Sikora lazurowa
| Cyanistes cyanus[1] | |||
| (Pallas, 1770) | |||
 | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
sikora lazurowa | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
 | |||
Sikora lazurowa[4] (Cyanistes cyanus) – gatunek niewielkiego ptaka z rodziny sikor (Paridae), zamieszkujący wschodnią Europę i Azję aż po wybrzeże Morza Japońskiego. Do Polski zalatuje sporadycznie, tylko jako gość zimowy: stwierdzono ją 37 razy[5]. Ostatni raz obserwowana 27 grudnia 2020 w Michałowicach-Wsi pod Warszawą[5][6]. Potocznie jest nazywana lazurką[7][8][9].
Podgatunki i zasięg występowania
Wyróżnia się osiem podgatunków Cyanistes cyanus[2][10][11]:
- C. cyanus cyanus (Pallas, 1770) – sikora lazurowa[4] – Białoruś, zachodnia i środkowa europejska część Rosji do środkowego Uralu.
- C. cyanus hyperrhiphaeus Dementiev & Heptner, 1932 – południowo-zachodni Ural, południowo-zachodnia Syberia i północny Kazachstan.
- C. cyanus yenisseensis Buturlin, 1911 – południowo-środkowa do wschodniej Syberii, północna Mongolia i północno-wschodnie Chiny.
- C. cyanus tianschanicus Menzbier, 1884 – góry południowo-wschodniego Kazachstanu, Kirgistan i południowo-zachodnie Chiny.
- C. cyanus koktalensis Portenko, 1954 – niziny południowo-wschodniego Kazachstanu.
- C. cyanus carruthersi (E. Hartert, 1917) – Kirgistan do północnego Tadżykistanu.
- C. cyanus flavipectus (Severtsov, 1873) – sikora żółtopierśna[4] – południowy Kirgistan do północnego Afganistanu. Takson niekiedy traktowany jako odrębny gatunek[12].
- C. cyanus berezowskii Pleske, 1893 – sikora jasna[4] – północno-środkowe Chiny.
Morfologia
- Wygląd
- Podobna do sikory modrej, lecz w ubarwieniu więcej bieli i niebieskiego. Obie płci ubarwione jednakowo. Spód ciała i głowa białe, przez oko biegnie granatowy pasek oczny, na tyle głowy tworząc opaskę. Grzbiet szaro-niebieski, skrzydła ciemnoniebieskie z charakterystycznym, szerokim białym lusterkiem bardzo dobrze widocznym w locie. Ogon stosunkowo długi, niebieski z białymi brzegami. Na kuprze pióra niebieskie z białymi końcówkami. Młode podobne do dorosłych.
- Wymiary średnie
- długość ciała: ok. 12–13 cm[13]
rozpiętość skrzydeł: 19–20 cm
masa ciała: ok. 11–13 g
Ekologia i zachowanie
- Biotop
- Lasy liściaste i mieszane strefy umiarkowanej i subarktycznej.
- Gniazdo
- Jak u innych sikor w niewielkiej dziupli w drzewie lub szczelinie w budynku[14]. Składa się z włóczek, piór, traw, drobnych roślin, nitek itp.
- Jaja
- Składa około 10 jaj z ciemnym i gęstym plamkowaniem. Wysiadywane są przez około 13–14 dni[14].
- Pisklęta
- Pisklęta, jak u innych sikor są liczne, ale rzadko udaje się przeżyć wszystkim. Są karmione przez rodziców i wychowywane przez około 30 dni. Są w pełni opierzone po około 17–20 dniach od wyklucia[14].
- Pożywienie
- Żywi się owadami i innymi bezkręgowcami, a zimą nasionami, orzechami i jagodami[14].
Status zagrożenia i ochrona
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje sikorę lazurową za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). W 2021 roku organizacja BirdLife International szacowała liczebność populacji europejskiej na 5000–15 700 dorosłych osobników; na tej podstawie wstępnie wyliczono, że światowa populacja może liczyć 33–105 tysięcy dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za lekko spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku[3].
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[15].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Cyanistes cyanus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 Azure Tit (Cyanistes cyanus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-04)]. (ang.).
- 1 2 BirdLife International, Cyanistes cyanus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2025, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-28] (ang.).
- 1 2 3 4 Nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Paridae Vigors, 1825 - sikory - Tits, Chickadees. Wersja: 2020-07-21. [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-28].
- 1 2 wynik wyszukiwania: Parus cyanus, [w:] Tarsiger.com [online] [dostęp 2026-05-28] (ang.).
- ↑ W Michałowicach pojawiła się sikora lazurowa [online], WPR24.pl, 14 stycznia 2021 [dostęp 2021-01-27] (pol.).
- ↑ BirdWatching.pl - Galeria - Lazurka. [dostęp 2022-11-06]. (pol.).
- ↑ Jacek Betleja: Zdjęcie ze smartfona zelektryzowało ptasiarzy z całej Polski. Przyleciała do nas lazurka!. [dostęp 2022-11-06]. (pol.).
- ↑ Lazurka: Tłumy ludzi zebrały się oglądać ptaka nie widzianego u nas od lat! - Geekweek w INTERIA.PL. [dostęp 2022-11-06]. (pol.).
- ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-05-28] (ang.).
- ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).
- ↑ Edward C. Dickinson: The Howard and Moore complete checklist of the birds of the World, Revised and enlarged 3rd Edition. Londyn: Christopher Helm, 2003. ISBN 978-0-691-11701-0. (ang.).
- ↑ Lars Svensson, Killian Mullarney, Dan Zetterström, Dariusz Graszka-Petrykowski, Tadeusz Stawarczyk, Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego, Wydanie III, poprawione i zaktualizowane, Przewodnik Collinsa, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 354–355, ISBN 978-83-7763-647-3 [dostęp 2024-02-20].
- 1 2 3 4 N. Bouglouan: Azure Tit. [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2021-11-15]. (ang.).
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i materiały multimedialne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).