Richard Kirwan

Był bratankiem Risteárda Buidhe Kirwana (1708–1779), irlandzkiego wojskowego słynącego z pojedynków, potomkiem gaelickiego klanu Kirwanów (Ó Ciardhubháinów, O’Kirovane’ów), znanego od średniowiecza, jednego z czternastu najbardziej wpływowych rodów hrabstwa Galway (tzw. Tribes of Galway)^[2]. W 1741 zmarł jego ojciec, Martin Kirwan z Cregg^[3]. Początkowo pobierał nauki w Irlandii, a w 1750 wyjechał do Francji, gdzie do 1754 studiował literaturę łacińską na Uniwersytecie w Poitiers^[4]. W 1754 rozpoczął w St. Omer (lub Hesden) nowicjat w zakonie jezuitów, ale w 1755 zrezygnował z niego po śmierci starszego brata Patricka, zabitego w pojedynku, po czym wrócił do Irlandii i odziedziczył po bracie majątek rodzinny przynoszący dochody w wysokości od trzech do czterech tysięcy funtów szterlingów rocznie^[4].

W 1757 zawarł związek małżeński z Anne Blake, córką sir Thomasa Blake’a, z którą miał dwie córki, Marię Therese i Elizę^[5]. Żona zmarła w 1765^[5]. W tym okresie stworzył w należącym do Blake’ów zamku Menlo w hrabstwie Galway prywatne laboratorium chemiczne i zaczął gromadzić bibliotekę naukową^[6]. W 1761 rozpoczął w Londynie studia prawnicze, w 1764 przyjął doktrynę Kościoła Irlandii i w 1766 wszedł w skład irlandzkiej adwokatury jako tzw. barrister, ale po dwóch latach zrezygnował z praktyki adwokackiej, by poświęcić się pracy naukowej^[3][4]. W latach 1773–1777, rezydując w rodzinnym zamku Cregg w hrabstwie Galway, studiował grekę starożytną i współczesne języki europejskie^[4]. W Cregg również posiadał własne laboratorium chemiczne (jego ruiny zachowały się na terenie sadu wchodzącego w skład posiadłości)^[7].

W latach 1777–1787 mieszkał w Londynie, w 1780 został członkiem Royal Society, w 1782 otrzymał Medal Copleya za cykl rozpraw na temat powinowactwa chemicznego^[3]. W okresie pobytu w Londynie przyjaźnił się m.in. z Henrym Cavendishem, Josephem Priestleyem i Josephem Banksem^[6]. W 1784 opublikował Elements of Mineralogy, pierwsze systematyczne opracowanie mineralogii w języku angielskim, a w 1787 swoje najbardziej znane dzieło, An Essay on Phlogiston and the Constitution of Acids^[1][6]. Początkowo był zwolennikiem teorii flogistonu, ale w 1791 stał się jej przeciwnikiem pod wpływem krytyki ze strony francuskiego chemika Antoine’a Lavoisiera i jego współpracowników^[3][6]. W 1787 opublikował książkę An Estimate of the Temperatures of Different Latitudes, wytyczając nowe kierunki badań wiatrów w atmosferze ziemskiej^[3] jako prekursor pojęcia masa powietrza^[8].

W 1780, w trakcie wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych (1775–1783), stracił swoją cenną bibliotekę, przejętą w czasie transportu do Anglii przez amerykański okręt korsarski^[3], obecnie przechowywaną w zbiorach Salem Athenaeum w Salem w stanie Massachusetts^[5]. Dowódca amerykańskiego okrętu, Thomas Kirwan, również pochodził z rodu Kirwanów z Cregg^[5].

W 1787 przeprowadził się do Dublina^[5]. Od 1785 był członkiem założycielem Royal Irish Academy i w 1799 wybrano go na jej prezesa, którym pozostał aż do śmierci^[5]. W czasie pobytu w Irlandii, oprócz prac z dziedziny chemii, opublikował Geological Essays (1799), a także książki o logice (Logick, 1807) i metafizyce (Metaphysical Essays, 1811)^[1][3]. Pisał o religii, filologii, filozofii, meteorologii, górnictwie^[4][5], ogłosił prekursorską rozprawę o magnetyzmie (Thoughts on Magnetism, 1797)^[9]. W latach 1789–1808 przeprowadził w Dublinie pierwsze w historii ciągłe obserwacje meteorologiczne najwyższej i najniższej temperatury dziennej^[10]. Stworzył w ogrodzie swojego domu przy Cavendish Row w Dublinie pierwszą nowoczesną stację meteorologiczną w kraju, wyposażoną w termometry, barometr, deszczomierz i anemometr własnej konstrukcji, któremu poświęcił jedną z publikacji (Description of a New Anemometer, 1808)^[4][11]. Notował wyniki codziennych pomiarów od lat 80. XVIII wieku aż do śmierci w 1812^[12]. Był uważany w Irlandii za autorytet w kwestii prognozowania pogody^[3].

W 1794 otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu w Dublinie (w zakresie prawa)^[3] i Złoty Medal Royal Dublin Society za zasługi w nabyciu i opracowaniu cennej kolekcji minerałów niemieckiego geologa Nathanaela Gottfrieda Leskego (tzw. Leskean Cabinet)^[13]. Był członkiem honorowym m.in. Pruskiej Akademii Nauk w Berlinie^[6], Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk (1784)^[9], Amerykańskiego Towarzystwa Filozoficznego (1786)^[14], Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk (1789)^[15] i Francuskiej Akademii Nauk (1808)^[9]. Sympatyzował z irlandzkim ruchem niepodległościowym lat 1796–1798^[9]. Odmówił przyjęcia tytułu baroneta zaproponowanego przez lorda Castlereagha, lecz nosił honorowy tytuł generalnego inspektora kopalni królewskich w Irlandii^[3]. Oprócz języka angielskiego znał języki łaciński, starogrecki, hebrajski, niemiecki, szwedzki, francuski, włoski, hiszpański i irlandzki^[4]. Został pochowany na (obecnie nieistniejącym) cmentarzu przy kościele św. Jerzego przy Hill Street w Dublinie^[5]. W jego kondukcie pogrzebowym przechodzącym przez miasto uczestniczyło ok. 900 osób^[5].