Toomas Hendrik Ilves
 Toomas Hendrik Ilves (2025) | |
| Data i miejsce urodzenia |
26 grudnia 1953 |
|---|---|
| Prezydent Estonii | |
| Okres |
od 9 października 2006 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
 | |
| Odznaczenia | |
                              | |
Toomas Hendrik Ilves (wym. [ˈtoːmɑs ˈhendrik ˈilves]; ur. 26 grudnia 1953 w Sztokholmie) – estoński polityk, dyplomata, przewodniczący Partii Socjaldemokratycznej w latach 2001–2002, prezydent Estonii w latach 2006–2016.
Życiorys
Urodził się w Szwecji w rodzinie uchodźców z zajętej przez Związek Radziecki Estonii. Ukończył studia z zakresu psychologii na Columbia University i University of Pennsylvania.
W latach 80. pracował jako dziennikarz w Radiu Wolna Europa. Po odzyskaniu przez Estonię niepodległości był ambasadorem w USA, Kanadzie i Meksyku. W latach 1996–1998 po raz pierwszy sprawował urząd ministra spraw zagranicznych. W 1998 wstąpił do partii agrarnej, przekształconej w partię ludową Rahvaerakond (której przewodniczył w latach 1998–1999[1]), przy udziale której powstał blok wyborczy Umiarkowani i następnie Partia Umiarkowanych. W wyborach w 1999 Toomas Hendrik Ilves uzyskał mandat do Riigikogu, wkrótce ponownie stanął na czele ministerstwa spraw zagranicznych w koalicyjnym rządzie Marta Laara. Funkcję tę pełnił do 2002, powracając do pracy w Zgromadzeniu Państwowym. Rok wcześniej został przewodniczącym swojego ugrupowania (w 2003 przekształconego w Partię Socjaldemokratyczną), ustąpił już w 2002 po porażce w wyborach samorządowych.
W 2003 został obserwatorem w Parlamencie Europejskim, po akcesji Estonii do UE od maja do lipca 2004 pełnił funkcję europosła. W pierwszych estońskich wyborach w 2004 uzyskał mandat eurodeputowanego. Zasiadał w grupie Partii Europejskich Socjalistów, był wiceprzewodniczącym Komisji Spraw Zagranicznych[2].
23 września 2006 został wybrany na prezydenta Estonii z poparciem socjaldemokratów, Estońskiej Partii Reform i konserwatystów. W kolegium elektorskim, zwołanym po nieudanych głosowaniach w parlamencie, otrzymał 174 głosy, pokonując urzędującego prezydenta Arnolda Rüütela (162 głosy)[3].
29 sierpnia 2011 parlament wybrał go na kolejną kadencję prezydencką. Jego kandydaturę poparło 73 deputowanych, podczas gdy 23 zagłosowało na Indreka Taranda; jeden głos był pusty, dwa były nieważne. Toomas Hendrik Ilves uzyskał wymagane poparcie co najmniej 2/3 głosów (68 głosów) już w pierwszej turze głosowania (poparcia udzieliły mu te same ugrupowania co pięć lat wcześniej)[4]. Zakończył urzędowanie 10 października 2016.
