SMS Nymphe (1899)

SMS Nymphe
Niemiecki krążownik lekki SMS „Nymphe” w 1901 roku
SMS „Nymphe” w 1901 roku
Klasa

krążownik lekki

Typ

Gazelle

Historia
Stocznia

Friedrich Krupp Germaniawerft, Kilonia Cesarstwo Niemieckie

Położenie stępki

listopad 1898

Wodowanie

21 listopada 1899

 Kaiserliche Marine
Nazwa

SMS „Nymphe”

Wejście do służby

20 września 1900

Wycofanie ze służby

1 listopada 1916

 Reichsmarine
Nazwa

„Nymphe”

Wejście do służby

30 listopada 1924

Wycofanie ze służby

16 kwietnia 1929

Los okrętu

złomowany w 1932

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność

normalna: 2659 ton
pełna: 3017 ton

Długość

całkowita: 105,1 metra
104,1 metra na wodnicy

Szerokość

12,2 metra

Zanurzenie

4,11–5,44 metra

Napęd
2 maszyny parowe potrójnego rozprężania o łącznej mocy 8000 KM
10 kotłów, 2 śruby
Prędkość

21,5 węzła

Zasięg

3560 Mm przy prędkości 12 węzłów

Uzbrojenie
10 dział kal. 10,5 cm (10 × I)
10–14 działek kal. 3,7 cm (10 × I)
5 torped
Wyrzutnie torpedowe

2 × 45 cm (2 × I)

Opancerzenie
pokład: 20–25 mm
skosy: 50 mm
wieża dowodzenia: 20–80 mm
maski dział: 50 mm
Załoga

257 osób

SMS Nymphe – niemiecki krążownik lekki (konstrukcyjnie krążownik pancernopokładowy, klasyfikowany jako mały krążownik – niem. Kleiner Kreuzer) z przełomu XIX i XX wieku, jedna z 10 zbudowanych jednostek typu Gazelle. Okręt miał wyporność pełną 3017 ton i osiągał prędkość 21,5 węzła, a jego główne uzbrojenie stanowiło 10 dział o kalibrze 10,5 cm i dwie wyrzutnie torped kalibru 45 cm.

Krążownik został zwodowany 21 listopada 1899 roku w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii, a 20 września 1900 roku wcielono go do służby w Kaiserliche Marine. Nazwa jednostki pochodziła od jednej z mitologicznych bogiń nimf; był drugim okrętem w niemieckiej flocie o tej nazwie. SMS „Nymphe” służył na Morzu Północnym i Bałtyckim, biorąc ograniczony udział w I wojnie światowej. Wycofany ze służby w 1916 roku krążownik został po wojnie przebudowany na okręt szkolny i służył w Reichsmarine w latach 1924–1929, po czym został skreślony z listy floty w 1931 roku i następnie złomowany.

Projekt i budowa

Objęcie tronu Cesarstwa Niemieckiego przez Wilhelma II w 1888 roku zapoczątkowało rozbudowę floty wojennej, niezbędnej do zdobycia i utrzymania zamorskich posiadłości[1]. Oprócz budowy floty liniowej, mającej w przyszłości stanowić zagrożenie dla Royal Navy, konieczna była rozbudowa sił lekkich, przeznaczonych do służby patrolowej na wodach metropolii, reprezentowania niemieckiej bandery oraz obrony interesów Cesarstwa w koloniach[1]. Do końca lat 80. XIX wieku zadania te wykonywały korwety o napędzie parowo-żaglowym, kanonierki i awiza[1][2]. W latach 90. XIX wieku zbudowano nowe jednostki przeznaczone zarówno do służby kolonialnej, jak i do współdziałania z flotą krajową. Były to nieopancerzone krążowniki IV klasy typu Bussard, krążownik III klasy „Gefion” oraz awiza „Greif” i „Hela”[2][3]. Na bazie ostatniego z wymienionych okrętów w latach 1895–1896 w biurze konstrukcyjnym Urzędu Marynarki Rzeszy opracowano projekt nowoczesnych krążowników IV klasy, zdolnych zarówno do operowania z flotą liniową, jak i do służby kolonialnej. Projekt przewidywał nieco większą wyporność, prędkość 20 węzłów oraz uzbrojenie porównywalne z o wiele droższym „Gefionem” i został zaakceptowany przez kierownictwo Kaiserliche Marine[2][3]. W uchwalonej przez Reichstag w 1898 roku ustawie morskiej zagwarantowano środki na budowę czterech krążowników IV klasy, a po przyjęciu w 1900 roku drugiej ustawy morskiej ich liczbę zwiększono do 10. Łącznie na ten cel przeznaczono 50 mln marek do wykorzystania w latach 1897–1904[3][4]. W 1899 roku krążowniki IV klasy przeklasyfikowano na małe krążowniki (niem. Kleiner Kreuzer)[2][5].

