Selenek cynku

Selenek cynku
	Komórka elementarna ZnSe (struktura sfalerytu)
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	żółtoczerwone sześcienne kryształy
Wzór chemiczny	ZnSe
• zapis Hilla	SeZn
Masa molowa	144.37 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	1315-09-9
PubChem	4298215
Właściwości
	Gęstość
	5,65 g/cm³; ciało stałe
	Rozpuszczalność w wodzie
	praktycznie nierozpuszczalny
	w innych rozpuszczalnikach
	rozpuszczalny w rozcieńczonych kwasach
Temperatura topnienia	1520 °C
Współczynnik załamania nD	2,6222 (589 nm)
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Selenek cynku, ZnSe – nieorganiczny związek chemiczny z grupy selenków, sól kwasu selenowodorowego i cynku na II stopniu utlenienia.

Budowa cząsteczki

Krystalizuje zarówno w układzie regularnym (struktura sfalerytu)^[1.3]^[3], jak i w układzie heksagonalnym (struktura wurcytu)^[3]^[4].

Występowanie

Występuje w przyrodzie w postaci minerału – stilleitu (o strukturze sfalerytu, grupa przestrzenna F43m)^[5]^[6].

Otrzymywanie

Powstaje w reakcji z selenowodoru z cynkiem lub podgrzewaniu z tlenkiem cynku^[7]:

H₂Se + Zn → ZnSe + H₂

H₂Se + ZnO → ZnSe + H₂O

Może być otrzymywany w reakcji roztworu siarczanu cynku z selenowodorem^[8]:

ZnSO₄ + H₂Se → ZnSe + H₂SO₄

Właściwości

Właściwości fizyczne

Półprzewodnik, o przerwie energetycznej 2,67 eV^[2].

Zastosowanie

ZnSe znajduje zastosowanie w diodach LED i laserach emitujących światło w kolorze niebieskim^[9]^[10]^[11]. Jest wykorzystywany do produkcji elementów optycznych, m.in. soczewek i pryzmatów w spektroskopach IR^[12]^[13], a także szyb w ogniwach fotowoltaicznych^[13].

Przypisy

CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 95, Boca Raton: CRC Press, 2014, ISBN 978-1-4822-0867-2, OCLC 911557441 (ang.).
1. 1 2 3 4 S. 4-100.
2. ↑ S. 10-243.
3. ↑ S. 4-151.
1 2 MasamichiM. Mizutori MasamichiM., RokuroR. Yamada RokuroR., Semiconductors, [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Weinheim: Wiley‐VCH, 2000, s. 364, DOI: 10.1002/14356007.a23_537, ISBN 978-3-527-30673-2 (ang.).
1 2 GeorgG. Brauer GeorgG., Handbook of Preparative Inorganic Chemistry V1, wyd. 2nd ed, Burlington: Elsevier Science, 1963, s. 1078, ISBN 978-0-323-16127-5 [dostęp 2024-12-07] (ang.).
↑ MinghaiM. Chen MinghaiM., LianL. Gao LianL., Synthesis and characterization of wurtzite ZnSe one-dimensional nanocrystals through molecular precursor decomposition by solvothermal method, „Materials Chemistry and Physics”, 91 (2), 2005, s. 437–441, DOI: 10.1016/j.matchemphys.2004.12.005, ISSN 0254-0584 [dostęp 2024-12-07] .
↑ PaulP. Ramdohr PaulP., The Ore Minerals and Their Intergrowths, Elsevier, 24 września 2013, s. 517, ISBN 978-1-4832-8091-2 [dostęp 2024-12-07] (ang.).
↑ BernhardB. Pracejus BernhardB., The Ore Minerals Under the Microscope: An Optical Guide, Elsevier, 25 czerwca 2015, s. 258, ISBN 978-0-444-62737-7 [dostęp 2024-12-07] (ang.).
↑ PradyotP. Patnaik PradyotP., Handbook of Inorganic Chemicals, London: McGraw-Hill, 2003, ISBN 0-07-049439-8 (ang.).
↑ GeorgG. Brauer GeorgG., Handbook of Preparative Inorganic Chemistry, Academic Press, 1965, s. 1078, ISBN 978-0-12-126601-1 [dostęp 2025-09-15] (ang.).
↑ MasayukiM. Imaizumi MasayukiM. i inni, Blue Light Emitting Laser Diodes Based on ZnSe/ZnCdSe Structure Grown by Gas Source Molecular Beam Epitaxy, „Japanese Journal of Applied Physics”, 33 (1A), 1994, L13, DOI: 10.1143/JJAP.33.L13, ISSN 0021-4922 [dostęp 2024-12-06] .
↑ A.N.A.N. Krasnov A.N.A.N., Yu.N.Y.N. Purtov Yu.N.Y.N., Yu.F.Y.F. Vaksman Yu.F.Y.F., V.V.V.V. Serdyuk V.V.V.V., ZnSe blue-light-emitting diode, „Journal of Crystal Growth”, 125 (1), 1992, s. 373–374, DOI: 10.1016/0022-0248(92)90350-R, ISSN 0022-0248 [dostęp 2024-12-06] .
↑ T.V.T.V. Butkhuzi T.V.T.V., A.N.A.N. Georgobiani A.N.A.N., B.T.B.T. Eltazarov B.T.B.T., T.G.T.G. Khulordava T.G.T.G., M.B.M.B. Kotljarevsky M.B.M.B., Blue light emitting diodes on the base of ZnSe single crystals, „Journal of Crystal Growth”, 117 (1), 1992, s. 1055–1058, DOI: 10.1016/0022-0248(92)90912-3, ISSN 0022-0248 [dostęp 2024-12-06] .
↑ Zinc Selenide ZnSe Optical Material | Crystran [online], www.crystran.com [dostęp 2024-12-06] .
1 2 A.A.A.A. Khurram A.A.A.A., FaisalF. Jabar FaisalF., M.M. Mumtaz M.M., Nawazish A.N.A. Khan Nawazish A.N.A., M. NasirM.N. Mehmood M. NasirM.N., Effect of light, medium and heavy ion irradiations on the structural and electrical properties of ZnSe thin films, „Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section B: Beam Interactions with Materials and Atoms”, 313, 2013, s. 40–44, DOI: 10.1016/j.nimb.2013.08.008, ISSN 0168-583X [dostęp 2024-12-06] .

