Sabulina

*Sabulina*
	; Sabulina verna
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	goździkopodobne
Rząd	goździkowce
Rodzina	goździkowate
Rodzaj	Sabulina
	Nazwa systematyczna
	Sabulina Rchb.; Fl. Germ. Excurs. 1(1): xxiv (1832)
	Typ nomenklatoryczny
	non designatus
Synonimy
	Minuopsis W.A.Weber; Mononeuria Rchb.; Neumayera Rchb.; Porsildia Á.Löve & D.Löve; Sabularia Small; Tryphane (Fenzl) Rchb.; Xeralsine Fourr.;
	Minuopsis W.A.Weber; Mononeuria Rchb.; Neumayera Rchb.; Porsildia Á.Löve & D.Löve; Sabularia Small; Tryphane (Fenzl) Rchb.; Xeralsine Fourr.;

Sabulina – rodzaj roślin z rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae). Obejmuje 78 gatunków występujących w strefie umiarkowanej i okołobiegunowej na półkuli północnej^[3]. Rodzaj wyodrębniony został z szeroko ujmowanego, i w takim ujęciu polifiletycznego, rodzaju mokrzyca Minuartia.

W XIX wieku dla rodzaju tego zaproponowano polską nazwę szczetka^[5] (jest to też nazwa ludowa rodzaju szczeć Dipsacus^[6]).

Rozmieszczenie geograficzne

Gatunki z tego rodzaju występują w Ameryce Północnej na południu sięgając do północnego Meksyku i Florydy; w całej Europie, w północnej Afryce i w dużej części Azji (z wyjątkiem jej południowo-wschodniej części)^[3]. Największe zróżnicowanie gatunkowe rodzaju jest w basenie Morza Śródziemnego^[7].

Gatunki flory Polski^[8]

Pierwsza nazwa naukowa według listy krajowej^[8], druga – obowiązująca według bazy taksonomicznej Plants of the World online^[3]

mokrzyca lepka Minuartia viscosa (Schreb.) Schinz & Thell. ≡ Sabulina viscosa (Schreb.) Rchb.
mokrzyca mieszańcowa Minuartia hybrida (Vill.) Schischk. ≡ Sabulina tenuifolia subsp. tenuifolia
mokrzyca drobnokwiatowa Minuartia pauciflora (Kit.) Dvořáková ≡ Sabulina verna subsp. pauciflora (Kit.) Nunvářová

Morfologia

Pokrój: Wieloletnie rośliny zielne o liściach naprzeciwległych, równowąskich i szczecinkowatych^[9].
Kwiaty: Pięciokrotne. Działki kielicha ostre, z trzema żyłkami, nie twardniejące u nasady, co najwyżej wąsko obrzeżone. Płatki korony są białe. Słupki są trzy^[9].
Owoce: Torebki otwierające się trzema klapami^[9].

Systematyka

Rodzaj pierwotnie wyodrębniony został już w 1832 roku, ale później dominowało szerokie ujęcie rodzaju mokrzyca Minuartia, do którego zaliczano większość tych roślin. W XXI wieku dowiedziono, że szerokie ujęcie tego rodzaju na podstawie wybranych kryteriów morfologicznych, czyni z niego sztuczny takson obejmujący szereg niespokrewnionych linii rozwojowych z różnych plemion w obrębie podrodzin Alsinoideae i Caryophylloideae. Klad wyodrębniony w rodzaj Sabulina obejmuje gatunki z zaliczane tradycyjnie do: Minuartia sect. Sabulina, sect. Tryphane, sect. Acutiflorae, sect. Sclerophylla, sect. Greniera i sect. Alsinanthe oraz Stellaria fontinalis. Takson jest siostrzany względem kladu obejmującego rodzaj Facchinia (d. Minuartia sect. Aretioideae i sect. Lanceolatae) oraz rodzaje karmnik Sagina i kolobant Colobanthus^[9].