Krążownik zamówiono pod tymczasową nazwą „Kleiner Kreuzer A”[6][7]. Został zbudowany w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii pod numerem stoczniowym 83 i był jedną z trzech jednostek typu Gazelle powstałych w tej stoczni[7][8]. Stępkę krążownika położono w listopadzie 1898 roku[9], a ceremonia wodowania i chrztu odbyła się 21 listopada 1899 roku. Chrztu dokonał burmistrz Lubeki, dr Klug[10][11]. Nazwa okrętu pochodziła od jednej z mitologicznych bogiń nimf, uosabiających siły żywotne przyrody[9]. Koszt budowy okrętu wyniósł 4 647 000 marek[7].

Dane techniczne

Charakterystyka ogólna

Okręt był małym krążownikiem o sylwetce zbliżonej do poprzedników („Hela” i „Gefion”), od tego ostatniego różniącym się dwoma wysokimi kominami zamiast trzech[12]. Kadłub o poprzeczno-wzdłużnym układzie wiązań był podzielony za pomocą 11 grodzi na 12 przedziałów wodoszczelnych, a dno podwójne obejmowało 40% jego długości[13]. Krążownik miał taranowy, zaokrąglony dziób, połączone pomostami podwyższone pokłady dziobowy i rufowy, dwa maszty, prosty kil, dwie stępki boczne oraz krążowniczą rufę[14]. W odróżnieniu od prototypowego „Gazelle” pomost bojowy z opancerzonym stanowiskiem dowodzenia znajdował się między przednim masztem a pierwszym kominem[15][16]. Między drugim kominem a tylnym masztem znajdowało się zapasowe stanowisko dowodzenia[17].

Długość całkowita okrętu wynosiła 105,1 metra (104,1 metra na wodnicy), szerokość 12,2 metra, a zanurzenie od 4,11 metra na dziobie do 5,44 metra na rufie[7][18]. Wyporność normalna (konstrukcyjna) wynosiła 2659 ton, a pełna 3017 ton[7][18].

Załoga jednostki składała się z 14 oficerów oraz 243 podoficerów i marynarzy[3][19][a]. Kabiny podoficerskie, oficerskie i dowódcy znajdowały się w części rufowej, natomiast kubryk marynarzy na dziobie; umywalnie dla marynarzy mieściły się na śródokręciu za nadburciami[17].

Urządzenia napędowe i pomocnicze

Okręt był napędzany przez dwie czterocylindrowe, pionowe maszyny parowe potrójnego rozprężania, umieszczone w jednej maszynowni i wyprodukowane przez zakłady A.G. Germania z Berlina. Za pośrednictwem wałów napędowych napędzały one dwie trójłopatowe śruby napędowe o średnicy 3,5 metra każda[7][17]. Parę o ciśnieniu roboczym 15 at dostarczało dziesięć kotłów wodnorurkowych typu Marynarki, również wyprodukowanych przez A.G. Germania: jeden jednostronny (Marinekessel) i dziewięć dwustronnych (Marine-Doppelenderkessel), o łącznej powierzchni grzewczej 2300 m². Kotły, wyposażone łącznie w 18 palenisk, były zainstalowane w dwóch kotłowniach[7][17]. Opalano je węglem, którego normalny zapas wynosił 380, a maksymalny 560 ton[7][17].

Nominalna moc siłowni wynosiła 8000 KM przy 165 obr./min, co pozwalało osiągnąć prędkość maksymalną 21,5 węzła[7][17][b]. Zasięg wynosił 3560 mil morskich przy prędkości 12 węzłów[7][17]. Na rufie znajdował się pojedynczy półzrównoważony ster[7][17].

Energia elektryczna w postaci prądu stałego o napięciu 110 V była wytwarzana przez trzy prądnice napędzane silnikami Diesla, o łącznej mocy 122 kW[7][17].

