Tadeusz Hoff

Tadeusz Hoff
Ilustracja
Tadeusz Hoff (zdjęcie wykonane po powrocie do Polski w sierpniu 1946)
Data i miejsce urodzenia

17 marca 1923
Warszawa

Data i miejsce śmierci

26 lipca 2011
Rzeszów

profesor
Specjalność: nauk geograficznych
Alma Mater

Szkoła Główna Planowania i Statystyki w Warszawie

Uczelnia

Szkoła Główna Planowania i Statystyki w Warszawie

Tadeusz Kazimierz Hoff (ur. 17 marca 1923 w Warszawie, zm. 26 lipca 2011 w Rzeszowie) – polski geograf ekonomiczny.

Życiorys

Tadeusz Kazimierz Hoff urodził się 17 marca 1923 w Warszawie[1][2]. Od strony matki był prawnukiem Walentego Lipińskiego, synem Mariana Ludwika Hoffa (1872-1929, pułkownik inżynier Wojska Polskiego w stanie spoczynku) i Emilii Stefanii Wiktorii z domu Stoy (1880-1944[3], córka Henryka Stoya i Heleny z domu Lipińskiej, siostra Kazimierza Stoya)[4][5.1][1][2][a]. Miał troje rodzeństwa: brata Henryka (1911-1941, poważnie chory) oraz siostry Helenę (1904-1982, żona Stanisława Kosiny, podczas II wojny światowej pracowała w Tel Awiwie w oddziałach zaopatrzenia i wyżywienia Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie[6]) i Marylę (żona Tadeusza Żulińskiego)[7][5.2][2].

W dzieciństwie i latach młodzieńczych zamieszkiwał w Rzeszowie, Sanoku i w Brzozowie[8]. W Sanoku mieszkał w domu Lipińskich i Beksińskich, należącym do jego krewnych[4]. W tym okresie przyjaźnił się z dalekim krewnym Zdzisławem Beksińskim[9][b]. Po ukończeniu szkoły podstawowej uczył się w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku i Państwowym Gimnazjum w Brzozowie, kończąc trzy klasy gimnazjalne[1]. Od dzieciństwa grał na skrzypcach, pobierając lekcje m.in. u prof. Romanowskiego[10].

