Romana Pachucka

Romana Pachucka

Pełne imię i nazwisko	Romana Józefa Pachucka
Data i miejsce urodzenia	26 lutego 1886 Koluszki
Data i miejsce śmierci	30 grudnia 1964 Sokolniki-Las
Zawód, zajęcie	aktywistka, sufrażystka, pedagożka
Odznaczenia

Romana Józefa Pachucka, ps. „Anima” i Podolanka^[1] (ur. 26 lutego 1886 w Koluszkach, zm. 30 grudnia 1964 w Sokolnikach-Lesie^[1][2]) – polska aktywistka i działaczka ruchu kobiecego, sufrażystka i pedagożka. Przyczyniła się do wywalczenia przez kobiety praw wyborczych w 1918^[3].

Była córką Antoniego i Adelajdy z Kornackich^[1]. Początkowo nauki pobierała u Jadwigi Gizińskiej, Konstancji Swołyńskiej, w końcu Bronisławy Jastrzębowskiej. W 1904 mogła już udzielać domowych lekcji. Studentka polonistyki na Uniwersytecie Lwowskim (uczelni tej jednak nie ukończyła), uczestniczka wykładów w paryskiej Sorbonie (1908)^[1]. Po zdobyciu uprawnień do nauczania w liceach żeńskich i seminariach nauczycielskich w roku szkolnym 1912/1913 pracowała w szkole Pauliny Hewelke (dziś IX Liceum Ogólnokształcące im. Klementyny Hoffmanowej w Warszawie), a w latach1914–1918) w prywatnej szkole Janiny Zdziennickiej, która, tak jak Pachucka, należała do Związku Równouprawnienia Kobiet Polskich^[4]. Od 1915 studiowała na Uniwersytecie Warszawskim, otrzymując tam absolutorium. Doktoryzowała się w 1919 na Uniwersytecie Jagiellońskim. Tematem jej pracy był Realizm nowożytny w Zachodniej Europie i w Polsce za czasów Komisji Edukacji Narodowej. Promotorem tej rozprawy był polski historyk literatury Ignacy Chrzanowski^[1].

Uczestniczka strajku szkolnego w 1905 roku, współpracowniczka i członek zarządu Związku Równouprawnienia Kobiet Polskich^[1]. Na łamach Kalendarza Kobiety Polskiej na rok 1910 opublikowała listę uczelni wyższych, na których kobiety mogły podjąć studia^[5]. Nauczycielka i dyrektorka Gimnazjum Żeńskiego im. Emilii Sczanieckiej w Łodzi (obecnie IV Liceum Ogólnokształcące), inicjatorka budowy osiedla szkolnego w Sokolnikach (1934)^[6][1], przewodnicząca łódzkiego koła Stowarzyszenia Dyrektorów Szkół Średnich i Wyższych (1926–1934)^[1]. Publikowała artykuły na łamach czasopisma „Ster”^[7], była redaktorką broszury „Młodzieńczy Lot”^[8]. W jednym z jego późniejszych wydań zamieszczono biografię działaczki^[9]. Autorka książki Pamiętniki z lat 1886–1914 oraz broszur na tematy pedagogiczne^[1].

Podczas II wojny światowej organizowała tajne komplety najpierw w Płocku, a później w Warszawie, gdzie uczyła jednocześnie w I Miejskiej Szkole Zawodowej. Po wojnie zorganizowała liceum ogólnokształcące w Pułtusku, którym kierowała do 1951^[1].

Zmarła 30 grudnia 1964 w Sokolnikach. Pochowano ją na Cmentarzu Starym w Ozorkowie^[1].

• Złoty Krzyż Zasługi (10 listopada 1933)^[10]