Roman Rakowski

Ukończył szkołę podstawową i gimnazjum nr 350 im. marsz. Józefa Piłsudskiego w Brzesku. W 1934 r. wstąpił do harcerstwa, służąc w miejscowej drużynie im. ks. Józefa Poniatowskiego. W 1939 r., po wybuchu II wojny światowej, wraz z drużyną pomagał ludności polskiej przy ewakuacji oraz brał udział w akcjach ukrywania broni pozostałej po wycofującym się Wojsku Polskim. W 1940 r., po rozbiciu drużyny przez siły okupacyjne, został zaprzysiężony w Szarych Szeregach, przyjmując pseudonim Grab. Początkowo był członkiem Bojowych Szkół, a później Grup Szturmowych.

Następnie w związku ze scaleniem Szarych Szeregów i Związku Walki Zbrojnej, został przekazany do dyspozycji Kedywu Okręgu Kraków ZWZ w Inspektoracie Nowy Sącz, a następnie przydzielony do odtwarzanego 1 Pułku Strzelców Podhalańskich Armii Krajowej. W 1941 r. skierowany do szkoły podoficerskiej ZWZ w Podhalańskiej Spółdzielni Owocarskiej w Tymbarku w ramach akcji o kryptonimie „Tymoteusz”. Po przeszkoleniu, w grudniu 1942 r. ze specjalnością w dywersji i odwecie został wysłany na placówkę w Inspektoracie Tarnów i przydzielony do jednostki specjalnej wykonującej wyroki wojskowego sądownictwa specjalnego^[1][3]. Brał udział w akcjach likwidacyjnych, odwetowych, a także m.in. w odbiciu 16 żołnierzy AK więzionych w Grybowie^[1].

4 lutego 1944 r. z rozkazu ppłk Stefana Tarnawskiego „Tarło” w ramach przygotowań do akcji „Burza” został przeniesiony do zachodniego Lwowa, gdzie dołączył do II Oddziału (Kedyw) Okręgu Lwów AK, wchodząc w skład 26 Pułku Armii Krajowej. 3 maja 1944 r. rozkazem komendanta obszaru lwowskiego, płk Władysława Filipkowskiego ps. „Cis” „Janka”, został mianowany na stopień podporucznika czasu wojny^[1].

Po kontakcie z dowódcą Inspektoratu Tarnów ppłk Stefanem Musiałkiem-Łowickim ps. „Mirosław”, został członkiem Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość^[1]. Otrzymał polecenie wstąpienia do I Oficerskiej Szkoły Piechoty Ludowego Wojska Polskiego w Krakowie, celem przekazywania informacji wojskowych do WiN. W maju 1945 r. jego batalion został przeniesiony do III Oficerskiej Szkoły Piechoty w Inowrocławiu. Po zakończeniu II wojny światowej nie ujawnił się, a po utraceniu kontaktu z Janem Jandzisiem, ps. Sosna^[4], łącznikiem WiN, który został aresztowany, nie odnowił kontaktu z organizacją i pozostał w LWP^[4]. 4 grudnia 1946 roku po rozformowaniu OSP nr 3, został przeniesiony do Oddziału I Sztabu Głównego Marynarki Wojennej PRL. 4 Lipca 1947 był pierwszym oficerem przyjmującym po powrocie do kraju ORP „Błyskawica” w porcie w Gdyni^[5]. W styczniu 1948 r. wskutek inwigilacji prowadzonej przez Oddział II Głównego Zarządu Informacji^[1], po ujawnieniu faktu i przebiegu służby w AK, rozkazem admirała Włodzimierza Steyera w dniu 16 kwietnia 1948 r. został przeniesiony w randze kapitana marynarki w stan spoczynku i zwolniony ze służby^[1][4], unikając dalszych konsekwencji represyjnych dzięki działaniom kmdr Jerzego Staniewicza^[4].

Po zakończeniu służby wojskowej ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. Nie przyjął jednak nominacji sędziowskiej – jak twierdził – z przyczyn politycznych^[1][3]. Następnie pracował m.in. jako radca prawny w Lasach Państwowych w Człuchowie^[2]. Po odbyciu praktyk zawodowych związał się ze spożywczym ruchem spółdzielczym. Trafił do Chojnic, następnie do Sopotu i Gdańska, gdzie został prezesem Gdańskiego Oddziału Wojewódzkiego Centralnego Związku Spółdzielni Spożywców „Społem”. W 1965 r. został aresztowany i przez cztery miesiące był więziony w areszcie śledczym przy ul. Okopowej w Gdańsku pod sfabrykowanym zarzutem łapówkarstwa^[3]. Do osiągnięcia wieku emerytalnego pracował w ruchu spółdzielczym „Społem”, pełniąc funkcje prezesa i wiceprezesa Spółdzielni Spożywców „Społem” w Sopocie i Gdańsku, a także prezesa Gdańskiego Oddziału Wojewódzkiego Centralnego Związku Spółdzielni Spożywców „Społem”. W okresie PRL pozostawał zaangażowany w inicjatywy mające na celu upamiętnianie żołnierzy AK^[1]. Zaangażował się w działania Klubu Inteligencji Katolickiej^[6].

W 1989 r. był jednym ze współzałożycieli Okręgu Pomorskiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (założonego jako Stowarzyszenie Żołnierzy Armii Krajowej na Pomorzu), członkiem zarządu okręgu i pierwszym prezesem koła Gdańsk-Wrzeszcz. W 2002 r. został prezesem zarządu koła Gdańsk-Wrzeszcz Związku Inwalidów Wojennych Rzeczypospolitej Polskiej, w 2008 r. prezesem okręgu pomorskiego, a w latach 2009–2014 był wiceprezesem Zarządu Głównego organizacji. W latach 2012–2013 był przewodniczącym Rady Kombatantów i Osób Represjonowanych Województwa Pomorskiego przy Urzędzie Marszałkowskim w Gdańsku. W III RP awansowany do stopnia komandora Marynarki Wojennej RP w stanie spoczynku i uhonorowany wieloma odznaczeniami państwowymi i pamiątkowymi^[7]. W 2025 został honorowym obywatelem miasta Brzeska^[8][9].

Zmarł 19 kwietnia 2026 w wieku 102 lat^[10]. Po jego śmierci w siedzibie Rady Miasta Gdańska wystawiono księgę kondolencyjną^[10]. 28 kwietnia 2026 został pochowany w alei zasłużonych na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku^[10]. Uroczystościom towarzyszyła asysta wojskowa^[11].