II wojna światowa

Po wybuchu II wojny światowej z obawy przed nadciągającymi wojskami niemieckimi wraz z matką Emilią i babką Heleną Stoy prawdopodobnie 6 września 1939 wyjechał ze stacji Sanok przeznaczonym do przewożenia sprzętu wojskowego pociągiem towarowym w kierunku wschodnim[11]. Następnego dnia podczas postoju na stacji Ustrzyki Dolne przeżył niemiecki ostrzał lotniczy[12]. Wobec zniszczeń na kolei dalszą drogę odbywał wraz z innymi furmankami[13]. Przez kilka kolejnych dni, już w obecności wkraczających Niemców, przebywał z innymi uciekinierami w szkole w Dąbrówce pod Samborem, potem wraz z innymi rodzinami w domu na przedmieściach tego miasta, a od końca października 1939 w najętym pokoju przy ul. Drohobyckiej 13 już pod okupacją sowiecką[14]. Wiosną wraz z matką i babką bezskutecznie usiłował przekroczyć graniczę ZSRR z III Rzeszą w Przemyślu, ażeby dostać się z powrotem do Sanoka, będącego pod okupacją niemiecką[15]. Po trzytygodniowym oczekiwaniu w trudnych warunkach powrócili do Sambora[16]. Nad ranem 29 czerwca 1940 cała trójka została aresztowana w mieszkaniu, po czym przewieziona na dworzec kolejowy, skąd wraz z innymi osobami odjechali deportowani pociągiem w głąb ZSRR[17][1]. Trzytygodniowa podróż koleją wiodła w głąb ZSRR przez Lwów, Równe, Sarny, Łuniniec, Homel, Briańsk, Orzeł, Jelec, Miczuryńsk, Tambow, Penzę, Sarańsk, Kazań (7 lipca), Janauł (8 lipca), Krasnoufimsk, Tiumeń, Omsk i Nowosybirsk (13 lipca) do Angarska, gdzie przybyli nocą 19/20 lipca 1940[18]. Po kilkudniowym postoju w tamtejszym punkcie przeładunkowym dalszy transport odbywał się barką w kierunku północnym w dół rzeki Angara[19]. W czwartym dniu tego spływu przewożeni zostali wysadzeni w Zajarsku, po czym byli transportowani ciężarówkami 300-kilometrową drogą na wschód w stronę Ust´-Kut[20]. Stamtąd 29 lipca deportowani przewożeni byli dalej bliźniaczymi barkami ciągnionymi przez statek po rzece Lenie. Po minięciu Pokrowska i po przystanku w Jakucku dalsza trasa transportu prowadziła na północ, po czym rzeką Ałdan (dopływem Leny) pod prąd[21]. Pod koniec sierpnia 1940 jedna z barek (około 500 osób, w tym T. Hoff i jego bliscy) została rozładowana w Ust´-Ałłach[22]. Po dwóch dniach przewożono deportowanych stamtąd po około 20 osób łodziami w górę rzeki Ałłach-Juń (dopływ Ałdanu)[23]. Po dziesięciu dniach spływu transport zakończył się w osadzie Zwiozdoczka[24]. Z tamtejszego obozowiska grupę prowadzono dalej pieszo[25]. Po przejściu górzystego terenu 14 września 1940 Tadeusz Hoff z matką dotarł do miejsca zesłania, osady Minora, gdzie wkrótce potem, 23 września zmarła jego podupadła na zdrowiu babka[26][1]. W Minorze funkcjonowała kopalnia złota[27]. Tadeusz Hoff podjął pracę jako uczeń ślusarza w kopalnianych zakładach mechanicznych[28][1]. Początkowo zdobywał też pieniądze ze sprzedaży osobistych przedmiotów (m.in. skrzypiec) miejscowym Rosjanom[29]. W połowie grudnia 1940 zachorował na malarię (którą zainfekowały go komary podczas podróży przez Syberię), po czym do początku maja 1941 był leczony w szpitalu w Minorze[30][1]. Po rekonwalescencji podjął pracę w brygadzie prywatnej (staratielej) poszukiwaczy złota, przemywających rudę po pierwotnych działaniach tego typu wykonywanych przez kopalnię[31]. Mimo płynących z niej lepszych warunków finansowych okazała się ona zbyt forsowna dla niego wobec wątłego zdrowia i odniesionych powikłań po malarii[32].

Po ataku Niemiec na ZSRR z 22 czerwca 1941 i zawarciu układu Sikorski-Majski z 30 lipca 1941 Tadeusz Hoff został wraz z matką zakwalifikowany do grupy 25 deportowanych Polaków, przewidzianych do wyjazdu z Minory z uwagi na uwarunkowaną stanem zdrowia potrzebę zmiany klimatu i warunków życia[33]. W połowie sierpnia 1941 wyruszyli przebytą wcześniej trasę: przez Zwiozdoczkę, następnie łodziami w dół rzeki Ałłach-Juń, płynąc poprzez płonącą w tym czasie wokoło tajgę, a także pokonując niebezpieczny fragment biegu rzeki określany jako Czortow Ułow[34]. Po dopłynięciu do Ust´-Ałłachu i około 10 dniach oczekiwania, dalsza podróż odbywała się parowcem w górę rzeki Ałdan, mijając osiedle Ust´-Maja i docierając do Czagdy[35]. Przy próbie kontynuacji transportu stamtąd dwoma kutrami, jeden z nich zatonął, wobec czego przewożeni pozostali w Czagdzie celem przeczekania pory zimowej i oczekiwaniu na podniesienie się stanu wód na rzece[36]. Tam Tadeusz podjął pracę jako uczeń stolarski w spółdzielni produkcyjnej wyrobów drewnianych[37]. Następnie, dowiedziawszy się o wakującej posadzie nauczyciela w miejscowej szkole średniej, zaoferował dyrektorowi placówki swoją osobę i pod koniec stycznia 1942 został oficjalnie przyjęty do pracy, mając wtedy niespełna 19 lat[38][1]. Od 1 lutego do 1 czerwca 1942 pracował w Czagdańskiej Szkole Średniej Okręgu Ałdańskiego JASSR, dzięki temu zaznając wraz z matką poprawy życia z uwagi na większe zarobki i status (otrzymali też osobny domek)[39]. Wobec konieczności dalszej drogi został zwolniony z pracy i 4 czerwca 1942 wyruszył statkiem w górę Ałdanu[40]. Po dotarciu do Tommotu dalsze 100 km przewożeni pokonali drogą lądem przewożeni ciężarówkami[41]. Po około 100 km drogi dotarli pod miasto Ałdan i zatrzymali się we wsi Drugi Oroczen, gdzie Hoff został umieszczony w internacie (matka trafiła do domu starców)[42]. Tam zarówno jego matka, jak i on sam rozchorowali się, od sierpnia 1942 do czerwca 1943 on przebywał w szpitalu w pobliskim Pierwszym Oroczenie[43]. Od tego czasu mieszkał z matką w domu w Drugim Oroczenie (bywając także w pobliskim Pierwszym Oroczenie), a od jesieni 1943 w baraku[44]. Pod koniec lata 1943 stanął przed komisją poborową kierującą do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR i z uwagi na stan zdrowia został uznany za nienadającego się do czynnej służby wojskowej[45]. W 1943 podjął naukę w IX klasie szkoły średniej z koniecznością uzupełniania materiału z VIII klasy rozpoczętej w 1942, ucząc się wraz z polską młodzieżą[46]. 27 maja 1944 w szpitalu Ałdanie zmarła jego matka[47][1]. W tym czasie otrzymał promocję do X klasy[48].

