Roman Bocheński

Roman Bocheński

Data i miejsce urodzenia	12 maja 1910 Glinianka
Data i miejsce śmierci	kwiecień/maj 1940? Charków?
Odznaczenia

Roman Kazimierz Wiesław Bocheński (ur. 12 maja 1910 w Gliniance, zm. w kwietniu/maju 1940 w Charkowie?^[1]) – polski pływak, olimpijczyk z Berlina (1936). Najlepszy polski pływak w dwudziestoleciu międzywojennym, zaliczany do ścisłej czołówki europejskiej.

Urodził się 12 maja 1910 r. w Gliniance. Był synem pisarza gminnego Romana i Heleny ze Smykiewiczów. W latach 1924–1928 uczęszczał do Państwowej Średniej Szkoły Technicznej Kolejowej w Warszawie, gdzie uzyskał tytuł technika drogowo-budowlanego.

Wiosną 1928 r. wstąpił do sekcji pływackiej AZS Warszawa. Kilka miesięcy później w mistrzostwach Polski w Królewskiej Hucie (13–15 sierpnia 1928 r.) pokonał dystans 100 m stylem dowolnym w czasie 1:20, co dało mu I klasę pływacką. Jesienią 1928 r. wyjechał do Gandawy na studia w Wyższej Szkole Handlowej i Konsularnej, której ostatecznie nie ukończył z powodu braku funduszy. 11 listopada 1930 r. w Gandawie ustanowił niepobity przez ponad 20 lat rekord Polski na 100 m st. dowolnym (1:00,4), który na koniec roku był trzecim wynikiem w Europie^[2]. Pod koniec 1931 r. wrócił do Warszawy i podjął pracę jako urzędnik. Był członkiem Otwockiego Klubu Sportowego^[3], zajmował się także dziennikarstwem sportowym (prowadził dział pływania w tygodniku „Sport Wodny”). Na dystansach 100, 200 i 400 m stylem dowolnym oraz w sztafetach 4 × 200 m stylem dowolnym, 5 × 50 m stylem dowolnym i 3 × 100 m stylem zmiennym kilkunastokrotnie ustanawiał rekordy Polski. W czasie pobytu w Belgii trenował na krytym basenie w miejscowym Ghent Swimming Club. W latach 1928–1932 i 1936–1939 reprezentował barwy AZS Warszawa, a w latach 1933–1935 klubu pływackiego Delfin Warszawa. W 1936 r. wystartował w igrzyskach olimpijskich w Berlinie, w sztafecie 4 × 200 m st. dowolnym^[2], która już w przedbiegu została zdyskwalifikowana z powodu falstartu Joachima Karliczka.

Tuż przed II wojną światową w sierpniu 1939 r. Bocheński i polska ekipa pływacka brała udział w VIII Akademickich Mistrzostwach Świata w Monako. Z uwagi na napiętą sytuację polityczną w Europie mistrzostwa przerwano przed rozegraniem finałów w konkurencjach 100 i 400 m st. dowolnym, w których uczestniczył Bocheński. W podróży powrotnej z Monako droga przez Niemcy była odcięta. Udało im się dotrzeć do Polski przez Włochy, Jugosławię i Rumunię. Wybuch wojny zastał ich w Bukareszcie, skąd nazajutrz 2 września 1939 r. przekroczyli granicę polsko-rumuńską w Zaleszczykach^[2]. W następnych dniach walczył w kampanii wrześniowej jako podporucznik rezerwy piechoty. Szczegóły jego szlaku bojowego nie są znane (na wypadek wojny miał zostać jednym z dowódców plutonu ckm w 13 Pułku Piechoty w Pułtusku). Trafił do niewoli sowieckiej, najprawdopodobniej do obozu jenieckiego w Starobielsku. Według niepotwierdzonych źródeł mógł zostać zamordowany przez NKWD w kwietniu/maju 1940 r. w Charkowie. Jego nazwisko nie figuruje jednak w opracowaniach poświęconych zbrodni katyńskiej, tj. w księdze cmentarnej Charkowa z 2003^[4], ani na aktualizowanej o nowe wyniki badań stronie „Cmentarze katyńskie”^[5].

Był wielokrotnym (17) mistrzem Polski – indywidualnie i w sztafecie. Z powodzeniem, tj. na poziomie drużyny narodowej, uprawiał również piłkę wodną.

• Brązowy Krzyż Zasługi (19 marca 1931 r.)^[6]

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)

• „Łódź w Ilustracji”, 22 III 1931, nr 12, s. 6.
• Kazimierz Bocheński [online], olympedia.org [dostęp 2026-06-11]  (ang.).
• Polski Komitet Olimpijski: Roman Bocheński (1910-1940). olimpijski.pl. [dostęp 2026-06-11]. (pol.).
• Ryszard Wryk: Olimpijczycy Drugiej Rzeczypospolitej. Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2015, s. 149–151. ISBN 978-83-64864-22-3.