Teodoryk (imię)
Teodoryk – imię męskie pochodzenia germańskiego, zapisywane w Polsce od średniowiecza. Poza zbliżonym brzmieniem, nie ma ono wiele wspólnego z imieniem Teodor.
Pierwszy człon to germ. þeudo, stsas. thioda, stwniem. diot — „lud”; drugi, -rich, -rik, to „potężny, królewski”, później także „bogaty, wysoko urodzony, dostojny”. W Polsce imię to notowane było w formach Teodericus (od 1213 r.), Teodoricus, Teodricus, Thedricus, Dit(e)rich, Tebrich, Dzidrzych, Dziedrzych, (Dziedrzyk), Dzietrzych, Dzietrzyk, Dzietrzysz-ek, Dzietrzysz-ko, Dzitrzych, (Dzitrzyk) (od 1226 r.), Wietrzych[1]. Spotykany w części polskiej literatury onomastycznej pogląd, iż Szczedrzyk jest jedną z form tego imienia, nie ma oparcia w źródłach.
Niektóre możliwe staropolskie zdrobnienia: Dyt(ek), Dytko, Dytel, Dytka (masc.), Dytusz, Dzietko, Dziec(z)ko[2].
Odpowiedniki w innych językach
- łacina – Theodericus, Theodoricus
- język angielski – Theodorick, Derrick, Derek, Dirk[3]
- język duński – Diederik
- język francuski – Théodoric, Thierry
- język niemiecki – Theoderich, Theodorich, Dietrich
- język norweski – Didrik
- język walijski – Tudor[4]
- język włoski – Teodorico, Teoderico
Teodoryk imieniny obchodzi
- 27 stycznia, jako wspomnienie św. Teodoryka II, biskupa Orleanu, patrona Tonnerre
- 2 lutego, jako wspomnienie św. Teodoryka, męczennika z Ebsdorfu[5]
- 1 lipca, jako wspomnienie św. Teodoryka, opata z Mont-d'Or oraz św. Teodoryka, opata z Saint-Evroult
- 9 lipca, jako wspomnienie św. Teodoryka Endema oraz św. Teodoryka Balata
- 25 sierpnia, jako wspomnienie św. Teodoryka, opata z Saint-Hubert
- 7 września, jako wspomnienie św. Teodoryka z Metzu
- 15 października, jako wspomnienie św. Teodoryka Niemca[6].
Znane osoby noszące imię Teodoryk
- Dytryk – margrabia Marchii Północnej, ojciec Ody, teść Mieszka I
- Dytryk – rzeczywisty bądź tytularny polski książę dzielnicowy; syn jednego z przyrodnich braci Bolesława Chrobrego: Mieszka Mieszkowica lub Lamberta; wnuk Mieszka I i Ody; imię otrzymał prawdopodobnie po pradziadku, margrabim Marchii Północnej
- Teodoryk Wielki – król Ostrogotów z dynastii Amalów
- Teoderyk I – król Wizygotów
- Teodoryk II – król Wizygotów
- Teuderyk I – władca Franków z dynastii Merowingów, król Metz, Reims i Austrazji od 511
- Teuderyk IV – król Franków
- Teodoryk – antypapież
- Mistrz Teodoryk – malarz czeski
- Thierry Alzacki – hrabia Flandrii
- Teodoryk Prus – kasztelan świecki, kasztelan bydgoski od ok. połowy lat 60. XIII wieku do 1268 r.
