Tadeusz Pietrzykowski

Tadeusz Dionizy Pietrzykowski
Ilustracja
Pseudonim

Teddy

Data i miejsce urodzenia

8 kwietnia 1917
Warszawa

Data i miejsce śmierci

18 kwietnia 1991[a]
Bielsko-Biała

Obywatelstwo

Polska

Masa ciała

53 kg

Trenowany przez

Feliks Stamm

Debiut

1934

Kategoria wagowa

kogucia

Klub

Legia Warszawa

Tadeusz Dionizy Pietrzykowski ps. „Teddy” (ur. 8 kwietnia 1917 w Warszawie, zm. 18 kwietnia[a] 1991 w Bielsku-Białej)[3][4][5] – polski pięściarz, trener, nauczyciel wychowania fizycznego, żołnierz Wojska Polskiego, jeden z pierwszych więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz (nr obozowy 77)[6]. Po wojnie świadek w procesie Rudolfa Hößa.

Życiorys

Wychował się w rodzinie inteligenckiej. Matka Sylwina Aleksandra Bieńkowska (ur. 1887[7] w Warszawie) po ukończeniu Seminarium Nauczycielskiego hrabianki Cecylii Plater-Zyberkówny uczyła w jednej ze szkół podstawowych w Warszawie[8]. Jego ojciec, również Tadeusz (ur. 1891[9] w Lublinie, zm. 6 października 1927 w Warszawie[10]), po skończeniu wydziału Budowy Dróg i Mostów na Politechnice Warszawskiej pracował jako projektant i inspektor nadzoru rozbudowy warszawskiego węzła kolejowego[11].

Mając 6 lat „Teddy” rozpoczął naukę w Państwowym Gimnazjum im. Stanisława Staszica w Warszawie[12], a następnie wstąpił do 16 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Zawiszy Czarnego[13]. Żeby poprawić warunki materialne rodziny po śmierci ojca, wynajmował się do różnych prac domowych, udzielał korepetycji, uczył jazdy na łyżwach, a dzięki zdolnościom rysunkowym wykonywał rysunki dla studentów Akademii Sztuk Pięknych i studentów architektury[14]. W 1939 r. uzyskał świadectwo maturalne w trybie eksternistycznym[15].

Kariera bokserska

Karierę bokserską rozpoczął jako gimnazjalista. Od 1934 r. trenował między innymi pod okiem słynnego Feliksa Stamma w warszawskiej Legii[15]. W zorganizowanym 25 lutego 1934 r. trójmeczu bokserskim przegrał z Szapsą Rotholcem. W marcu 1935 r. został wicemistrzem Warszawy pokonując m.in. Antoniego Czortka[16] i ulegając w finale Rosenblumowi[17]. 16 marca 1935 r. wziął udział w międzynarodowym turnieju bokserskim w Poznaniu wygrywając go[18]. 14 kwietnia wziął udział w meczu Warszawa-Łódź, gdzie przegrał ze Spodenkiewiczem[19]. W sezonie 1936 przyczynił się do awansu Legii Warszawa z klasy B do klasy A[20]. 2 marca 1936 r. w meczu przeciwko Wawelowi wygrał walkę ze Szczurkiem[20]. W tym samym roku został wicemistrzem Warszawy z powodu kontuzji Antoniego Czortka[21]. 15 marca w Bydgoszczy brał udział w zwycięskim 9-7 meczu przeciwko Astorii Bydgoszcz[22]. We wrześniu tego samego roku w meczu Polonia Warta zremisował pojedynek z zawodnikiem o nazwisku Koziołek[23].

II wojna światowa

Po wybuchu II wojny światowej uczestniczył w obronie Warszawy jako podchorąży Centrum Wyszkolenia Kawalerii. Od 8 września walczył w 1. Baterii Obrony Warszawy porucznika Janusza Łonickiego. Po kapitulacji próbował na wiosnę 1940 r. przedostać się do Francji i wstąpić do formowanego tam wojska polskiego. Aresztowany przez żandarmerię węgierską w pobliżu granicy węgiersko-jugosłowiańskiej został przekazany Niemcom[24]. Przetrzymywany i torturowany był kolejno w więzieniach w Muszynie, Nowym Sączu oraz Tarnowie, skąd 14 czerwca 1940 r. trafił z pierwszym transportem więźniów obozu koncentracyjnego Auschwitz[25].