Uzbrojenie

Główne uzbrojenie krążownika składało się z 10 pojedynczych szybkostrzelnych dział kalibru 10,5 cm SK C/97, o długości 40 kalibrów (L/40)[20][21]. Dwa działa umieszczono obok siebie na pokładzie dziobowym, kolejne dwa w identycznej konfiguracji na pokładzie rufowym, a pozostałe sześć zainstalowano w sponsonach na śródokręciu; wszystkie osłonięte były pancernymi maskami[22]. Masa działa wynosiła 1750 kg, a jego długość całkowita 4,475 metra; długość samej lufy wynosiła 4,2 metra, przy masie 1555 kg[21][23]. Działa wykorzystywały pociski przeciwpancerne i burzące o masie od 14,25 do 18,2 kg, wystrzeliwane za pomocą ładunków miotających o masie 3,18 kg[23]. Kąt podniesienia lufy wynosił od -10 do +30°, a maksymalna donośność pocisku wystrzeliwanego z prędkością wylotową od 690 do 840 m/s wynosiła 12 200 metrów[21]. Kąt ostrzału ośmiu dział mogących prowadzić ogień w kierunku dziobu lub rufy wynosił 150°, natomiast dwóch dział umieszczonych centralnie na śródokręciu – 120°[21]. Zapas amunicji wynosił 1000 sztuk, czyli po 100 pocisków na działo[7][21].

Artyleria małokalibrowa składała się początkowo z 14 pięciolufowych działek kalibru 3,7 cm Hotchkiss M1873; w późniejszym okresie ich liczbę zmniejszono do 10, a ostatecznie usunięto je całkowicie[10][24].

Uzbrojenie torpedowe stanowiły dwie pojedyncze podwodne wyrzutnie kalibru 450 mm, umieszczone na wysokości przedniego masztu po jednej na każdej burcie, z łącznym zapasem pięciu torped[7][24]. Używane początkowo torpedy typu C45/91S miały długość 5,1 metra i masę 550 kg, w tym głowicę bojową zawierającą 197 kg trotylu. Ich zasięg wynosił 500 metrów przy prędkości 33,5 węzła oraz 1200 metrów przy prędkości 27 węzłów[25][c].

Do kierowania ogniem artyleryjskim służyły dwa dalmierze, umieszczone nad głównym i zapasowym stanowiskiem dowodzenia[17].

Opancerzenie

Podstawowym elementem ochrony pancernej był pokład pancerny, wykonany z dwóch warstw zwykłej stali i jednej warstwy stali Kruppa. Jego maksymalna grubość w części płaskiej wynosiła 25 mm na dziobie i rufie oraz 20 mm na śródokręciu, natomiast na bocznych skosach – 50 mm[7][17]. Zrębnice miały grubość 80 mm i były wykonane ze stali Kruppa[17]. Maski dział kalibru 10,5 cm miały grubość 80 mm, a wieża dowodzenia była chroniona płytami o grubości od 20 do 80 mm; zarówno maski, jak i wieżę wykonano ze stali Kruppa[7][26]. Niezatapialność jednostki zwiększono poprzez wypełnienie przestrzeni między poszczególnymi pomieszczeniami i elementami konstrukcyjnymi korkiem[7][21].

Wyposażenie

W skład wyposażenia ratowniczego i komunikacyjnego okrętu wchodziły barkas z napędem parowym, pinasa, dwa kutry, dwa jole oraz łódź ratunkowa (dinghy)[24]. Do działań nocnych służyły dwa reflektory: jeden umieszczony na platformie na przednim maszcie, a drugi na podeście za tylnym masztem[22].

Malowanie

Podczas służby na wodach metropolii okręt był pomalowany według wprowadzonego w 1896 roku schematu nr 96: kadłub miał kolor szary, pokład, nadbudówki, maszty, kominy oraz działa z maskami – jasnoszary, natomiast ornamenty dziobowe i rufowe – żółty[17].

Służba

pocztówka przedstawiająca krążownik Nymphe w początkowym okresie służby przed 1903 rokiem
Pocztówka przedstawiająca „Nymphe” w początkowym okresie służby (przed 1903 rokiem)

SMS „Nymphe” został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 20 września 1900 roku[10][9]. Pierwszym dowódcą okrętu został komandor (niem. Kapitän zur See) Hugo Zeye[10][11]. Podczas prób morskich „Nymphe” osiągnął prędkość 21,2 węzła przy przeciążeniu maszyn do 8486 KM (przy 164 obr./min)[7][18]. W styczniu 1901 roku próby przerwano, gdyż krążownik został oddelegowany do eskorty cesarskiego jachtu SMY „Hohenzollern” z Wilhelmem II na pokładzie, udającego się do Wielkiej Brytanii na pogrzeb babki cesarza, królowej Wiktorii[10][11]. Okręt przebywał w porcie w Portsmouth od 26 stycznia do 5 lutego, a trzy dni później powrócił do kraju[10][11].

