Stefan Piotrowski

Od roku 1928 studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1932 roku uzyskał stopień magistra filozofii w zakresie matematyki, a dwa lata później w zakresie astronomii. W marcu 1933 roku rozpoczął pracę nad wyznaczaniem minimów gwiazd zaćmieniowych w obserwatorium krakowskim i ta tematyka w 1938 roku zaowocowała rozprawą doktorską.

Okres II wojny światowej spędził w rodzinnym majątku Zmiennica. Po wojnie kontynuował pracę naukową, początkowo w Krakowie. W 1947 wyjechał do Harvard College Observatory na roczny staż pod kierunkiem Henry'ego Norrisa Russella^[2][3][4]. Wracając z tego wyjazdu przemycił fotomnożnik 1P21. Wspólnie z Adamem Strzałkowskim wykorzystał ten fotomnożnik do budowy pierwszego w Polsce fotometru fotoelektrycznego. W 1952 roku przeniósł się na Uniwersytet Warszawski^[4][5].

Po przeniesieniu się do Warszawy, podjął działania organizacyjne, przy tym skupiając wokół siebie grupę młodych adeptów astronomii. W 1955 roku zainicjował powstanie Zakładu Astronomii PAN, w 1953 roku założył kwartalnik „Postępy Astronomii” i przez wiele lat go redagował. W swojej pracy dydaktycznej w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Warszawskiego^[6] kładł nacisk na konieczność prowadzenia badań naukowych na światowym poziomie i na współpracę międzynarodową. Jego uczniami byli Bohdan Paczyński i cała grupa dziś wybitnych, znanych w świecie astronomów polskich. Pełnił szereg funkcji, m.in. był dziekanem Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Warszawskiego (1954–1959), zastępcą sekretarza Wydziału III PAN (1958–1971), współzałożycielem i kierownikiem Zakładu Astronomii PAN (1965–1973)^[5]. Promował prowadzenie badań kosmicznych w Polsce, z jego inicjatywy powstał Komitet Badania i Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej PAN. W czerwcu 1968 roku wszedł w skład Komitetu Przygotowawczego obchodów 500. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika^[7].

Był redaktorem miesięcznika „Urania” (1950–1954), założycielem i długoletnim redaktorem kwartalnika „Postępy Astronomii” (1953–1977)^[5] oraz redaktorem książki „Astronomia Popularna” (1967)^[2].

Piotrowski był uznanym specjalistą w zakresie wyznaczania orbit gwiazd zaćmieniowych oraz teorii transferu promieniowania w atmosferze gwiazdy. Prowadził bardzo dokładne obserwacje wizualne gwiazd zmiennych – z dokładnością nawet 0,04 mag^[8]. Podejmował też szereg innych zagadnień, jak anizotropia ziaren pyłu międzygwiazdowego, czy problem transferu masy w układach podwójnych gwiazd. Był pionierem badań nad zagadnieniem zderzeń asteroid^[4]. W uznaniu zasług w pracy badawczej i organizacyjnej w 1962 roku został członkiem PAN.

Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera XIX B-płd-w połowie długości południowej krawędzi kwatery)^[9].