Stare Wypychy

Stare Wypychy
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

wyszkowski

Gmina

Somianka

Liczba ludności (2023)

82[1]

Strefa numeracyjna

29

Kod pocztowy

07-206[2]

Tablice rejestracyjne

WWY

SIMC

0520366[3]

Położenie na mapie gminy Somianka
Mapa konturowa gminy Somianka, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Stare Wypychy”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Stare Wypychy”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Stare Wypychy”
Położenie na mapie powiatu wyszkowskiego
Mapa konturowa powiatu wyszkowskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Stare Wypychy”
Ziemia52°37′01″N 21°17′17″E/52,616944 21,288056[4]

Stare Wypychy – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Somianka[3][5]. Ma status sołectwa[6].

Historia

Wieś istniała na początku XVI wieku. Po raz pierwszy notowano ją w 1506. Nazwa pochodzi od staropolskiej nazwy osobowej Wypych. Według spisu podatkowego z 1578 wieś Vipichi miała powierzchnię 4 włók. Właścicielem był Łukasz Żeromski ze średniozamożnego rodu Wypyskich pieczętującego się herbem Grabie. Należała do nich również część wsi Łosinno. Bonawentura Wypski, syn łowczego inflanckiego notowanego na początku XVIII wieku, w 1716 sprzedał szwagrowi Franciszkowi Gąsiorowskiemu (mężu siostry Barbary) swoją część wsi Wypychy. Zapewne do siostry Barbary i Bonawentury Wypyskich, Zofii, od końca XVII wieku małżonki łowczego nurskiego Kazimierza Madalińskiego, należały dobra Wypychy-Łosinno, które wniosła mężowi w posagu. Na początku XVIII wieku Wypychy, dotąd należące do Wypyskich, stały się własnością Gąsiorowskich i Madalińskich, których pozycja zaczęła rosnąć[7].

Część dóbr Wypychy odziedziczył syn Zofii i Kazimierza Madalińskich, Wojciech Józef (zm. 1739), późniejszy proboszcz w Radzyniu Podlaskim. Przekazał dobra Łosino-Wypychy bratu Stefanowi, również kapłanowi, które potem przepisał dobra bratu Bonawenturze. Następnie Wypychy należały do dwóch synów Bonawentury i Konstancji z Oraczewskich Madalińskich, którzy, po wstąpieniu do stanu duchownego, w 1739 przekazali je najmłodszemu bratu Józefowi. On również był księdzem lub nie miał dzieci. Wypychy częściowo trafiły do innych gałęzi rodu Madalińskich[7].

Zapewne później Gąsiorowscy sprzedali swoją część Wypych. W końcu XVIII wieku notowano rodzinę Obryckich herbu Prus z Obrytego koło Nura jako właścicieli części Wypych[7].

W 1827 w Wypychach istniały 3 domy z 88 mieszkańcami. Wieś była prywatna i należała do parafii Pniewo[8].

W czasie uwłaszczenia we wsi Wypychy powstało 18 gospodarstw[7]. Nadal istniał folwark. W 1886 miał powierzchnię 466 morgów (282 morgi gruntów ornych i ogrodów, 23 morgi łąk, 148 morgów lasu, 13 morgów nieużytków), było tu 10 budynków drewnianych. Notowano też nieurządzony las. Natomiast miejscowość Wypychy (18 gospodarstw) zajmowała powierzchnię 141 mórg[9].

W okresie międzywojennym wieś Wypychy leżała w województwie warszawskim, w powiecie pułtuskim, w gminie Somianka. Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku wieś Wypychy zamieszkiwało 116 osób wyznania rzymskokatolickiego i polskiej narodowości. Było tu 19 budynków mieszkalnych. W folwarku Wypychy istniało 21 budynków, w których mieszkały 164 osoby. Z nich dwie były wyznania mojżeszowego, reszta zadeklarowała się jako ludność katolicka. Wszyscy zadeklarowali się jako Polacy[10]. Miejscowość podlegała pod sąd grodzki w Wyszkowie i sąd okręgowy w Warszawie. Najbliższy urząd pocztowy mieścił się w Wyszkowie[11].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

W 2002 w Nowych Wypychach istniało 19 gospodarstw domowych[12]. Na dzień 31 grudnia 2015 we wsi notowano 79 mieszkańców[13.1]. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021 we wsi mieszkało 75 osób. W latach 1998–2021 liczba zamieszkałych we wsi zmalała o 16,7%[12].

We wsi działa stacja uzdatniania wody[13.2].

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Izydora w Woli Mystkowskiej[14].

Przypisy

  1. ↑ Raport o stanie gminy Somianka w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 11-12
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1197 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. 1 2 GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 129424.
  5. ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  6. ↑ Strona gminy, sołtysi
  7. 1 2 3 4 Leszek Zugaj, Historia gminy Somianka, Lublin: Urząd Gminy Somianka, 2013, s. 22.
  8. ↑ Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego z wyrażeniem ich położenia i ludności alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowey Spraw Wewnętrznych i Policyi, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 2: M–Z, 1827, s. 297 [dostęp 2025-09-15].
  9. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 14, dir.icm.edu.pl, 1895, s. 102 [dostęp 2025-09-15].
  10. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 1: M. st. Warszawa, województwo warszawskie, mbc.cyfrowemazowsze.pl, Warszawa 1925, s. 138 [dostęp 2024-08-16].
  11. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, Przemyśl–Warszawa 1933, s. 1300.
  12. 1 2 Wieś Stare Wypychy (mazowieckie) » mapy, GUS, nieruchomości, regon, kod pocztowy, wypadki drogowe, edukacja, kierunkowy, demografia, tabele, statystyki, drogi publiczne, liczba ludności [online], Polska w liczbach [dostęp 2025-09-15].
  13. UCHWAŁA Nr XXIII/157/20 RADY GMINY SOMIANKA z dnia 26 czerwca 2020 r. w sprawie uchwalenia „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Somianka” [online] [dostęp 2025-09-15].
    1. ↑ S. 9.
    2. ↑ S. 115.
  14. ↑ Opis parafii na stronie diecezji

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.