Szczeglice

Szczeglice
wieś
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 świętokrzyskie

Powiat

staszowski

Gmina

Bogoria

Liczba ludności (2021)

231[1][2]

Strefa numeracyjna

15

Kod pocztowy

28-210[3]

Tablice rejestracyjne

TSZ

SIMC

0788554[4]

Położenie na mapie gminy Bogoria
Mapa konturowa gminy Bogoria, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Szczeglice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Szczeglice”
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa konturowa województwa świętokrzyskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Szczeglice”
Położenie na mapie powiatu staszowskiego
Mapa konturowa powiatu staszowskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Szczeglice”
Ziemia50°40′31″N 21°18′49″E/50,675278 21,313611[5]

Szczeglice – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, w gminie Bogoria[4][6]. Ma status sołectwa[7].

Części wsi

Poniżej w tabeli 1 wymieniono integralne części wsi Szczeglice z przypisanym im numerem SIMC z katalogu TERYT (Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju).

Integralne części wsi[4][6]
SIMCNazwaRodzaj
0788560Kolonia Szczeglicekolonia

Dawne części wsi – obiekty fizjograficzne. W latach 70. XX wieku przyporządkowano i opracowano spis lokalnych części integralnych dla Szczeglic zawarty w tabeli 2.

Tabela 2. Wykaz urzędowych nazw miejscowych i obiektów fizjograficznych[8]
Nazwa wsi Nazwy części wsi Nazwy obiektów fizjograficznych
– charakter obiektu
I. Gromada SZCZEGLICE
  1. Szczeglice
  1. Chrusty
  2. Dwór
  3. Jadranówka
  4. Szczeglice-Kolonia
  5. Za Dworem
  1. Jadranówka — pole
  2. Księża Łąka — łąka
  3. Las Szczeglicki — pole
  4. Lechówka — łąka
  5. Niwa pod Wiśniewskim — pole
  6. Pod Wysoczkami — pole
  7. Pod Zagorzycami — pole
  8. Sadek — pole
  9. Sadzawki — staw
  10. Stawiska — łąka
  11. Szczeglice-Kolonia — pole
  12. Śliwki — pole
  13. Wapienny Dół — pole
  14. Za Dworem — pole
  15. Za Ogrodami — pole

Historia

Kościół w Szczeglicach został erygowany przed 1326 rokiem (prawdopodobnie w XII wieku). Według lokalnych podań, na samym początku w miejscu kościoła znajdowała się wczesnogotycka kapliczka, którą postawił jeden z możnych, w podziękowaniu za uratowanie życia przed bandytami. Z czasem wokół kapliczki zaczęto dokonywać pochówku zmarłych.

W 1326 roku proboszczem parafii był Olesław. Około 1380 r. Jan Grot kantor krakowski rozbudował dotychczasową świątynię przez dodanie nawy. Kościół wzniesiono z kamienia wapiennego, wzmacniając jego konstrukcję przez skarpy boczne w tyle prezbiterium. Biskup T. Oborski z Krakowa uroczyście poświęcił kościół 22 lipca 1633 r. Na pamiątkę tego wydarzenia w prezbiterium wmurowana została płyta, z napisem z roku 1638[9].

Wieś w XV w. nosiła nazwę Sczeglycze[10]. Według Jana Długosza w połowie XV wieku dziedzicem Szczeglic był Jakub Jugoszowski herbu Habank. Wieś miała wówczas 7 łanów kmiecych, 2 karczmy i 2 zagrodników. Dziesięcinę konopną i snopową przekazywano z nich na przemian kościołowi w Szczeglicach i w Ujeździe. Folwark rycerski przekazywał dziesięcinę plebanowi w Szczeglicach. Pleban posiadał folwark z łąką, karczmę z rolą i zagrodę z rolą. Karczma stała przy drodze publicznej i dawała dziesięcinę biskupowi krakowskiemu (Długosz, L.B., II, 330, 343)[10].

Według rejestru poborowego powiatu sandomierskiego z 1508 r. właścicielem części Szczeglic oraz wsi Rybitwy i Wysokie był Mikołaj Jugoszowski, który płacił z nich 1 grzywnę i 18 groszy podatku. Według rejestru z 1578 roku ze Szczeglic podatki płacił Bystrowski (za 3 osadników, 1 i 1/4 łana, 2 zagrodników z rolą, 2 komorników i 2 biednych) oraz Jaźwiecki (za 3 osadników, 1 łana, 2 biednych, 2 rzemieślników, 1 rybaka)[10].