Po ukończeniu prób „Nymphe” został oddany do dyspozycji Inspekcji Broni Torpedowej niemieckiej marynarki[10][11]. W marcu 1901 roku funkcję dowódcy jednostki objął kmdr ppor. (niem. Korvettenkapitän) Friedrich Scheibel[d], którego w październiku zastąpił kmdr ppor. Günther von Krosigk[10][11]. W czerwcu 1901 roku krążownik towarzyszył jachtowi „Hohenzollern” podczas regat żeglarskich w Travemünde i Kilonii, a na przełomie sierpnia i września wziął udział w jesiennych manewrach floty pod osobistym dowództwem Wilhelma II. Zakończyły się one paradą morską w obecności rosyjskiego cara Mikołaja II[10][11].

W 1902 roku „Nymphe” trzykrotnie pływał w eskorcie cesarskiego jachtu: w czerwcu i lipcu podczas kilku regat oraz rejsu pod Przylądek Północny, w sierpniu do Rewla, gdzie odbyło się spotkanie Wilhelma II z carem Mikołajem II, oraz w listopadzie do Wielkiej Brytanii, z wizytą u wuja cesarza, brytyjskiego króla Edwarda VII. Krążownik wziął też udział w jesiennych manewrach[11][27]. We wrześniu 1902 roku nowym dowódcą okrętu został kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) Albertus Petruschky, zastąpiony już w październiku przez kmdra ppor. Waltera Voita[10][11].

W styczniu 1903 roku nastąpiła kolejna zmiana na stanowisku dowódcy – na miesiąc kmdra ppor. Voita zastąpił kmdr ppor. Wilibald Grauer[10][11]. Przebieg służby krążownika w tym roku był podobny do poprzedniego: na początku kwietnia „Nymphe” asystował jachtowi „Hohenzollern” podczas wizyty cesarza u króla Danii Chrystiana IX w Kopenhadze, a w czerwcu towarzyszył mu podczas regat i rejsu do Przylądka Północnego. Stamtąd krążownik powrócił 11 sierpnia do Świnoujścia, po czym wziął udział w drugiej części jesiennych manewrów floty[11][28]. W październiku dowództwo okrętu objął kmdr ppor. Wilhelm Sthamer, a zimą jednostka, ze zredukowaną załogą, przeszła remont stoczniowy. W tym czasie, w zastępstwie kmdra ppor. Sthamera, dowództwo ponownie sprawował kpt. mar. Wilibald Grauer[11][27].

Między 16 marca a 3 kwietnia 1904 roku „Nymphe” wraz z doświadczalnym okrętem broni torpedowej SMS „Neptun” odbył rejs na wody norweskie, podczas którego na jednym z archipelagów przeprowadzono ćwiczebne strzelania torpedowe. Jesienią krążownik tradycyjnie wziął udział w manewrach niemieckiej floty[11][28]. We wrześniu nowym dowódcą krążownika został kmdr ppor. Leberecht Maass[10][11].

W styczniu 1905 roku dowództwo jednostki objął kmdr por. (niem. Fregattenkapitän) Ernst Schäfer[e], a krążownik przeniesiono do Inspekcji Artylerii jako trzeci okręt szkolny artylerii, w miejsce wycofanej ze służby korwety SMS „Olga”[11][27]. W marcu nowym dowódcą „Nymphe” został kmdr ppor. Karl Behm[10][11]. W maju krążownik wziął udział w ćwiczeniach nowo utworzonego Zespołu Okrętów Szkolnych i Doświadczalnych (niem. Verband der Schul- und Versuchsschiffe), a w czerwcu pełnił funkcję okrętu-celu podczas regat morskich Dover – Helgoland[28]. Między 1 a 7 sierpnia okręt wraz z krążownikami „Prinz Adalbert” i „Undine” wziął udział w nocnych manewrach, polegających na odpieraniu przez krążownik pancerny pozorowanego ataku torpedowców holowanych przez krążowniki lekkie. Ćwiczenia odbyły się w obecności cesarza Wilhelma II oraz Inspektora Artylerii Marynarki Wojennej, kontradmirała Ludwiga von Schrödera[29][30]. Od września do końca roku dowództwo „Nymphe”, w zastępstwie za kmdra ppor. Behma, sprawowali kpt. mar. Paul Siewert i kmdr por. Wilhelm Schäfer[10][11].

Na przełomie kwietnia i maja 1906 roku krążownik ponownie przydzielono do Zespołu Okrętów Szkolnych i Doświadczalnych, a w czerwcu, podobnie jak rok wcześniej, służył jako okręt-cel podczas regat morskich Dover – Helgoland[28]. W październiku kmdra por. Karla Behma[f] zastąpił na stanowisku dowódcy kmdr ppor. Heinrich Trendtel[10][11]. 17 listopada, podczas ćwiczeń z okrętami 4. Szkolnej Flotylli Niszczycieli (niem. Großen Torpedoboote), siostrzany „Undine” staranował i zatopił niszczyciel S 126. „Nymphe” uczestniczył w akcji ratunkowej, podejmując z wody rozbitków z zatopionej jednostki[28][31].

