Ruchocki Młyn

Ruchocki Młyn
osada
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

wolsztyński

Gmina

Wolsztyn

Kod pocztowy

64-200[1]

Tablice rejestracyjne

PWL

SIMC

0916265[2]

Położenie na mapie gminy Wolsztyn
Mapa konturowa gminy Wolsztyn, blisko górnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Ruchocki Młyn”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Ruchocki Młyn”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Ruchocki Młyn”
Położenie na mapie powiatu wolsztyńskiego
Mapa konturowa powiatu wolsztyńskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Ruchocki Młyn”
Ziemia52°09′40″N 16°06′28″E/52,161111 16,107778[3]

Ruchocki Młyn (pol. hist. „Ruchocina Gać”[4]) – osada w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, w gminie Wolsztyn[5][2].

Położenie

Miejscowość położona jest wśród lasów i torfowisk pomiędzy dwiema odnogami Dojcy, 5 km na północ od Wolsztyna. Dalej na północ rozciąga się jezioro Wioska (36 ha) o dł. 2 km, które powstało poprzez spiętrzenie Dojcy. Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od młyna, który znajdował się na wschodnim brzegu rzeki i został częściowo rozebrany w latach 50. XX wieku.

Nazwa

Obecna nazwa miejscowości pochodzi od nazwy młyna zbożowego napędzanego nurtem rzeki Dojcy, przy którym powstała osada leżąca 5 kilometrów na północ od Wolsztyna. Kiedyś miejscowość nazywała się inaczej i notowano ją pod nazwą „Ruchocina Gać”. Nazwa „Ruchocki Młyn” pojawia się po raz pierwszy w XVI wieku. Pierwszy zachowany zapis pochodzi z 1288 gdzie odnotowano ją pod nazwą „Ruchanczynagacz”, w latach 1300-1306 (wg zachowanej kopii z 1646) „Ruchocinagac”, 1311 (wg kopii z 1646) „Rugecine gaz”, 1312 (wg kop. 1646) „Rugenzinne gaz”, 1360 (oblatowane w 1555) „Ruchocina gacz”, 1405 „Ruchoczinagacz”, 1412 (wzmianka 1414) „Reczingen”, 1416 „Ruchoczina Gacz”, 1425 (wg kop. Z 1620) „Ruchocina gac”, 1427 (obl. 1429) „Ruchoczynagacz”, 1431 (wg kop. Z 1620) „Ruchanzinagaz”, 1433 „Ruchoczynagacz”, 1574 „Ruchoczki Mlyn”[4][6][7].

Po rozbiorach Polski pod koniec XIX wieku Ruchocki Młyn notowany był pod niemiecką nazwą Ruchotscher Mühle[7].

Historia

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Istniała co najmniej od drugiej połowy XIII wieku i ma średniowieczną metrykę. Wieś była własnością rycerską, a później stała się wsią kościelną, majętnością Opactwa Cystersów w Obrze. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1530 odnotowana została w powiecie kościańskim Korony Królestwa Polskiego, a w 1510 odnotowano, że należała do parafii Komorowo[4].

Młyn wodny o nazwie „Ruchocina Gać” powstał już pod koniec XIII wieku[4][8]. W latach 1300-1306 Mikołaj Bodzantycz z Kiebłowa przekazał go cystersom z Obry[8][7]. W latach 1311-1448 młyn ten znajdował się w dobrach klasztoru. W latach 1405-1425 imiennie odnotowano młynarzy: 1405 pracownik, który pełnił funkcję młynarza nazywał się Michał Róg. W 1425 wspomniany został Mikołaj Chorotka niegdyś młynarz w Jaromierzu, a wówczas młynarz w młynie Ruchocina Gać. W 1412 odnotowano, że młyn „Ruchocina Gać” leżał obok wsi Kiełpiny, w odległości jednej mili od Grodziska. W 1425 obok młyna Ruchocina Gać stał nowy młyn (prawdopodobnie młyn zwany „Zawada” stojący na rzece Dojcy[4].

W 1427 w rozgraniczeniu dóbr Abrahama ze Zbąszynia i Jana z Tuchorzy wspomniano młyn Ruchocina Gać. W 1429 obok młyna Ruchocina Gać ponownie odnotowano młyn Zawada. W 1456 wspomniano młyn Zawada na stawie Dojca oraz na grobli Ruchocina Gać. W 1473 między Borujskim Młynem a młynem Ruchocina Gać płynęła rzeka Dojca. W 1514 droga z Wolsztyna biegła przez strugę o nazwie „Barłożna Cienka” i prowadziła do drogi, która wiodła do osady Ruchocina Gać. W 1574 w podziale Tuchorzy wspomniano osadę Ruchocina Gać. W 1575 woźny kościelny zeznał, że 8 września 1574 Bartłomiej Ossowski świadczył, iż przy młynie Ruchocina Gać, należącym do opata oberskiego, powstał zalewek, a woda zalała łąki oraz role młynarza z młyna Borujka („Borujski Młyn”). Bartłomiej Ossowski okazał przy tym młynie spacznicę, z powodu której Borujski młyn nie mógł mleć ziarna, gdyż nastąpiło podniesienie wody na starej gaci[4].

W 1510 wspomniano, że pleban z Komorowa pobierał dwie ćwiertnie (łac. „mensura”) mąki z młyna Ruchocina Gać, który miał wówczas dwa koła wodne. W 1530 odnotowano pobór podatków z młyna Ruchocina Gać od dwóch kół wodnych po 6 groszy. Młyn ten nie występuje w kolejnych rejestrach poborowych z XVI wieku. W późniejszych wiekach młyn wodny Ruchocina Gać zaznaczony był w miejscu obecnej osady Ruchocki Młyn m. in. na mapach Gilly’ego i Perthéesa[4].

Młyn wodny zwany Ruchocina Gać, własność opata cystersów w Obrze pod koniec XVI wieku leżał w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów[9]. W rękach zakonników pozostawał aż do 1623, kiedy to został wymieniony na wieś Wojnowo w pobliżu Babimostu[7]. Pod koniec XVIII wieku właścicielem był Adam Mielęcki[7].

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. Pod koniec XIX wieku Ruchocki Młyn, pod niemiecką nazwą Ruchotscher Mühle, liczył 2 domostwa i 16 mieszkańców[7].

Podczas II wojny światowej w Ruchockim Młynie przetrzymywano Żydów z Łodzi i Kalisza, a później jeńców angielskich – robotników przymusowych[8].

Przez Ruchocki Młyn przebiega znakowany żółty szlak pieszy, prowadzący wzdłuż Dojcy[10].

Przypisy

  1. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1103 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  2. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1881, 13 lutego 2013. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2015-04-14].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 117632.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 Gąsiorowski 2003 ↓, s. 204-205.
  5. ↑ TERYT.
  6. ↑ Bogdan Kucharski: Powiat wolsztyński. Poznań: Wydawnictwo WBP, 2001, s. 86–87. ISBN 83-85811-78-8.
  7. 1 2 3 4 5 6 Ruchocin, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 882.
  8. 1 2 3 Paweł Anders: Jeziora Wolsztyńsko-Zbąszyńskie. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1989, s. 40. ISBN 83-7005-113-8. (pol.).
  9. ↑ Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 247.
  10. ↑ Alicja Dziewulska, Jan Maj: Kościan: mapa topograficzna Polski. Wydanie turystyczne. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne, 1997. ISBN 83-7135-149-6.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.