Następnie wraz z innymi Polakami został skierowany do przewiezienia z południowej Jakucji na obszar europejskiej części ZSRR tj. do byłej Republiki Autonomicznej Niemców Powołże[48]. Z Drugiego Oroczenu wyruszył ciężarówką odbywając trasę 800 km na południe przez Góry Ałdańskie, Pasmo Stanowe, miejscowości Nagornyj, Tyngę[49]. Pomiędzy stacjami Bolszoj Niewier i Skoworodino osoby zostały załadowane do pociągu i odtąd podróżowały koleją transsyberyjską[50]. Minęli Ułan Ude, Jezioro Bajkał, Bajkalsk, Irkuck, Angarsk (dokąd dojechał pociągiem w trakcie pierwszej podróży), po czym droga biegła dalej na zachód znaną już Hoffowi trasą[51]. Po minięciu Nowosybirska dalej od Omska trasa biegła już innym odgałęzieniem tj. w stronę Czelabińska, po czym minęła Saratów[52]. Hoff wraz z Polakami został wysadzony na stacji w Urbach na terenie byłej RAN Powołże, gdzie wcześniej zamieszkiwali Niemcy (obecnie obwód saratowski)[53]. W pobliskiej miejscowości Sowietskoje (przedtem Mariental[c]) wystarał się o posadę nauczyciela w 7-klasowej Niepełnej Szkole Średniej w miejscowości Nachoj, odległej o kilkanaście kilometrów na zachód od Urbachu[54]. Pracował tam od 1 października 1944 do 15 maja 1946 ucząc języka niemieckiego, matematyki, fizyki, chemii[55][1]. Zamieszkiwał w Nachoju, zaś z uwagi na niewystarczające środki do życia początkowo zarabiał też na drugim etacie jako sekretarz stacji maszynowo-traktorowej (od października do listopada 1944), a potem udzielając prywatnych korepetycji[56]. Ponadto udzielał się w nachojskim teatrze amatorskim oraz założył chór szkolny (sam grał na mandolinie)[57]. Po zakończeniu wojny (9 maja 1945) nadal pozostawał w Nachoju[58].

Okres powojenny

Mieszkając w Nachoju od połowy 1945 do połowy 1946 należał formalnie do miejscowego koła Związku Patriotów Polskich[59]. Na początku 1946 w mieście Engels uczestniczył w kursie dla nauczycieli języka niemieckiego[60]. Został objęty repatriacją i 2 czerwca 1946 wraz z innymi Polakami wyjechał „bydlęcymi wagonami” z Urbachu, przez Nachoj, Saratów, Rtiszczewo, Bałaszow, Charków, Kijów, Sarny, Kowel[61]. Po przekroczeniu granicy Polski Ludowej, mijał miasta Chełm, Lublin, Dęblin, Radom, Skarżysko-Kamienna, Tomaszów Mazowiecki, Łódź, Kalisz, Oleśnica i dotarł do Wrocławia[62]. Stamtąd dotarł koleją do Sanoka[63]. Po krótkim pobycie u rodziny wujostwa Stanisława i Zdzisława Beksińskich wyjechał do Puław, gdzie po wojnie osiadła jego siostra Maria wraz z mężem prof. Tadeuszem Żulińskim, docierając tam 30 czerwca 1946[64]. Łącznie w trakcie swojej tułaczki od 1939 do 1946 przebył trasę 25,5 tys. km, przebywając w podróży łącznie przez ponad 4,5 miesiąca[65].