- Teodoryk z Bernicji – władca Bernicji
- Dirk II (930–988) – hrabia Holandii i Zachodniej Fryzji
- Dirk III – hrabia Holandii
- Dytryk I – margrabia Łużyc
- Dytryk II – margrabia Łużyc
- Dytryk I Zgnębiony – margrabia Miśni i Łużyc
- Dytryk (Diezmann) – margrabia Łużyc i landgraf Turyngii
- Dytryk Mądry – margrabia Landsbergu
- Dytryk I – hrabia Kleve
- Dytryk II – hrabia Kleve
- Dytryk III – hrabia Kleve
- Dytryk IV – hrabia Kleve
- Dytryk V – hrabia Kleve
- Dytryk VI – hrabia Kleve
- Dytryk VII – hrabia Kleve
- Dytryk – hrabia Mark
- Derrick Adkins – amerykański lekkoatleta
- Thierry Amiel – piosenkarz francuski
- Derek Anderson – amerykański futbolista
- Derek Anderson – amerykański koszykarz
- Dietrich von Altenburg – wielki mistrz krzyżacki w latach 1335–1341
- Derrick Atkins – lekkoatleta (sprinter) pochodzący z wysp Bahama
- Thierry Bacconnier – francuski piłkarz
- Dietrich Bahner – niemiecki polityk
- Dietrich Barfurth – niemiecki anatom i embriolog
- Derek Barton – brytyjski chemik, laureat Nagrody Nobla
- Dirk Benedict – amerykański aktor, scenarzysta i reżyser
- Derek Boateng – piłkarz ghański
- Dirk Bogarde – brytyjski aktor
- Diederik Boer – holenderski piłkarz
- Dietrich Bonhoeffer – niemiecki ksiądz ewangelicki, teolog i antyfaszysta
- Thierry Boutsen – belgijski kierowca Formuły 1
- Derek Boyer – australijski trójboista siłowy
- Thierry Breton – francuski polityk oraz przedsiębiorca
- Teodoryk Buczacki Jazłowiecki – kasztelan halicki, kasztelan kamieniecki i starosta podolski
- Dietrich Buxtehude – kompozytor i organista okresu baroku
- Dietrich von Choltitz – niemiecki generał, wojenny gubernator Paryża w czasie II wojny światowej, który sprzeciwił się wykonaniu rozkazu Hitlera, nakazującego zniszczenie miasta
- Dirk Else – niemiecki skoczek narciarski
- Derek Fisher – koszykarz amerykański
- Dietrich Fischer-Dieskau – niemiecki śpiewak (baryton)
- Thierry Dusserre – francuski biathlonista
- Dytryk von Gatersleben – mistrz krajowy Prus w latach 1270–1273
- Thierry Gathuessi – kameruński piłkarz
- Thierry Gerbier – francuski biathlonista
- Dirk Graham – kanadyjski hokeista
- Derrick Green – amerykański wokalista i gitarzysta
- Dirk Grübler – niemiecki siatkarz
- Dytryk von Grüningen – mistrz krajowy Inflant zakonu krzyżackiego w latach 1242–1245, mistrz krajowy w Prusach 1247–1259, mistrz krajowy w Niemczech w latach 1254–1256
- Thierry Gueorgiou – francuski zawodnik biegający na orientację
- Dirk Hartog – holenderski kupiec, żeglarz i odkrywca
- Dirk Heinen – niemiecki piłkarz
- Thierry Henry – francuski piłkarz
- Dietrich von Hildebrand – niemiecki filozof i teolog katolicki
- Dirk van Hogendorp – holenderski generał i dyplomata, hrabia
- Derek Hough – amerykański tancerz, choreograf
- Derek Jacobi – brytyjski aktor i reżyser
- Derrick James – portorykański aktor
- Derek Jarman – brytyjski artysta awangardowy: reżyser filmowy, malarz, scenarzysta, scenograf, poeta i pisarz
- Dirk Kempthorne – polityk amerykański
- Derek Keppel – brytyjski arystokrata i polityk
- Derek Keppel, wicehrabia Bury – brytyjski arystokrata
- Derek King – kanadyjski hokeista
- Dietrich Kraiss – niemiecki generał
- Dirk Kuijt – holenderski piłkarz
- Derek Landy – irlandzki pisarz i scenarzysta
- Derek Lee Ragin – amerykański kontratenor
- Derrick Henry Lehmer – matematyk amerykański
- Thierry Lhermitte – francuski aktor
- Derek Luke – amerykański aktor
- Derek Mahon – północnoirlandzki poeta
- Dirk Marcellis – holenderski piłkarz
- Dietrich Mateschitz – austriacki miliarder
- Derek Mears – amerykański aktor i statysta filmowy
- Dirk Medved – piłkarz belgijski
- Derek Meech – kanadyjski hokeista
- Thierry Meyssan – francuski lewicowy publicysta
- Derek Miles – amerykański lekkoatleta
- Thierry Mugler – francuski projektant mody