W kwietniu 1907 roku jednostka uczestniczyła w ćwiczeniach artyleryjskich przeprowadzonych w Zatoce Niemieckiej i prawdopodobnie w odbywających się w tym czasie manewrach floty[28]. Na przełomie kwietnia i maja „Nymphe” trafił do stoczni Kaiserliche Werft w Wilhelmshaven, gdzie zmodernizowano uzbrojenie krążownika: zdemontowano cztery lewoburtowe działa kalibru 10,5 cm, instalując w ich miejsce cztery działa kalibru 8,8 cm i dwa szybkostrzelne działa kalibru 5,2 cm[27][32]. Po opuszczeniu stoczni „Nymphe” od 2 lipca pełnił funkcję szkolnego okrętu artyleryjskiego, biorąc udział w sierpniowych manewrach 3. Eskadry Bojowej Hochseeflotte[28]. 31 sierpnia, podczas tych ćwiczeń, został staranowany w część rufową lewej burty przez pancernik obrony wybrzeża SMS „Frithjof”. 19 września krążownik wycofano w Kilonii ze służby i skierowano do stoczni w celu przeprowadzenia niezbędnych napraw; w szkoleniu artyleryjskim zastąpił go siostrzany krążownik SMS „Medusa”[28][33]. Po remoncie „Nymphe” przepłynął do Gdańska, jednak nie otrzymał żadnego przydziału. Dopiero 23 maja 1908 roku został reaktywowany i pod dowództwem kmdra por. Paula Jantzena ponownie wcielony do służby, zastępując w Sonderburgu w roli szkolnego okrętu artylerii skierowany do remontu krążownik SMS „Medusa”[8][27]. Od listopada do grudnia dowództwo okrętu sprawował kpt. mar. Kurt von Grumbkow, a następnie kmdr ppor. Max Werner[10][33]. W lutym 1909 roku „Nymphe” został wycofany ze służby i przeniesiony do rezerwy, a jego załoga przeszła na nowy krążownik lekki SMS „Stuttgart”[28][33].

I wojna światowa

Po wybuchu I wojny światowej, 2 sierpnia 1914 roku krążownik został reaktywowany[g]. Pod dowództwem kmdra por. Ernsta Ewersa 8 sierpnia został okrętem flagowym Flotylli Portowej Łaby[28][33]. W styczniu 1915 roku nowym dowódcą jednostki został kmdr por. Erich Graf von Zeppelin, którego w sierpniu zastąpił kpt. mar. Friedrich Wolf[10][33]. 1 września krążownik otrzymał nowego dowódcę, kmdra ppor. Walter Holtzapfel, i ponownie trafił do dyspozycji Inspekcji Torpedowej, służąc jako okręt doświadczalny i szkolny[28][33]. Od września do października 1916 roku, w zastępstwie kmdra ppor. Holtzapfela, okrętem dowodzili kmdr ppor. Hermann Schantz i kmdr ppor. Bruno Hintze[28][33]. 1 listopada 1916 roku SMS „Nymphe” wycofano ze służby, po czym rozbrojono i wykorzystywano w Inspekcji Broni Torpedowej jako hulk koszarowy i szkoleniowy aż do końca wojny[28][33]. Oficjalnym następcą „Nymphe” w niemieckiej flocie został krążownik lekki SMS „Emden”[10][33].

Służba powojenna

Szwedzkie i niemieckie okręty podczas Tygodnia Kilońskiego w 1925 roku
Szwedzkie i niemieckie okręty podczas Tygodnia Kilońskiego w 1925 roku („Nymphe” drugi z lewej)

Na mocy postanowień traktatu wersalskiego „Nymphe” pozostał w zredukowanej liczebnie niemieckiej flocie, która mogła składać się z sześciu pancerników o wyporności do 10 000 ton (plus dwóch w rezerwie), sześciu krążowników o wyporności do 6000 ton (plus dwóch rezerwowych), 12 niszczycieli o wyporności do 800 ton (plus czterech w rezerwie) oraz 12 torpedowców o wyporności do 200 ton (plus czterech rezerwowych)[34][35]. 4 listopada 1920 roku okręt przeholowano do stoczni Marinewerft w Wilhelmshaven, gdzie od listopada 1922 roku do późnej jesieni 1924 roku został zmodernizowany i przezbrojony z przeznaczeniem do pełnienia funkcji okrętu szkolnego[28][34]. W wyniku przebudowy krążownik otrzymał nowy, krążowniczy dziób oraz większe pomieszczenia dla załogi i kadetów, usytuowane na pokładzie dziobowym[17][28]. Skrócono maszt główny, na którym umieszczono dwie platformy reflektorów, a za masztem powstała niewielka pokładówka[17]. Zamontowano także nowe wyposażenie nawigacyjne i kotły[36]. Długość całkowita jednostki wzrosła do 108,7 metra, zanurzenie do 5,42 metra, wyporność normalna do 2654 ton, a pełna do 3139 ton[10][37]. Całkowicie wymieniono również uzbrojenie, instalując na pokładzie 10 pojedynczych dział kalibru 10,5 cm Utof L/45 i dwie pojedyncze wyrzutnie torpedowe kalibru 50 cm; okręt przystosowano także do przenoszenia min[10][24].