W lipcu 1946 został asystentem technicznym w kierowanym przez swojego szwagra prof. Żulińskiego zakładzie naukowym w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym[66]. W 1947 zdał maturę[66]. Podjął studia w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie, które ukończył w 1953 z dyplomem magistra na tej uczelni już pod przemianowaną nazwą Szkoła Główna Planowania i Statystyki[67][68]. Podczas studiów tamże został asystentem oraz lektorem języka rosyjskiego[66]. Na tej uczelni uzyskał stopień doktora nauk ekonomicznych[67]. W 1979[69] na Wydziale Ekonomiczno-Społecznym SGPiS uzyskał habilitację w dziedzinie nauk ekonomicznych na podstawie pracy pt. Łączność jako przedmiot badań geograficzno-ekonomicznych[68]. Stopień doktora habilitowanego nauk geograficznych uzyskał w Instytucie Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk[67]. W 1984 otrzymał nadany przez Radę Państwa tytuł profesora nauk geograficznych, wręczony 17 stycznia 1985 w Belwederze[67][68].

Grobowiec rodzinny Tadeusza Hoffa

Pracował w macierzystej SGPiS jako pracownik naukowy od 1950 do 1971 i jako profesor nadzwyczajny od 1984 do 1989[8][70]. W stolicy był też wykładowcą w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie i w Politechnice Warszawskiej[8]. W Rzeszowie wykładał w Filii UMCS oraz na Wydziale Spółdzielczo-Ekonomicznym SGPiS[8]. Kierował kilkoma zakładami naukowymi[8]. W roku 1971/1972 był kierownikiem Zakładu Rachunku Ekonomicznego na Wydziale Ekonomicznym Filii UMCS w Rzeszowie, po fuzji dwóch jednostek w roku 1972/1973 objął kierownictwo nad Zakładem Ekonomii Politycznej, Geografii Ekonomicznej i Planowania, a po kolejnych reorganizacji w roku 1975/1976 kierował Zakładem Geografii Ekonomicznej i Planowania Przestrzennego[71]. W latach 70. pełnił funkcję prorektora UMCS do spraw Filii w Rzeszowie[72][8]. Zainicjował powstanie Studenckiego Koła Naukowego Ekonomistów w 1972 w Filii UMCS w Rzeszowie[73]. Po zmianach z lipca 1992 został kierownikiem Zakładu Teorii Ekonomii i Gospodarki Przestrzennej w rzeszowskiej Filii UMCS[74]. W 1993 osiągnął przewidziany dla profesorów wiek emerytalny, aczkolwiek nadal pracował naukowo i dydaktycznie w mniejszym wymiarze godzin[75]. Był geografem o specjalności ekonomicznej[8] i komunikacji[68]. Jego zainteresowaniami naukowymi były geografia transportu i łączności, regionalizacja ekonomiczna[8]. Od 1972 współpracował z Oddziałem Wojewódzkim w Rzeszowie Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego [76]. Działał w ramach Towarzystwa Naukowego w Rzeszowie, w lutym 1972 był organizatorem Komisji Nauk Prawnych i Ekonomicznych (od 1984 pod nazwą Komisji Nauk Ekonomicznych), był jej przewodniczącym do września 1984, a ponadto był członkiem zarządu Towarzystwa od stycznia 1985 do marca 1986 oraz redaktorem czterech dzieł zbiorowych i organizatorem dwóch konferencji naukowych[76]. Przed 1993 był opiekunem jednego przewodu habilitacyjnego i promotorem dwóch rozpraw doktorskich[77], a do około 1999 wypromował ponad 350 prac magisterskich i dyplomowych[8]. Do około 1999 był autorem ponad 160 prac, w tym kilkunastu monografii, książek popularnonaukowych, podręczników, skryptów, 10 map do Atlasu Narodowego Polski, prawie 50 rozpraw i artykułów naukowych[8]. Przygotowywał do druku wydawnictwa regionalne i uczelniane, był redaktorem trzech tomów „Prac Humanistycznych” Rzeszowskiego Towarzystwa Naukowego (nr 10, 14 i 21), tomu 8 „Rocznika Województwa Rzeszowskiego”, dwóch tomów „Rzeszowskich Zeszytów Naukowych” (redaktor działu „Ekonomia” od 1983)[78].

