Tadeusz Bober (profesor)

Tadeusz Bober

Tadeusz Bober, 2010
Data i miejsce urodzenia	26 kwietnia 1932 Grudziądz
Data i miejsce śmierci	7 maja 2026 Wrocław
profesor nauk wychowania fizycznego
Specjalność: biomechanika
Alma Mater	Akademia Wychowania Fizycznego im. Polskich Olimpijczyków we Wrocławiu
Doktorat	1967 Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie
Habilitacja	1973 Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie
Profesura	1980 Akademia Wychowania Fizycznego im. Polskich Olimpijczyków we Wrocławiu
Doktor honoris causa Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie – 2012
Rektor Akademii Wychowania Fizycznego im. Polskich Olimpijczyków we Wrocławiu (1990-1993)
Odznaczenia

Tadeusz Antoni Bober (ur. 26 kwietnia 1932 w Grudziądzu, zm. 7 maja 2026 we Wrocławiu) – polski uczony, który specjalizował się w biomechanice i naukach pokrewnych, profesor nauk wychowania fizycznego, nauczyciel akademicki związany z wrocławskimi szkołami wyższymi – Akademią Wychowania Fizycznego im. Polskich Olimpijczyków i Wyższą Szkołą Fizjoterapii.

W czasie II wojny światowej przebywał w Staszowie. Jego ojciec Władysław (1897–1945), sierżant sztabowy żandarmerii wojskowej RP, zginął w Gusen (Mauthausen). Tadeusz ukończył szkołę średnią w Sopocie, gdzie znalazł opiekę w domu dziecka w Stawowiu^[1][2][3].

W 1951 podjął studia w Wyższej Szkole Wychowania Fizycznego we Wrocławiu i w 1954 uzyskał magisterium z wychowania fizycznego^[4]. Został zatrudniony w Zakładzie Anatomii jako asystent prof. Czesława Niżankowskiego, następnie w Zakładzie Biomechaniki, którego kierownikiem był prof. Tadeusz Marciniak. W 1967 otrzymał stopień naukowy doktora nauk o kulturze fizycznej w specjalności biomechanika na podstawie pracy „Charakterystyka sił i obciążeń układu ruchu człowieka w biegu sprinterskim”. Habilitował się w 1973 w Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie i uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego nauk o kulturze fizycznej ze specjalnością biomechaniki. Stanowisko profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1979^[5]. W 1990 Prezydent RP nadał mu tytuł profesora nauk o kulturze fizycznej^[6][7].

Specjalizował się w biomechanice i w naukach o sporcie. Podkreślał interdyscyplinarny charakter biomechaniki^[8]. Był wieloletnim członkiem zarządu Polskiego Towarzystwa Biomechaniki, a w latach 1996–2000 jego przewodniczącym. Przebywał na stażach w Penn State University, University of Iowa, Colorado State University, University of Tokyo, University of Western Australia. W latach 1992–1996 i 1996–2002 był członkiem zarządu Międzynarodowej Rady Nauk o Sporcie i Wychowaniu Fizycznym (ICSSPE) oraz wiceprezesem Światowej Komisji Biomechaniki Sportu (WCSB). Był wybierany do Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego (1982–1986) oraz do Komitetu Nauk o Kulturze Fizycznej Polskiej Akademii Nauk (4 kadencje). Był członkiem Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego oraz Polskiego Towarzystwa Naukowego Kultury Fizycznej^[9]. Był członkiem rad naukowych czasopism „Antropomotoryka”, „Human Movement” i „Fizjoterapia Polska”^[10][11][12].

W Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu przeszedł przez wszystkie szczeble kariery akademickiej, począwszy od stanowiska asystenta poprzez kierownika Zakładu Biomechaniki (1966–1974), dyrektora Instytutu Sportu (1976–1980), kierownika Katedry Biomechaniki (1980–2002)^[13], prorektora do spraw nauki (w latach 1981–1982), do funkcji rektora AWF we Wrocławiu w latach 1990–1993^[14]. Poza wrocławską uczelnią został oddelegowany od 1974 do 1976 jako pierwszy dziekan nowo założonego Wydziału Wychowania Fizycznego obecnej Akademii Wychowania Fizycznego w Gdańsku^[5]. W latach 1987–1988 wykładał także w Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach^[15]. W 1999 należał do współtwórców Wyższej Szkoły Fizjoterapii we Wrocławiu, gdzie objął stanowisko pierwszego rektora tej uczelni, które sprawował do 2002^[5][16].

Równolegle z pracą ściśle akademicką rozwijał pasję do narciarstwa. Od 1958 roku był związany z Polskim Związkiem Narciarskim, w którym w 1963 roku uzyskał uprawnienia Instruktora Wykładowcy PZN^[17][a]. Był aktywnym członkiem (prezesem w kadencji 1997–2000) Stowarzyszenia Absolwentów AWF we Wrocławiu, którego był inicjatorem w 1991^[19][20]. Uprawiał szermierkę i tenis^[4][21]. Na tematy związane z biomechaniką wypowiadał się w mediach związanych ze sportem^[22].