Do historii przeszedł jako pięściarz toczący pojedynki w obozach koncentracyjnych (Auschwitz-Birkenau, Neuengamme, Bergen-Belsen). Pierwszą walkę w KL Auschwitz stoczył w marcu 1941 r., wygrywając z niemieckim kapo Walterem Düningiem[26]. W KL Auschwitz Teddy stoczył według różnych szacunków od 40 do 60 walk i przegrał tylko raz z holenderskim mistrzem w wadze średniej Leenem Sandersem[27]. W obozie utrzymywał bliski kontakt z rotmistrzem Witoldem Pileckim i został członkiem założonego przez niego Związku Organizacji Wojskowej[28]. Kilkakrotnie spotkał się z ojcem Maksymilianem Kolbe, który zwrócił mu uwagę na potrzebę hamowania emocji i agresji mimo otaczającego zła[29]. W 1943 r. został przeniesiony do obozu koncentracyjnego w Neuengamme[30]. W dniu wyjazdu z KL Auschwitz Düning wręczył mu dwie pary bokserskich rękawic jako wyraz szacunku. W Neuengamme stoczył około 20 walk bokserskich, między innymi z niemieckim bokserem Karlem Hottenbacherem[26]. Wyzwolenia przez żołnierzy brytyjskich doczekał 15 kwietnia 1945 r. w obozie Bergen-Belsen. 2 czerwca 1945 r. poślubił Zofię Helenę zd. Kicińską[31]. Wstąpił do 1 Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka, gdzie zajmował się prowadzeniem ćwiczeń sportowych dla żołnierzy, kontynuował też występy na ringu, w 1946 r. został mistrzem dywizji w swojej kategorii wagowej[32].

Lata powojenne

W 1946 r. powrócił do kraju[33]. Z powodu trwałej utraty zdrowia w obozach koncentracyjnych nie osiągnął już przedwojennego poziomu w pięściarstwie. W 1947 r. był jednym ze świadków w procesie Rudolfa Hößa[1]. 1 marca 1951 r. został nauczycielem w Technikum Przemysłu Poligraficznego oraz w szkole nr 68 w Warszawie. W 1955 r. został nauczycielem wychowania fizycznego w Liceum w Aninie. Uczył także przedmiotu w Hufcu ZHP Wawer. W 1958 r. wyjechał z Warszawy do Nowego Targu[34]. W latach 1958–1962 był trenerem w klubie KS Gorce. W 1962 r. przeprowadził się do Bielska-Białej. Pracował tam w Miejskim Komitecie Kultury Fizycznej i Turystyki[35]. Zmarł nagle 18 kwietnia 1991 r.[3][a]. Został pochowany na cmentarzu parafialnym Opatrzności Bożej w Bielsku-Białej[3][1][36].

Nawiązania w kulturze

Był pierwowzorem bohatera noweli Bokser i śmierć Józefa Hena, na podstawie której słowacki reżyser Peter Solan zrealizował w 1962 r. film fabularny o tym samym tytule (słow. Boxer a smrt)[37][38]. Jest też jednym z bohaterów filmu dokumentalnego o polskim boksie Ring wolny[39][5].

W 2020 Maciej Barczewski wyreżyserował film fabularny Mistrz o obozowych losach Pietrzykowskiego, którego postać odtworzył Piotr Głowacki. Premiera odbyła się 27 sierpnia 2021[40].

W maju 2021 r. w MIIWŚ w Gdańsku miała miejsce wystawa malarstwa Tadeusza Pietrzykowskiego, który całe życie malował[41].

W 2021 r. łódzki raper Basti wydał album pt. Osobisty Zbiór Wartości, na której pojawił się utwór pt. Teddy poświęcony Tadeuszowi Pietrzykowskiemu. Do utworu powstał też animowany wideoklip autorstwa Adama Kawałka[42].