Wykaz gatunków^[3]

Sabulina acutiflora (Fenzl ex Endl.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina afghanica (Rech.f.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina armena (Schischk. ex Ikonn.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina asiyeae (H.Duman) Koç & Hamzaoğlu
Sabulina attica (Boiss. & Spruner) Dillenb. & Kadereit
Sabulina aucheriana (Boiss.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina austriaca (Jacq.) Rchb.
Sabulina austromontana (S.J.Wolf & Packer) Dillenb. & Kadereit
Sabulina basaltica B.S.Legler
Sabulina biebersteinii (Rupr.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina bilykiana (Klokov) Dillenb. & Kadereit
Sabulina californica (A.Gray) Dillenb. & Kadereit
Sabulina chlorosciadia (Rech.f.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina cismontana (Meinke & Zika) Dillenb. & Kadereit
Sabulina daralagexica (Schischk. ex Ikonn.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina dawsonensis (Britton) Rydb.
Sabulina decandra (Rchb.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina decumbens (T.W.Nelson & J.P.Nelson) Dillenb. & Kadereit
Sabulina diffusa M.Brock
Sabulina douglasii (Fenzl ex Torr. & A.Gray) Dillenb. & Kadereit
Sabulina ebracteolata (Majumdar & G.S.Giri) Dar & Govaerts
Sabulina elegans (Cham. & Schltdl.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina foliosa (Royle ex Edgew. & Hook.f.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina fontinalis (Short & R.Peter) Dillenb. & Kadereit
Sabulina glandulosa (Boiss. & A.Huet) Dillenb. & Kadereit
Sabulina glaucina (Dvořáková) Dillenb. & Kadereit
Sabulina gracilipes (Kom.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina gracilis (McNeill) Dillenb. & Kadereit
Sabulina helmii (Fisch. ex Ser.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina howellii (S.Watson) Dillenb. & Kadereit
Sabulina jacutica (Schischk.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina juniperina (L.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina kashmirica (Edgew.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina khorassanica (Assadi & Mostafavi) Dillenb. & Kadereit
Sabulina kryloviana (Schischk.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina lineata (Boiss.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina litwinowii (Schischk.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina macra (A.Nelson & J.F.Macbr.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina macrantha (Rydb.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina mediterranea (Ledeb. ex Link) Rchb.
Sabulina mesogitana (Boiss.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina michauxii (Fenzl) Dillenb. & Kadereit
Sabulina muscorum (Fassett) E.E.Schill.
Sabulina nerimaniae Koç & Hamzaoğlu
Sabulina nuristanica (Rech.f.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina nuttallii (Pax) Dillenb. & Kadereit
Sabulina oxypetala (Woł.) Mosyakin & Fedor.
Sabulina paludicola (Fernald & B.G.Schub.) E.E.Schill.
Sabulina patula (Michx.) Small ex Rydb.
Sabulina pichleri (Boiss.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina pseudohybrida (Klokov) Mosyakin & Fedor.
Sabulina pusilla (S.Watson) Dillenb. & Kadereit
Sabulina regeliana (Trautv.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina rimarum (Boiss. & Balansa) Dillenb. & Kadereit
Sabulina rosei (Maguire & Barneby) Dillenb. & Kadereit
Sabulina rossii (R.Br. ex Richardson) Dillenb. & Kadereit
Sabulina rubella (Wahlenb.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina sabalanica (Assadi & Mostafavi) Dillenb. & Kadereit
Sabulina sechmenii (Yıldız & Dirmenci) Yıldız
Sabulina sororia B.S.Legler
Sabulina stolonifera (T.W.Nelson & J.P.Nelson) Dillenb. & Kadereit
Sabulina stricta (Sw.) Rchb.
Sabulina sublineata (Rech.f.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina subtilis (Fenzl) Dillenb. & Kadereit
Sabulina subuniflora (Albov) Dillenb. & Kadereit
Sabulina taurica (Steven) Dillenb. & Kadereit
Sabulina tenuifolia (L.) Rchb. – mokrzyca mieszańcowa
Sabulina thymifolia (Sm.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina tortumensis Koç & Hamzaoğlu
Sabulina tricostata (A.P.Khokhr.) Chepinoga
Sabulina turcomanica (Schischk.) Dillenb. & Kadereit
Sabulina umbellulifera (Boiss. & Balansa) Dillenb. & Kadereit
Sabulina uralensis (Clerc) Dillenb. & Kadereit
Sabulina urumiensis (Bornm.) Koç & Hamzaoğlu
Sabulina velenovskyi (Rohlena) Dillenb. & Kadereit
Sabulina verna (L.) Rchb. – mokrzyca wiosenna^[10]
Sabulina villarii (Balb.) Rchb.
Sabulina viscosa (Schreb.) Rchb. – mokrzyca lepka

