzyskała półtora punktu przewagi nad drugimi Węgrami^[8]. Skład Polski stanowili wówczas Akiba Rubinstein (zdobył 15 punktów w 17 partiach), Ksawery Tartakower, Dawid Przepiórka, Kazimierz Makarczyk i Paulin Frydman^[9].

W okresie międzywojennym reprezentacja Polski zdobywała jeszcze czterokrotnie medale na turniejach olimpijskich: w latach 1931 i 1939 zajmowała drugie miejsce (przy czym w 1931 roku polskiej drużynie wystarczało uzyskanie pół punktu więcej w ostatnim meczu do obrony tytułu^[10]), a w latach 1935 i 1937 została sklasyfikowana na trzeciej pozycji. Ponadto Polska zajęła drugie miejsce na nieoficjalnej olimpiadzie w 1936 roku^[3]. W związku z faktem, iż odbywająca się w Argentynie olimpiada 1939 zakończyła się już po wybuchu II wojny światowej, rząd Argentyny ustanowił przywileje dla szachistów, którzy zdecydowali się pozostać w tym kraju zamiast wracać do Europy. Spośród Polaków z tej możliwości skorzystali Mieczysław Najdorf i Paulin Frydman^[11].

Po zakończeniu II wojny światowej szachowa reprezentacja Polski nie nawiązała do wyników przedwojennych. Do 2016 roku najwyższym wynikiem polskiej drużyny było trzykrotnie siódme miejsce (1980, 1982, 2016)^[3]. W 2018 roku polska drużyna zajęła najwyższą pozycję w historii powojennych występów – czwartą. W trakcie turnieju Polska wygrała z późniejszymi medalistami – Stanami Zjednoczonymi i Rosją i przed ostatnią rundą miała szansę zdobycia złotego medalu^[12]. W ostatniej rundzie Polska zremisowała jednak 2:2 z Indiami^[13].

Poza olimpiadami reprezentacja Polski uczestniczyła również w innych turniejach rangi międzynarodowej. Dwukrotnie uczestniczyła w mistrzostwach świata, zajmując trzecie miejsce w 2017 roku. W 1973 roku po raz pierwszy wzięła udział w mistrzostwach Europy^[3]. Podczas tych zawodów Polska wygrała grupę 3, o pół punktu pokonując NRD^[14], a w finale zajęła czwarte miejsce. Najlepszy wynik na mistrzostwach Europy reprezentacja Polski uzyskała w 2021 roku (trzecia pozycja). Okazjonalne uczestniczyła także w Pucharze Mitropa i mistrzostwach krajów nordyckich (wygrana w 1983 roku)^[3].

Na olimpiadach Polskę reprezentowało 22 arcymistrzów: Mateusz Bartel, Łukasz Cyborowski, Kamil Dragun, Jan-Krzysztof Duda, Grzegorz Gajewski, Szymon Gumularz, Marcin Kamiński, Robert Kempiński, Michał Krasenkow, Robert Kuczyński, Adam Kuligowski, Bartłomiej Macieja, Tomasz Markowski, Kamil Mitoń, Wojciech Moranda, Kacper Piorun, Włodzimierz Schmidt, Bartosz Soćko, Dariusz Świercz, Jacek Tomczak, Radosław Wojtaszek i Aleksander Wojtkiewicz. Ponadto reprezentantami Polski byli m.in. Paulin Frydman, Kazimierz Makarczyk, Mieczysław Najdorf, Kazimierz Plater, Dawid Przepiórka, Akiba Rubinstein, Bogdan Śliwa i Ksawery Tartakower. Najwięcej partii (184) na turniejach olimpijskich rozegrał Włodzimierz Schmidt, który był reprezentantem kraju na czternastu olimpiadach^[15][16].