Okręt został wcielony do służby w Reichsmarine 30 listopada 1924 roku, a jego dowództwo objął komandor Ernst Bindseil[10][34]. 18 grudnia, po zakończeniu prób morskich, „Nymphe” został okrętem flagowym dowódcy Sił Lekkich Morza Bałtyckiego, kontradmirała Iwana Oldekopa[28][34]. W styczniu 1925 roku nowym dowódcą jednostki został kmdr por. Georg Kleine, a po reorganizacji niemieckiej floty przeprowadzonej 1 kwietnia „Nymphe” nadal pełnił funkcję okrętu flagowego dowódcy Sił Morskich na Bałtyku[28][34]. W dniach 25–30 czerwca tego roku okręt odwiedził Merok (w Geirangerfjorden) w Norwegii, a od 25 września na jego pokładzie rezydował nowy dowódca bałtyckich Sił Morskich, kontradmirał Franz Wieting[28][34].

W 1926 roku „Nymphe” wziął udział w rejsie zespołu niemieckich okrętów po Atlantyku i Morzu Śródziemnym, odwiedzając Kadyks (20–24 maja), Mahón (27–29 maja), Malagę (1–8 czerwca) i Vigo (12–13 czerwca). Później uczestniczył również w jesiennych manewrach, podczas których w dniach 4–5 września przebywał u wybrzeży Skagen[28][34]. We wrześniu jednostka otrzymała nowego dowódcę, którym został kmdr por. Fritz Conrad[10][34][h].

Wiosną 1927 roku nastąpiła kolejna zmiana na stanowisku dowódcy Sił Morskich na Morzu Bałtyckim: komandor Wilfried von Loewenfeld[i] zastąpił kontradmirała Wietinga, który 16 marca odszedł ze służby czynnej[28][34]. Następnie okręt wziął udział w wiosennym rejsie szkoleniowym na wodach Oceanu Atlantyckiego, zawijając do Ferrolu (przymusowo w dniach 2–14 kwietnia w celu naprawy uszkodzeń powstałych podczas sztormu o sile wiatru 10–12 stopni w skali Beauforta), Santa Cruz (17–20 kwietnia), La Luz (26 kwietnia – 2 maja), Lanzarote (3–9 maja), Horty (14–23 maja), Ponta Delgada (24–29 maja), Sewilli (3–7 czerwca) i Kadyksu (7–8 czerwca)[28][34]. Jesienią, podobnie jak w roku poprzednim, jednostka wzięła udział w manewrach niemieckiej floty[28].

W lipcu 1928 roku „Nymphe” wypłynął w rejs szkoleniowy na wody norweskie, odwiedzając m.in. Bergen i Ulvik, a następnie uczestniczył w corocznych jesiennych manewrach w pobliżu Skagen[28][34]. We wrześniu dowództwo jednostki objął kmdr por. Wolf von Trotha, a 15 października flagę dowódcy bałtyckich Sił Morskich na okręcie podniósł kontradmirał Walter Gladisch, który zastąpił na tym stanowisku kontradmirała von Loewenfelda[27][34].

Po raz ostatni okręt wycofano ze służby w Kilonii 16 kwietnia 1929 roku[28][34]. Jego załogę przeniesiono na nowy krążownik lekki „Königsberg”[28][38]. Po wycofaniu ze służby „Nymphe” pełnił funkcję hulku koszarowego, po czym rozkazem Prezydenta Rzeszy Paula von Hindenburga z 24 lutego 1931 roku został skreślony z listy floty z dniem 31 marca[27][38]. Okręt sprzedano 29 sierpnia 1931 roku za 61 500 marek, a w następnym roku zezłomowano w Hamburgu[39][40]. Oficjalnym następcą jednostki w Reichsmarine został krążownik lekki „Leipzig”[41].