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2026-05-30] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-05-30] (ang.).
1 2 3 4 5 6 Sabulina Rchb.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2026-05-30].
↑ Sabulina H. G. L. Reichenbach, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2026-05-30] .
↑ Erazm Majewski: Słownik nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich. T. II. Warszawa: nakładem autora (Druk Rubieszewskiego i Wrotnowskiego), 1898, s. 79.
↑ SewerynS. Udziela SewerynS., Rośliny w wierzeniach ludu krakowskiego, Lwów: Towarzystwo Ludoznawcze, 1931, s. 15 .
↑ MuratM. Koç MuratM., ErginE. Hamzaoğlu ErginE., AhmetA. Aksoy AhmetA., A new species and five new combinations of Sabulina (Caryophyllaceae) from Turkey, „Folia Geobotanica”, 54, 2019, s. 3-4, DOI: 10.1007/s12224-019-09348-1 [dostęp 2026-05-30] .
1 2 ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 117, ISBN 978-83-62975-45-7 .
1 2 3 4 Markus S. Dillenberger, Joachim W. Kadereit. Maximum polyphyly: Multiple origins and delimitation with plesiomorphic characters require a new circumscription of Minuartia (Caryophyllaceae). „Taxon”. 63, 1, s. 64–88, 2014.
↑ MariaM. Sychowa MariaM., Minuartia Loefl., Mokrzyca, [w:] AdamA. Jasiewicz (red.), Flora Polski. Rośliny naczyniowe, t. III, Kraków: PAN, 1992, s. 297-301, ISBN 83-85444-06-8, OCLC 749726292 .

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2026-05-30] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-05-30] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 5 6 Sabulina Rchb.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2026-05-30].

[ing-4] Sabulina H. G. L. Reichenbach, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2026-05-30] .

[5] Erazm Majewski: Słownik nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich. T. II. Warszawa: nakładem autora (Druk Rubieszewskiego i Wrotnowskiego), 1898, s. 79.

[6] SewerynS. Udziela SewerynS., Rośliny w wierzeniach ludu krakowskiego, Lwów: Towarzystwo Ludoznawcze, 1931, s. 15 .

[7] MuratM. Koç MuratM., ErginE. Hamzaoğlu ErginE., AhmetA. Aksoy AhmetA., A new species and five new combinations of Sabulina (Caryophyllaceae) from Turkey, „Folia Geobotanica”, 54, 2019, s. 3-4, DOI: 10.1007/s12224-019-09348-1 [dostęp 2026-05-30] .

[checklist-8] 1 2 ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 117, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[dillen-9] 1 2 3 4 Markus S. Dillenberger, Joachim W. Kadereit. Maximum polyphyly: Multiple origins and delimitation with plesiomorphic characters require a new circumscription of Minuartia (Caryophyllaceae). „Taxon”. 63, 1, s. 64–88, 2014.

[sychowa-10] MariaM. Sychowa MariaM., Minuartia Loefl., Mokrzyca, [w:] AdamA. Jasiewicz (red.), Flora Polski. Rośliny naczyniowe, t. III, Kraków: PAN, 1992, s. 297-301, ISBN 83-85444-06-8, OCLC 749726292 .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]