Źródło: Olimpbase, Chess-Results.com^{[3][17][18][19][20]}

Olimpiady szachowe

Udział w olimpiadach szachowych
Rok	Miejsce	M	W	R	P
1927	Nie uczestniczyła
1928	3.	16	9	4	3
1930	1.	17	12	3	2
1931	2.	18	11	5	2
1933	4.	14	8	4	2
1935	3.	19	13	4	2
1937	3.	18	14	2	2
1939	2.	18	12	4	2
1950	Nie uczestniczyła
1952	12.	15	7	4	4
1954	Nie uczestniczyła
1956	23.	18	6	3	9
1958	19.	19	8	4	7
1960	21.	20	11	3	6
1962	18.	20	10	3	7
1964	10.	19	7	4	8
1966	16.	19	11	3	5
1968	11.	18	8	3	7
1970	14.	19	10	4	5
1972	12.	22	6	9	7
1974	23.	22	10	7	5
1976	Nie uczestniczyła
1978	8.	14	7	3	4
1980	7.	14	7	4	3
1982	7.	14	9	1	4
1984	21.	14	7	2	5
1986	16.	14	7	2	5
1988	21.	14	6	5	3
1990	18.	14	6	3	5
1992	32.	14	7	2	5
1994	27.	14	7	2	5
1996	36.	14	6	5	3
1998	15.	14	6	3	4
2000	15.	14	6	5	3
2002	13.	14	7	3	4
2004	12.	14	6	4	4
2006	21.	13	7	1	5
2008	29.	11	6	1	4
2010	11.	11	6	3	2
2012	13.	11	7	1	3
2014	15.	11	7	1	3
2016	7.	11	7	2	2
2018	4.	11	7	3	1
2022	9.	11	6	4	1
2024	22.	11	6	3	2
Razem	1. miejsce	627	326	136	165

Mistrzostwa świata

Udział w mistrzostwach świata
Rok	Miejsce	M	W	R	P
1985	Nie uczestniczyła
1989
1993
1997
2001
2005
2010
2011
2013
2015
2017	3.	9	6	0	3
2019	Nie uczestniczyła
2022	5–8.	8	0	5	3
Razem	3. miejsce	17	6	5	6

Mistrzostwa Europy

Udział w mistrzostwach Europy
Rok	Miejsce	M	W	R	P
1957	Nie zakwalifikowała się
1961
1965	Nie uczestniczyła
1970
1973	4.	7	3	1	3
1977	Nie zakwalifikowała się
1980
1983
1989	17.	9	2	3	4
1992	23.	9	4	1	4
1997	12.	9	4	2	3
1999	16.	9	4	1	4
2001	13.	9	4	2	3
2003	9.	9	5	1	3
2005	6.	9	4	4	1
2007	4.	9	5	2	2
2009	7.	9	5	2	2
2011	8.	9	4	3	2
2013	16.	9	3	4	2
2015	13.	9	4	2	3
2017	10.	9	4	3	2
2019	12.	9	4	2	3
2021	3.	9	5	3	1
2023	4.	9	5	2	2
2025	13.	9	3	4	2
Razem	3. miejsce	160	72	42	46

Puchar Mitropa

Udział w Pucharze Mitropa
Rok	Miejsce	M	W	R	P
1976	Nie uczestniczyła
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1987
1988
1990
1991
1993
1995
1997
1998
1999
2000
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014	7.	9	3	1	5
2015	Nie uczestniczyła
2016
2017
2018
2019
2021
2022
2023
2024
2025
Razem	7. miejsce	9	3	1	5

Mistrzostwa krajów nordyckich

Udział w mistrzostwach krajów nordyckich
Rok	Miejsce	M	W	R	P
1970	Nie uczestniczyła
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1983	1.	7	3	2	2
1985	3.	7	4	0	3
1987	2.	4	2	0	2
1989	3.	7	4	2	1
Razem	1. miejsce	25	19	1	5

• Reprezentacja Polski w szachach kobiet

• StefanS. Gawlikowski StefanS., Arcymistrzowie. Złota era polskich szachów, Warszawa: The Facto, 2016, ISBN 978-83-61808-82-4 .