Roger Hollis

Sir Roger Henry Hollis (ur. 2 grudnia 1905^[1] w Wells^[1] w hrabstwie Somerset; zm. 26 października 1973^[1] w Bridgwater^[1]) – brytyjski funkcjonariusz służb specjalnych, związany z MI5, w latach 1956–1965 jej dyrektor generalny^[2]. W literaturze przedmiotu pojawiały się kontrowersje dotyczące rzekomej działalności szpiegowskiej Hollisa na rzecz Związku Radzieckiego, jednak teza ta została odrzucona przez badaczy i oficjalne stanowisko rządu brytyjskiego^[2].

Roger Henry Hollis urodził się w Wells jako syn biskupa Kościoła Anglii George’a Arthura Hollisa oraz Mary Margaret Church^[3]. Jego braćmi byli Maurice Christopher Hollis oraz Hugh Marcus Noel Hollis^[1][2].

W młodości pracował jako dziennikarz, po czym związał się zawodowo ze służbą bezpieczeństwa^[2]. W 1938 roku wstąpił do MI5, a w czasie II wojny światowej uczestniczył w działaniach kontrwywiadowczych prowadzonych na terenie Wielkiej Brytanii. W kolejnych latach awansował w strukturze instytucji, obejmując w 1956 stanowisko dyrektora generalnego MI5, które piastował do 1965 roku^[2]. W okresie jego kierownictwa ujawniono wielu radzieckich szpiegów, w tym Kima Philby’ego^[4].

10 lipca 1937 roku w Wells poślubił Evelyn Esmé Swayne^[2], z którą miał syna Adriana^[1][3]. Małżeństwo zakończyło się rozwodem około 1968 roku^[2]. Następnie poślubił Edith Valentine Hammond^[3]. Hollis zmarł w 1973 roku^[2].

Po odejściu Hollisa ze służby pojawiły się spekulacje dotyczące rzekomej współpracy z radzieckim wywiadem^[2]. Tezę tę podniósł m.in. dziennikarz Chapman Pincher^[2]. Znalazł się pod podejrzeniem działania jako podwójny agent i został objęty dochodzeniem^[4]. Po jego śmierci wyciekły informacje z przesłuchań, a wywołane nimi oburzenie opinii publicznej zmusiło Margaret Thatcher do ogłoszenia, że nie ma podstaw, by uznać Hollisa za zdrajcę^[2], a on został oficjalnie oczyszczony z zarzutów^[4]. Kariera Hollisa ponownie stała się przedmiotem podejrzeń w 1987 roku, kiedy były oficer wywiadu Peter Wright^[2] opublikował książkę Spycatcher, w której zasugerował, że Hollis był radzieckim szpiegiem^[4].

W opublikowanej w 2009 roku monografii historyk z Uniwersytetu w Cambridge Christopher Andrew odrzucił jednak możliwość, by Hollis był tajnym agentem radzieckim, podkreślając brak dowodów na poparcie tych hipotez^[2].