W 1969 otrzymał ministerialną nagrodę indywidualną III stopnia[d]. W 1991 wydano Tom X „Rzeszowskich Zeszytów Naukowych. Prawo – Ekonomia” (pod redakcją Jerzego Kitowskiego), który został dedykowany profesorowi Tadeuszowi Hoffowi z okazji jubileuszu 40-lecia pracy akademickiej[79].

W okresie PRL pozostawał lojalny wobec panującego systemu, uznając go za sprawiedliwy[80]. Nie przystąpił do Związku Sybiraków[75]. Po ponad 50 latach od swojej deportacji w 1998 napisał publikację wspomnieniową opowiadającej o pobycie na Syberii, poświęconą pamięci swojej matki[81].

Był żonaty z Jadwigą z domu Szymczak (ur. 1944)[2], profesorem historii na Uniwersytecie Rzeszowskim. Na emeryturze zamieszkiwał w Rzeszowie w dzielnicy Nowe Miasto[82]. Zmarł 26 lipca 2011 w Rzeszowie[83]. Został pochowany na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie[83].

Publikacje

  • Rozwój komunikacji w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem Rzeszowszczyzny (1975)[84]
  • Badania nad strukturą przestrzenną łączności w makroregionie środkowo-wschodnim (1983, Lublin)[85]
  • Die Mittel und Dienstleistungen des Nachrichtenwesens als Gegenstand der Forschungen der ökonomischen Geographie (1984, Lublin)[86]
  • Miejsce Polski w łączności świata i Europy (1991, Lublin)[87]
  • Zarys rozwoju polskiej radiofonii w aspekcie przestrzennym (1992, Lublin)[88]
  • Zarys rozwoju polskiej telewizji w aspekcie przestrzennym (1992, Lublin)[89]
  • Geografia łączności świata w zarysie (1992)[90]
  • Wspomnienia Sybiraka (1999, Rzeszów)[91][1]

Uwagi

  1. ↑ Tadeusz Hoff wspominał, że był też wnukiem Kazimierza Lipiński, który był synem Walentego Lipińskiego i bratem Heleny Stoy, zob. Hoff 1999 ↓, s. 62, 64-66, 70, 73-80
  2. ↑ Rodzinę Stanisława Beksińskiego (ojciec Zdzisława Beksińskiego), zamieszkujących w rodzinnym domu przy ulicy Jagiellońskiej Tadeusz Hoff nazywał swoim „wujostwem”, zob. Hoff 1999 ↓, s. 12, 220-222
  3. ↑ Tadeusz Hoff podał poprzednią nazwę „Marienfeld”, zob. Hoff 1999 ↓, s. 174
  4. ↑ Jerzy Kitowski wymienił Tadeusza Hoffa w gronie wyróżnionych nagrodami Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki, Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Kultury i Sztuki, nie podając którą konkretnie otrzymał, zob. Kitowski 1993 ↓, s. 271