Dowódcy okrętu

Zestawienie opracowane na podstawie Hildebrand, Röhr i Steinmetz 1988 ↓, s. 27 i Freivogel 2024b ↓, s. 12–14:

Stopień, imię i nazwisko początek koniec
KzS Hugo Zeye wrzesień 1900 marzec 1901
KK/FK Friedrich Scheibel marzec 1901 wrzesień 1901
KK Günther von Krosigk październik 1901 wrzesień 1902
KL Albertus Petruschky wrzesień 1902 październik 1902
KK Walter Voit październik 1902 styczeń 1903
KL Wilibald Grauer styczeń 1903 luty 1903
KK Walter Voit marzec 1903 październik 1903
KK Wilhelm Sthamer październik 1903 grudzień 1903
KL Wilibald Grauer grudzień 1903 luty 1904
KK Wilhelm Sthamer luty 1904 wrzesień 1904
KK Leberecht Maass wrzesień 1904 styczeń 1905
FK/KzS Ernst Schäfer styczeń 1905 marzec 1905
KK Karl Behm marzec 1905 wrzesień 1905
KL Paul Siewert wrzesień 1905 listopad 1905
FK Wilhelm Schäfer listopad 1905 styczeń 1906
KK/FK Karl Behm styczeń 1906 wrzesień 1906
KK Heinrich Trendtel październik 1906 wrzesień 1907
FK Paul Jantzen maj 1908 listopad 1908
KL Kurt von Grumbkow listopad 1908 grudzień 1908
KK Max Werner grudzień 1908 luty 1909
FK Ernst Ewers sierpień 1914 styczeń 1915
FK Erich Graf von Zeppelin styczeń 1915 sierpień 1915
KL Friedrich Wolf sierpień 1915 wrzesień 1915
KK Walter Holtzapfel wrzesień 1915 listopad 1916
KK Hermann Schantz wrzesień 1916 październik 1916
KK Bruno Hintze październik 1916 październik 1916
KzS Ernst Bindseil listopad 1924 styczeń 1925
FK Georg Kleine styczeń 1925 wrzesień 1926
FK/KzS Fritz Conrad wrzesień 1926 wrzesień 1928
FK Wolf von Trotha wrzesień 1928 kwiecień 1929

Legenda:
KL (Kapitänleutnant) – kapitan marynarki, KK (Korvettenkapitän) – komandor podporucznik, FK (Fregattenkapitän) – komandor porucznik, KzS (Kapitän zur See) – komandor.

Przypisy

  1. 1 2 3 Glock 2012 ↓, s. 59.
  2. 1 2 3 4 Freivogel 2024a ↓, s. 5.
  3. 1 2 3 4 Glock 2012 ↓, s. 61.
  4. ↑ Freivogel 2024a ↓, s. 5–6.
  5. ↑ Glock 2012 ↓, s. 62.
  6. ↑ Freivogel 2024a ↓, s. 6.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Gröner 1982 ↓, s. 127.
  8. 1 2 Kaack i Focke 2024 ↓, s. 55.
  9. 1 2 3 Freivogel 2024a ↓, s. 7.
  10. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 Hildebrand, Röhr i Steinmetz 1988 ↓, s. 27.
  11. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Freivogel 2024b ↓, s. 12.
  12. ↑ Freivogel 2024a ↓, s. 7–8.
  13. ↑ Freivogel 2024a ↓, s. 8.
  14. ↑ Freivogel 2024a ↓, s. 8, 10.
  15. ↑ Glock 2012 ↓, s. 64.
  16. ↑ Freivogel 2024a ↓, s. 10–11.
  17. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Freivogel 2024a ↓, s. 11.
  18. 1 2 3 Freivogel 2024a ↓, s. 14.
  19. ↑ Freivogel 2024a ↓, s. 13–14.
  20. ↑ Gogin 2026 ↓.
  21. 1 2 3 4 5 6 Freivogel 2024a ↓, s. 12.
  22. 1 2 Freivogel 2024a ↓, s. 10.
  23. 1 2 Friedman 2011 ↓, s. 316.
  24. 1 2 3 4 Freivogel 2024a ↓, s. 13.
  25. ↑ DiGiulian 2024a ↓.
  26. ↑ Freivogel 2024a ↓, s. 11–12.
  27. 1 2 3 4 5 6 7 Hildebrand, Röhr i Steinmetz 1988 ↓, s. 27–28.
  28. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Hildebrand, Röhr i Steinmetz 1988 ↓, s. 28.
  29. ↑ Hildebrand, Röhr i Steinmetz 1988 ↓, s. 28, 65.
  30. ↑ Freivogel 2024b ↓, s. 23, 25.
  31. ↑ Freivogel 2024b ↓, s. 12, 25.
  32. ↑ Freivogel 2024b ↓, s. 12–13.
  33. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Freivogel 2024b ↓, s. 13.
  34. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Freivogel 2024b ↓, s. 14.
  35. ↑ Kaack i Focke 2024 ↓, s. 8–9.
  36. ↑ Glock 2012 ↓, s. 67.
  37. ↑ Freivogel 2024a ↓, s. 11, 14.
  38. 1 2 Freivogel 2024b ↓, s. 15.
  39. ↑ Gröner 1982 ↓, s. 128.
  40. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 143.
  41. ↑ Glock 2012 ↓, s. 68.