- Thierry Neuvic – francuski aktor
- Dirk Nowitzki – niemiecki koszykarz
- Thierry Omeyer – francuski piłkarz ręczny
- Derek Parfit – brytyjski filozof
- Thierry Péponnet – francuski żeglarz sportowy
- Derek Poundstone – amerykański trójboista siłowy
- Derrick Plourde – perkusista, członek m.in. takich zespołów jak Lagwagon
- Derek Prince – autor chrześcijańskich książek i audycji radiowych
- Teodorico Ranieri – kardynał włoski
- Thierry Rey – francuski judoka
- Derek Richardson – amerykański aktor
- Derek Riggs – brytyjski plastyk
- Derek Riordan – szkocki piłkarz
- Derek Roddy – amerykański perkusista
- Derrick Rose – amerykański koszykarz
- Derek Royle – aktor brytyjski
- Thierry Ruinart – francuski benedyktyn
- Thierry Sabine – francuski motocyklista i awanturnik
- Thierry Saussez – francuski konsultant wyspecjalizowany w marketingu politycznym
- Dietrich von Saucken – niemiecki generał
- Dirk Schlächter – niemiecki basista
- Thierry Serfaty – francuski lekarz i pisarz
- Dirk Serries – belgijski muzyk z kręgu muzyki elektronicznej
- Dirk Shafer – amerykański model, scenarzysta i reżyser filmowy, aktor
- Derek Sherinian – amerykański kompozytor, muzyk
- Derek Sikua – premier Wysp Salomona od 20 grudnia 2007
- Derek Soutar – szkocki piłkarz
- Dirk Stikker – holenderski bankier, przemysłowiec, polityk i dyplomata
- Thierry Tusseau – francuski piłkarz
- Dirk Verhofstadt – belgijski teoretyk liberalizmu
- Thierry Vigneron – francuski lekkoatleta
- Derek Walcott – karaibski poeta, pisarz i artysta, laureat Nagrody Nobla
- Derek Warwick – brytyjski kierowca wyścigowy
- Thierry van Werveke – luksemburski aktor
- Derek Whyte – piłkarz szkocki
- Derek Worlock – angielski biskup katolicki
- Wolf Dietrich von Beichlingen – polityk saski
- Joan Derk van der Capellen tot den Pol – polityk holenderski
- Maximilian Dietrich Freisslich – niemiecki kompozytor
- Hans-Dietrich Genscher – niemiecki polityk
- Johan Diderik Grüner (1661–1712) – duński dyplomata i polityk
- Johann Dietrich von Hoverbeck – pruski dyplomata
- Jan Teodoryk Potocki – podkomorzy halicki, działacz różnowierczy, tłumacz
Postaci fikcyjne o imieniu Teodoryk
- Dytryk z Bernu – postać fikcyjna występująca w wielu niemieckich średniowiecznych podaniach bohaterskich, w których ukazany bywa zawsze jako mądry człowiek
- Dirk Pitt – postać z popularnych powieściach przygodowych Clive’a Cussler’a
- Derek Shepherd – postać z serialu Chirurdzy
- Derek Hale – jedna z głównych postaci młodzieżowego serialu Teen wolf – Nastoletni wilkołak
Znane osoby o nazwisku Teodoryk
- Tudorowie – dynastia rządząca w Anglii w latach 1485–1603
- Georg Dietrich – przedsiębiorca niemiecki, działacz charytatywny
- Josef Dietrich – niemiecki wojskowy okresu I i II wojny światowej
- Marek Dietrich – rektor Politechniki Warszawskiej
- Marlena Dietrich
- Tadeusz Dietrich – ekonomista, polityk komunistyczny
Zobacz też
- inne artykuły i przekierowania do artykułów zaczynające się od imienia Teodoryk • Dietrich • Thierry • Dirk • Derek • Derrick
- Derek and the Dominos – brytyjska grupa rockowa
- Derek kontra rodzinka – kanadyjski serial dla młodzieży
- Dzietrzkowice
- mauzoleum Teodoryka w Rawennie
- Saint-Thierry
- Thierry Śmiałek – francuski serial młodzieżowy
Przypisy
- ↑ W. Taszycki (red.), Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1 z. 3, (Ciemek-Dźwiżeń). Wrocław•Warszawa•Kraków•Gdańsk 1967
- ↑ Z. Klimek (opr.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, t. 5, Kraków 1997, ISBN 83-85579-14-1
- ↑ Janowowa W. i inni [oprac.], Słownik imion, Wrocław 1991, ISBN 83-04-03123-X
- ↑ Behind the name
- ↑ por. H.Fros, F. Sowa, Księga imion i świętych, t. 2, Kraków 1997, ISBN 83-7097-374-4
- ↑ H. Fros, F. Sowa, Księga imion i świętych, t. 5, Kraków 2000, ISBN 83-7318-376-0