Uwagi

  1. 1 2 3 Wg Marty Bogackiej zmarł 17 kwietnia 1991[1][2].

Przypisy

  1. 1 2 3 Bogacka 2021 ↓, s. 164.
  2. ↑ Marta Bogacka, Obozowe lata Tadeusza Pietrzykowskiego – boksera, który pięściami wywalczył sobie życie, „Pamięć i Sprawiedliwość”, 2 (20), 2012, s. 139–166 (patrz s.165) [dostęp 2026-07-22].
  3. 1 2 3 Biografia - Tadeusz „Teddy” Pietrzykowski [online], Fundacja Siła i Wiedza im. Teddy’ego Pietrzykowskiego [dostęp 2026-07-22].
  4. ↑ Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Tadeusza „Teddy’ego“ Pietrzykowskiego – Bielsko-Biała, 4 października 2023 [online], Instytut Pamięci Narodowej - Katowice [dostęp 2026-07-22].
  5. 1 2 W Auschwitz dziadek walczył o życie pięściami [online], Gazeta Wrocławska, 26 października 2016 [dostęp 2026-07-22].
  6. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 72.
  7. ↑ Akta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej św. Stanisława i Wawrzyńca w Warszawie. Akt urodzenia 196/1887
  8. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 14.
  9. ↑ Akta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej św. Jana Ewangelisty w Lublinie. Akt 281/1891
  10. ↑ Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej Najświętszego Zbawiciela Warszawa. Akt zgonu 305/1927
  11. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 12.
  12. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 16.
  13. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 20.
  14. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 21.
  15. 1 2 Bogacka 2021 ↓, s. 24.
  16. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 28.
  17. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 30.
  18. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 32.
  19. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 33.
  20. 1 2 Bogacka 2021 ↓, s. 34.
  21. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 35.
  22. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 36.
  23. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 37.
  24. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 59.
  25. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 60.
  26. 1 2 Andrzej Domagała, Walter Düning: kapo, z którym walczył Pietrzykowski [online], histmag.org, 2 kwietnia 2025 [dostęp 2023-04-04].
  27. ↑ Piotr Woźniak, Między linami Auschwitz, czyli pięściami walcząc o życie, tvp.info, 21 listopada 2019 [zarchiwizowane 2019-12-28].
  28. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 105.
  29. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 98.
  30. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 122–123.
  31. ↑ Księgi metrykalne parafii rzymskokatolickiej Wszystkich Świętych w Warszawie. Przypis do aktu rudzenia 209/1918
  32. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 145.
  33. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 147.
  34. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 152.
  35. ↑ Bogacka 2021 ↓, s. 153.
  36. ↑ Groby bohaterów filmów biograficznych. Piłsudski wystąpił w aż 33 produkcjach! Niezapomniani [online], www.se.pl [dostęp 2024-01-30].
  37. ↑ Bokser i śmierć [online], Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, 5 sierpnia 2017 [dostęp 2026-07-22].
  38. ↑ Boxer a smrt w bazie filmpolski.pl [dostęp 2026-07-22]
  39. ↑ Janusz Pindera, Ring wolny: Warto obejrzeć [online], Rzeczpospolita, 15 marca 2008 [dostęp 2026-07-22].
  40. ↑ Mistrz w bazie filmpolski.pl [dostęp 2026-07-22]
  41. ↑ Wystawa czasowa „Tadeusz Pietrzykowski – wojownik o duszy artysty” już otwarta [online], strona internetowa Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku [dostęp 2021-05-17].
  42. ↑ TeledyskBasti „Teddy” – utwór i animacja o polskim bokserze z Auschwitz. glamrap.pl, 2021-08-27. [dostęp 2021-08-31].

Bibliografia

  • Maria Bogacka: Bokser z Auschwitz: Losy Tadeusza Pietrzykowskiego. Warszawa: Demart, 2021. ISBN 978-83-7912-447-3.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.