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Antoni Jackowski. Biogram.Profesor Tadeusz Kazimierz Hoff. „Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG”. Nr 21(3), s. 87-88, 2018.
  2. 1 2 3 4 Tadeusz Hoff. geni.com. [dostęp 2021-10-15].
  3. ↑ Księga chrztów 1870–1882. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 140 (poz. 118).
  4. 1 2 Hoff 1999 ↓, s. 9.
  5. Paweł Kosina: Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy przyjaciele. Sanok: Stowarzyszenie Przyjaciół Heleny Kosiny w Sanoku, 2006. ISBN 83-924210-0-0.
    1. ↑ S. 12.
    2. ↑ S. 31.
  6. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 150, 209.
  7. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 9-10, 11, 12, 119, 124, 223.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Hoff 1999 ↓, s. Okładka.
  9. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 219, 220, 221, 223.
  10. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 95, 147, 169.
  11. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 12-13, 36.
  12. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 15.
  13. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 17-18.
  14. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 19-21.
  15. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 22.
  16. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 25.
  17. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 26-29.
  18. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 30, 34, 36, 38, 166.
  19. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 38, 40-41.
  20. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 41-42.
  21. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 43-45, 48-51.
  22. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 51.
  23. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 53.
  24. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 60.
  25. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 62-63.
  26. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 64-66, 70, 73-80.
  27. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 69.
  28. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 80-81, 91.
  29. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 81, 95.
  30. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 42, 86-89.
  31. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 69, 91.
  32. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 93, 95.
  33. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 94, 97, 98.
  34. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 98-112.
  35. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 112-115.
  36. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 116-117.
  37. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 120-124.
  38. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 124-125, okładka.
  39. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 127-131.
  40. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 132.
  41. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 133-134.
  42. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 134, 135.
  43. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 136-144.
  44. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 144-145, 147.
  45. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 149.
  46. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 145-146, 151.
  47. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 151, 152, 154.
  48. 1 2 Hoff 1999 ↓, s. 157.
  49. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 159.
  50. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 159, 163.
  51. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 166, 167, 169, 170.
  52. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 172, 173.
  53. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 158, 173.
  54. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 174-175, 177.
  55. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 175, 178, 204.
  56. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 179-182, 191-197.
  57. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 186-191.
  58. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 198.
  59. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 202-203.
  60. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 199-201.
  61. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 204, 208, 211.
  62. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 212-213.
  63. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 214, 216.
  64. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 223-227.
  65. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 229.
  66. 1 2 3 Hoff 1999 ↓, s. 234.
  67. 1 2 3 4 Hoff 1999 ↓, s. 234, okładka.
  68. 1 2 3 4 Prof. zw. dr hab. Tadeusz Hoff, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2021-10-15].
  69. ↑ Kitowski 1993 ↓, s. 270.
  70. ↑ Profesorowie i docenci doktorzy habilitowani, którzy pracowali w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie w latach 1906-2015. ssl-uczelnia.sgh.waw.pl. [dostęp 2021-10-15].
  71. ↑ Kitowski 1993 ↓, s. 267-268.
  72. ↑ Teresa Batorska: Kronika Biblioteki UMCS. Lublin: Biblioteka Główna Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1973, s. 24.
  73. ↑ Kitowski 1993 ↓, s. 281.
  74. ↑ Kitowski 1993 ↓, s. 268.
  75. 1 2 Hoff 1999 ↓, s. 233.
  76. 1 2 Kitowski 1993 ↓, s. 282.
  77. ↑ Kitowski 1993 ↓, s. 271.
  78. ↑ Kitowski 1993 ↓, s. 276, 283.
  79. ↑ Kitowski 1993 ↓, s. 275.
  80. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 232-233.
  81. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 5, 8, 234, okładka.
  82. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 235.
  83. 1 2 Tadeusz Hoff. grobonet.erzeszow.pl. [dostęp 2021-10-15].
  84. ↑ Rozwój komunikacji w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem Rzeszowszczyzny. opac.pbw.org.pl. [dostęp 2022-08-06].
  85. ↑ Badania nad strukturą przestrzenną łączności w makroregionie środkowo-wschodnim. dlibra.umcs.lublin.pl. [dostęp 2021-10-15].
  86. ↑ Die Mittel und Dienstleistungen des Nachrichtenwesens als Gegenstand der Forschungen der ökonomischen Geographie. dlibra.umcs.lublin.pl. [dostęp 2021-10-17].
  87. ↑ Miejsce Polski w łączności świata i Europy. dlibra.umcs.lublin.pl. [dostęp 2021-10-15].
  88. ↑ Zarys rozwoju polskiej radiofonii w aspekcie przestrzennym. dlibra.umcs.lublin.pl. [dostęp 2021-10-15].
  89. ↑ Zarys rozwoju polskiej telewizji w aspekcie przestrzennym. dlibra.umcs.lublin.pl. [dostęp 2021-10-15].
  90. ↑ Geografia łączności świata w zarysie. opac.pbw.org.pl. [dostęp 2022-08-06].
  91. ↑ Hoff 1999 ↓, s. 4.

Bibliografia