[CRC-1] CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 95, Boca Raton: CRC Press, 2014, ISBN 978-1-4822-0867-2, OCLC 911557441 (ang.).
1 2 3 4 S. 4-100.

↑ S. 10-243.

↑ S. 4-151.

[2] 1 2 3 4 S. 4-100.

[4] S. 10-243.

[5] S. 4-151.

[ullmannsemi-3] 1 2 MasamichiM. Mizutori MasamichiM., RokuroR. Yamada RokuroR., Semiconductors, [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Weinheim: Wiley‐VCH, 2000, s. 364, DOI: 10.1002/14356007.a23_537, ISBN 978-3-527-30673-2 (ang.).

[:1-6] 1 2 GeorgG. Brauer GeorgG., Handbook of Preparative Inorganic Chemistry V1, wyd. 2nd ed, Burlington: Elsevier Science, 1963, s. 1078, ISBN 978-0-323-16127-5 [dostęp 2024-12-07] (ang.).

[doi10.1016/j.matchemphys.2004.12.005-s437-441-7] MinghaiM. Chen MinghaiM., LianL. Gao LianL., Synthesis and characterization of wurtzite ZnSe one-dimensional nanocrystals through molecular precursor decomposition by solvothermal method, „Materials Chemistry and Physics”, 91 (2), 2005, s. 437–441, DOI: 10.1016/j.matchemphys.2004.12.005, ISSN 0254-0584 [dostęp 2024-12-07] .

[Paul_Ramdohr2013-s517-8] PaulP. Ramdohr PaulP., The Ore Minerals and Their Intergrowths, Elsevier, 24 września 2013, s. 517, ISBN 978-1-4832-8091-2 [dostęp 2024-12-07] (ang.).

[Bernhard_Pracejus2015-s258-9] BernhardB. Pracejus BernhardB., The Ore Minerals Under the Microscope: An Optical Guide, Elsevier, 25 czerwca 2015, s. 258, ISBN 978-0-444-62737-7 [dostęp 2024-12-07] (ang.).

[Pradyot_Patnaik2003-10] PradyotP. Patnaik PradyotP., Handbook of Inorganic Chemicals, London: McGraw-Hill, 2003, ISBN 0-07-049439-8 (ang.).

[Georg_Brauer1965-s1078-11] GeorgG. Brauer GeorgG., Handbook of Preparative Inorganic Chemistry, Academic Press, 1965, s. 1078, ISBN 978-0-12-126601-1 [dostęp 2025-09-15] (ang.).

[doi10.1143/JJAP.33.L13-s13-12] MasayukiM. Imaizumi MasayukiM. i inni, Blue Light Emitting Laser Diodes Based on ZnSe/ZnCdSe Structure Grown by Gas Source Molecular Beam Epitaxy, „Japanese Journal of Applied Physics”, 33 (1A), 1994, L13, DOI: 10.1143/JJAP.33.L13, ISSN 0021-4922 [dostęp 2024-12-06] .

[doi10.1016/0022-0248(92)90350-R-s373-374-13] A.N.A.N. Krasnov A.N.A.N., Yu.N.Y.N. Purtov Yu.N.Y.N., Yu.F.Y.F. Vaksman Yu.F.Y.F., V.V.V.V. Serdyuk V.V.V.V., ZnSe blue-light-emitting diode, „Journal of Crystal Growth”, 125 (1), 1992, s. 373–374, DOI: 10.1016/0022-0248(92)90350-R, ISSN 0022-0248 [dostęp 2024-12-06] .

[doi10.1016/0022-0248(92)90912-3-s1055-1058-14] T.V.T.V. Butkhuzi T.V.T.V., A.N.A.N. Georgobiani A.N.A.N., B.T.B.T. Eltazarov B.T.B.T., T.G.T.G. Khulordava T.G.T.G., M.B.M.B. Kotljarevsky M.B.M.B., Blue light emitting diodes on the base of ZnSe single crystals, „Journal of Crystal Growth”, 117 (1), 1992, s. 1055–1058, DOI: 10.1016/0022-0248(92)90912-3, ISSN 0022-0248 [dostęp 2024-12-06] .

[crystran--15] Zinc Selenide ZnSe Optical Material | Crystran [online], www.crystran.com [dostęp 2024-12-06] .

[:0-16] 1 2 A.A.A.A. Khurram A.A.A.A., FaisalF. Jabar FaisalF., M.M. Mumtaz M.M., Nawazish A.N.A. Khan Nawazish A.N.A., M. NasirM.N. Mehmood M. NasirM.N., Effect of light, medium and heavy ion irradiations on the structural and electrical properties of ZnSe thin films, „Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section B: Beam Interactions with Materials and Atoms”, 313, 2013, s. 40–44, DOI: 10.1016/j.nimb.2013.08.008, ISSN 0168-583X [dostęp 2024-12-06] .

[2] 1 2 3 4 S. 4-100.

[4] S. 10-243.

[5] S. 4-151.

[1.1]

[2]

[1.2]

[1.3]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]