Uwagi

  1. ↑ Gardiner, Chesneau i Kolesnik 1979 ↓, s. 258, Jane 1970 ↓, s. 195 i Gogin 2026 ↓ podają, że załoga liczyła 249 osób, zaś Hildebrand, Röhr i Steinmetz 1988 ↓, s. 27 podają liczebność załogi od 266 do 279 osób.
  2. ↑ Glock 2012 ↓, s. 61 podaje, że moc siłowni wynosiła 8334 KM.
  3. ↑ Freivogel 2024a ↓, s. 13 podaje, że na okręcie używano torped typu C/06, jednak według DiGiulian 2024b ↓ były one stosowane na U-Bootach.
  4. ↑ Awansowany podczas pełnienia dowództwa okrętu na stopień kmdra por. (niem. Fregattenkapitän)[10][11].
  5. ↑ Awansowany podczas pełnienia dowództwa okrętu na stopień komandora[10][11].
  6. ↑ Awansowanego na ten stopień w 1906 roku[10].
  7. ↑ Nie wiadomo, czy przywrócono pierwotny zestaw uzbrojenia głównego, czyli 10 armat kalibru 10,5 cm[28].
  8. ↑ Awansowany podczas pełnienia dowództwa okrętu na stopień komandora[10][34].
  9. ↑ Awansowany podczas dowodzenia Siłami Morskimi na stopień kontradmirała[28][34].

Bibliografia

  • Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. Robert Gardiner, Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik (red.). London: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 978-0-85177-133-5. (ang.).
  • Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. Robert Gardiner, Randal Gray (red.). London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.).
  • Tony DiGiulian: Torpedoes of Germany: 45 cm (17.7") C/06 and C/06 D. navweaps.com. [dostęp 2026-07-01]. (ang.).
  • Tony DiGiulian: Torpedoes of Germany: 45 cm (17.7") C45/91S. navweaps.com. [dostęp 2026-07-01]. (ang.).
  • Zvonimir Freivogel. Niemieckie krążowniki lekkie typu „Gazelle”. Część I. „Okręty Wojenne”. Nr 2/2024 (184), 2024. Wydawnictwo Okręty Wojenne, Tarnowskie Góry. ISSN 1231-014X. 
  • Zvonimir Freivogel. Niemieckie krążowniki lekkie typu „Gazelle”. Część II. „Okręty Wojenne”. Nr 3/2024 (185), 2024. Wydawnictwo Okręty Wojenne, Tarnowskie Góry. ISSN 1231-014X. 
  • Norman Friedman: Naval Weapons of World War One. Guns, Torpedoes, Mines and ASW Weapons of All Nations. Great Britain: Seaforth Publishing, 2011. ISBN 978-1-84832-100-7. (ang.).
  • Michał Glock. Krążowniki Kaiserliche Marine. Małe krążowniki pierwszego pokolenia. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 5/2012. XVII (123), maj 2012. Warszawa: Magnum X. ISSN 1426-529X. 
  • Ivan Gogin: GAZELLE light cruisers (1900 - 1904). Navypedia. [dostęp 2026-07-01]. (ang.).
  • Erich Gröner: Die deutschen Kriegsschiffe 1815–1945: Panzerschiffe, Linienschiffe, Schlachtschiffe, Flugzeugträger, Kreuzer, Kanonenboote. T. 1. München: Bernard & Graefe, 1982. ISBN 3-7637-4800-8. (niem.).
  • Hans H. Hildebrand, Albert Röhr, Hans-Otto Steinmetz: Die Deutschen Kriegsschiffe: Biographien: ein Spiegel der Marinegeschichte von 1815 bis zur Gegenwart. Wyd. 2. T. 5. Herford: Koehlers Verlagsgesellschaft mbH, 1988. ISBN 3-7822-0456-5.
  • Jane’s Fighting Ships 1905/6. Fred T. Jane (red.). New York: ARCO Publishing Company, 1970. (ang.).
  • Ulf Kaack, Harald Focke: Okręty Reichsmarine i Kriegsmarine 1921–1945. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2024, seria: Panorama Techniki Wojskowej. ISBN 978-83-7020-892-9.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.