Peter Woulfe

Peter Woulfe, irl. Peadar de Bhulbh (ur. 1727 (?) w Tiermaclane w pobliżu Limerick, zm. 3 lutego 1803 w Londynie)^[1] – irlandzki chemik i mineralog, członek Royal Society, laureat Medalu Copleya (1768).

Pochodził z rodziny normańskiej przybyłej do Anglii w 1066 w okresie inwazji Normanów^[1]. W średniowieczu Woufle’owie osiedlili się w Irlandii, stając się rodziną anglo-irlandzką^[1]. Początkowo kształcił się w szkole w Limerick, po czym w 1742, w wieku piętnastu lat, wyjechał do Hiszpanii do krewnego, z zawodu bankiera^[1]. W latach 1747–1752 studiował chemię w Paryżu pod kierunkiem wybitnego francuskiego chemika Guillaume’a-François Rouelle’a (1703–1770)^[1].

W 1752 przeprowadził się do Londynu, a w latach 1759–1763 służył w armii brytyjskiej w Gwadelupie, ówcześnie okupowanej przez Anglię, gdzie pełnił funkcję kierownika szpitala i dostawcy medykamentów dla wojska^[1]. W czasie pobytu w Gwadelupie zbierał okazy ryb dla szwedzkiego przyrodnika Karola Linneusza^[1]. Od 1771 aż do śmierci mieszkał w Londynie^[1]. Do wybuchu rewolucji francuskiej w 1789 miał zwyczaj spędzać okres letni w Paryżu^[1].

Pracował jako dostawca sprzętu laboratoryjnego i odczynników, odniósł sukces jako chemik i eksperymentator, publikował artykuły naukowe na temat chemii^[1]. Od 1767 był członkiem Royal Society^[1], w 1768 został nagrodzony Medalem Copleya^[1]. Przjaźnił się z Josephem Priestleyem^[1]. W 1789 wydał swoją ostatnią pracę chemiczną, po czym zajmował się alchemią, przez wiele lat bezskutecznie poszukując kamienia filozoficznego oraz eliksiru życia (nie publikował opracowań na te tematy)^[1][2]. Interesował się mistycyzmem i ezoteryką religijną, w 1769 poznał w Londynie Emanuela Swedenborga, angażował się w działalność wolnomularzy i różokrzyżowców^[1]. Słynął z ekscentryczności^[1].

Został pochowany na St. Pancras Old Graveyard w Londynie^[1].

Jako pierwszy odkrył cynę rodzimą w Kornwalii (1766)^[3] i jako pierwszy wysunął sugestię, iż wolframit może być związkiem nieznanego pierwiastka chemicznego (1779)^[1].

W 1779 zaobserwował, iż indygo poddane działaniu kwasu azotowego przybiera kolor żółty. Później okazało się, że powstała w wyniku reakcji substancja to kwas pikrynowy – pierwszy syntetyczny barwnik, używany także jako materiał wybuchowy oraz środek antyseptyczny wykorzystywany przy leczeniu oparzeń^[1].

Od jego nazwiska pochodzi nazwa tzw. butli Woulfe’a (flaszy Woulfe’a), opisanej przez niego w 1767 i stosowanej w laboratoriach chemicznych m.in. do absorpcji i oczyszczania gazów^[1][3]. Francuski chemik Édouard Adam (1768–1807) wykorzystał butlę Woulfe’a do konstrukcji ulepszonej aparatury do destylacji alkoholu i nazwiskiem Woulfe’a nazwano jeden z gatunków wódki produkowanych w Irlandii (ang. Woulfe’s Irish Vodka)^[1].

• Peter E. Childs. Peter Woufle (1727–1803): The Last of the Alchemists. „Bulletin for the History of Chemistry”. Vol. 48, No. 2, s. 136–154, 2023. Ann Arbor, Michigan: American Chemical Society, University of Illinois. ISSN 1053-4385. [dostęp 2025-09-04]. (ang.). 

• Rękopisy Petera Woufle’a w zbiorach Royal Society (ang.)