Wieś w 1629 roku należała do Stanisława Bystrzejowskiego. We wsi tej według rejestru poborowego powiatu sandomierskiego z 1629 roku mieszkało: 6 chłopów, którzy gospodarowali na 2 i 1/4 łana, płacili oni 9 florenów podatku; 2 zagrodników z ogrodami, którzy płacili 1 floren polski i 2 grosze; 5 ubogich komorników, którzy płacili 1 floren i 10 groszy podatku oraz 6 zagrodników z ziemią, którzy płacili 4 floreny i 24 grosze podatku. Razem z tej miejscowości oddano 16 florenów i 6 groszy poboru.

W 1827 r. wieś z folwarkiem liczyła 21 domów i 135 mieszkańców[10].

25 stycznia 1864 roku w Szczeglicach miała miejsce potyczka kawalerii powstańców styczniowych pod dowództwem rotmistrza Wojciecha Turskiego z oddziałem Kozaków. Walka zakończyła się rozbiciem oddziału powstańczego.

Według „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” w 1890 r. Szczeglice były wsią z folwarkiem należącą do ówczesnego powiatu sandomierskiego, gminy Górki i parafii Szczeglice, odległą o 30 wiorst od Sandomierza. We wsi znajdował się kościół murowany i szkoła początkowa. W 1890 roku wieś z folwarkiem liczyła 30 domów i 232 mieszkańców. W 1885 r. folwark obejmował 357 mórg gruntów, z czego 268 mórg gruntów ornych i ogrodniczych, 21 mórg łąk, 3 morgi pastwisk, 4 morgi lasu i 58 mórg nieużytków. Stosowano płodozmian 11-polowy. W folwarku znajdował się 1 budynek murowany i 15 drewnianych. Wcześniej w skład dóbr wchodziły: wieś Szczeglice z 23 osadami i 206 morgami gruntów, wieś Wysoka z 31 osadami i 207 morgami, wieś Wólka Łasicka z 7 osadami i 68 morgami oraz osada Moszyny z 1 morgą gruntów.

W latach 1954–1972 wieś była siedzibą władz gromady Szczeglice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Zabytki

Kościół
  • Kościół pw. św. Jerzego – wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.850 z 26.01.1957 i z 15.04.1967)[11]. Kościół wybudowany w 1326 r. i rozbudowany ok. 1380 r. (dodano nawę). Kolejna rozbudowa miała miejsce w 1979 r., kiedy proboszcz ks. Feliks Brażewicz przedłużył kościół o 8 m, z materiału uzyskanego po rozbiórce frontu i wieży kościoła. W 1984 r. pomalowano kościół wewnątrz, w 1986 położono zewnętrzne tynki. W kościele znajduje się ołtarz główny, dwa ołtarze boczne i chór wsparty na dwóch kolumnach[9].
  • Najstarsza część cmentarza parafialnego, z 1 poł. XIX w. (nr rej.: A.851 z 18.10.1989)[11].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Wieś Szczeglice w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2026-04-02], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  2. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2026-04-02].
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1253 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. 1 2 3 GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 134651.
  6. 1 2 Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  7. ↑ Strona gminy, sołectwa
  8. ↑ Por. Leon Kaczmarek (red. nauk. zeszytu), Witold Taszycki (red. nauk. wyd.): Urzędowe Nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych. 33. Powiat staszowski województwo kieleckie. Komisja ustalania nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych (do użytku służbowego). Z: 33. Warszawa: Urząd Rady Ministrów. Biuro do Spraw Prezydiów Rad Narodowych, 1970, s. 55, 77-96.
  9. 1 2 Szczeglice: Parafia pod wezwaniem Świętego Jerzego. diecezjasandomierska.pl. [dostęp 2015-09-11].
  10. 1 2 3 4 Szczeglice, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 835.
  11. 1 2 Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026, s. 63 [dostęp 2018-02-11].

Literatura

  • Kaczmarek Leon (red. nauk. zeszytu), Taszycki Witold (red. nauk. wyd.): Urzędowe Nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych. 33. Powiat staszowski województwo kieleckie. Komisja ustalania nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych (do użytku służbowego). Z: 33. Warszawa: Urząd Rady Ministrów. Biuro do Spraw Prezydiów Rad Narodowych, 1970.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.