W 1980 zaangażował się w działalność opozycyjną jako członek NSZZ „Solidarność” we wrocławskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Po wprowadzeniu stanu wojennego przez władze PRL stał się obiektem represji jako „dysponent lokalu konspiracyjnego” o kryptonimie „Bursa” działającego w latach 1963–1972 i został internowany 6 stycznia 1981^[23]. Do 14 stycznia przetrzymywano go we Wrocławiu, a od 15 do 27 stycznia 1982 był izolowany w Ośrodku Odosobnienia w Nysie. Został usunięty z funkcji prorektora ds. nauki AWF we Wrocławiu^[24][25].

Był żonaty z Barbarą (1936–2010), redaktorką Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego i Ossolineum^[26]. Mieli córkę, Joannę^[27]. Zmarł we Wrocławiu 7 maja 2026 i został pochowany na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu (pole 36, grób 714, rząd 2 od pola 37)^[28][29].

Był uznawany za jednego z głównych twórców polskiej szkoły naukowej biomechaniki i pionierem nowoczesnej metodologii badań naukowych w naukach o kulturze fizycznej^[30]. Popularyzował biomechanikę na polskich uczelniach wychowania fizycznego. Wspólnie z prof. Bogdanem Czabańskim organizował Szkoły Biomechaniki i Nauczania Ruchu (od 1981 roku), które przekształciły się w ogólnopolskie Szkoły Biomechaniki^[31]. Połączenie biomechaniki z pedagogicznymi aspektami metodyki nauczania ruchu było pionierskim przedsięwzięciem na skalę światową^[6].

Jego głównym obszarem zainteresowań były biomechanika sportu, technika sportowa i kryteria jej skuteczności, trening techniczny, koordynacja ruchu^[b], siła mięśniowa i energia sprężystości mięśni^[32][33][34]. Był współautorem (razem z Jerzym Zawadzkim^[13]) popularnego podręcznika akademickiego „Biomechanika układu ruchu człowieka” wydanego w 2001 (kolejne wydania w 2003 i 2005)^[35][36]. Wcześniej wydał monografię Biomechanika chodu i biegu. Był współautorem monografii Technika sportowa (w: Teoria treningu, Trening pod red. T. Ulatowskiego) i monografii Mózgowe porażenie dziecięce^[37][38]. Był autorem ponad 120 publikacji i doniesień naukowych, także współautorem 4 patentów i zgłoszeń patentowych^[1].

Był opiekunem i promotorem 16 doktorów wychowania fizycznego, a sześciu z nich osiągnęło później tytuły lub stanowiska profesorskie^[7][39].

Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi i Medalem Komisji Edukacji Narodowej^[7]. W 1988 otrzymał międzynarodowe wyróżnienie Philip Noel-Baker Research Award^[41].

W 1993 był laureatem nagrody Kolegium Rektorów Wyższych Uczelni Wrocławia za działalność na rzecz integracji wrocławskiego środowiska naukowego^[14]. W 1998 został wyróżniony rangą „fellow” w Europejskim Towarzystwie Nauk o Sporcie (ECSS)^[42]. Od 2004 był członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Biomechaniki^[43]. W 2010 został wyróżniony Laurem AWF we Wrocławiu za osiągnięcia na polu kształcenia kadr zawodowych i naukowych kultury fizycznej, także za „umiłowanie swojej uczelni i wybitne zasługi dla jej budowy i rozwoju oraz za szczególne przymioty serca, umysłu i osobowości”^[7][44]. W 2012 otrzymał tytuł doktora honoris causa Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie^[45][46]. Jego 90. rocznicę urodzin obchodzono w Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu w 2022^[1][4]. W 2025 był uhonorowany przez Studenckie Towarzystwo Naukowe tej uczelni^[47].

W czerwcu 2026 Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie zorganizowała ogólnopolskie seminarium online poświęcone pamięci profesora Tadeusza Bobera^[27].

• Prof. dr hab. Tadeusz Bober, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2012-12-10] .
• Biografia Tadeusza Bobera w bazie „60 lat wrocławskiego środowiska akademickiego”. wsa.dbc.wroc.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-20)].
• Tadeusz Bober [w:] Who is who w Polsce. Leksykon biograficzny, wydanie II uzupełnione, część I: A–Mac, Zug 2003, s. 295–296
• Tadeusz Bober, [w:] baza Omnis – Biblioteka Narodowa [dostęp 2026-05-31]
• Tadeusz Bober, [w:] baza ResearchGate [dostęp 2026-06-10]
• prof. dr hab. Tadeusz Bober [w:] Nauka Polska, ID: 48153 [dostęp 2026-06-13]