Odznaczenia i wyróżnienia
Odznaczenia estońskie
Odznaczenia zagraniczne
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Norwegia, 1998)[6][11]
- Krzyż Wielki Orderu Honoru (Grecja, 1999)[6]
- Wielki Oficer Legii Honorowej (Francja, 2001)[6][12]
- Order Trzech Gwiazd II klasy (Łotwa, 2004)[6][13]
- Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Wielka Brytania, 2006)[6]
- Łańcuch Krzyża Wielkiego Orderu Białej Róży Finlandii (Finlandia, 2007)[6][14]
- Order Złotego Runa (Gruzja, 2007)[6]
- Order Chryzantemy (Japonia, 2007)[6]
- Łańcuch Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania, 2007)[6][15]
- Wielki Krzyż ze Złotym Łańcuchem Orderu Witolda Wielkiego (Litwa, 2008)[6]
- Krzyż Wielki Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia, 2008)[6]
- Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia, 2008)[6]
- Order Trzech Gwiazd I klasy (Łotwa, 2009)[6]
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej (Węgry, 2009)[6]
- Krzyż Wielki Orderu Sokoła Islandzkiego (Islandia, 2010)[16]
- Order Zwycięstwa Świętego Jerzego (Gruzja, 2010)[6][17]
- Order Królewski Serafinów (Szwecja, 2011)[6]
- Łańcuch Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia, 2011)[6]
- Order „Przyjaźń” I klasy (Kazachstan, 2011)[6]
- Narodowy Order Zasługi I klasy (Malta, 2012)[6]
- Krzyż Uznania I klasy (Łotwa, 2012)[6]
- Krzyż Wielki Klasy Specjalnej Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (Niemcy, 2013)[6]
- Order Orła Białego (Polska, 2014)[6][18]
- Krzyż Wielki Orderu Świętego Olafa (Norwegia, 2014)[6][11]
- Order Podwójnego Białego Krzyża I klasy (Słowacja, 2015)[6][19]
Wyróżnienia
- Medal Kuriera z Warszawy (Polska, 2024)[20]
- Medal Rady Bałtyckiej (2006)[21]
Przypisy
- ↑ Leaders of Estonia [online], zarate.eu [dostęp 2017-10-03] (ang.).
- ↑ Toomas Hendrik Ilves [online], europarl.europa.eu [dostęp 2011-08-30].
- ↑ Ilves defeats Ruutel 174–162 [online], baltictimes.com, 25 września 2006 [dostęp 2011-08-30] (ang.).
- ↑ Estonia. Toomas Hendrik Ilves ponownie prezydentem, gazeta.pl, 29 sierpnia 2011 [zarchiwizowane 2016-03-04].
- ↑ Bearers of Decorations – Toomas Hendrik Ilves – Riigivapi ketiklassi teenetemärk [online], president.ee [dostęp 2025-06-04] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Toomas Hendrik Ilves [online], president.ee [dostęp 2025-06-04].
- ↑ Bearers of Decorations – Toomas Hendrik Ilves – Riigivapi III klassi teenetemärk [online], president.ee [dostęp 2025-06-04] (ang.).
- ↑ Bearers of Decorations – Toomas Hendrik Ilves – Maarjamaa Risti ketiklassi teenetemärk [online], president.ee [dostęp 2025-06-04] (ang.).
- ↑ Ильвес получил от министра обороны орден Креста за заслуги 1-го класса [online], postimees.ee, 10 października 2016 [dostęp 2025-06-04] (ros.).
- ↑ Välisminister tunnustas välisministeeriumi teeneteristidega Eesti riiklusesse panustanuid [online], vm.ee, 16 listopada 2021 [dostęp 2025-06-04] (est.).
- 1 2 Tildelinger av ordener og medaljer [online], kongehuset.no [dostęp 2025-06-04] (norw.).
- ↑ Prantsuse aumärkidega autasustatud eestimaalased, ambafrance-ee.org, 8 marca 2012 [zarchiwizowane 2013-05-29] (est.).
- ↑ Par apbalvošanu ar Triju Zvaigžņu ordeni un Viestura ordeni [online], vestnesis.lv, 29 października 2004 [dostęp 2025-06-04] (łot.).
- ↑ Suomen Valkoisen Ruusun ritarikunnan suurristin ketjuineen saajat [online], ritarikunnat.fi [dostęp 2025-06-04] (fiń.).
- ↑ Real Decreto 909/2007, de 9 de julio, por el que se concede el Collar de la Orden de Isabel la Católica a Su Excelencia señor Toomas Hendrik Ilves, Presidente de la República de Estonia [online], boe.es [dostęp 2025-06-04] (hiszp.).
- ↑ Orðuhafaskrá [online], forseti.is [dostęp 2025-01-09] (isl.).
- ↑ State Awards Issued by Georgian Presidents in 2003–2015 [online], idfi.ge, 10 maja 2016 [dostęp 2025-05-18] (ang.).
- ↑ M.P. z 2014 r. poz. 637 (ISAP).
- ↑ Vyznamenania [online], prezident.sk [dostęp 2024-02-12] (słow.).
- ↑ Medal Kuriera z Warszawy dla byłego prezydenta Estonii [online], tvn24.pl, 21 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-21].
- ↑ People Awarded with the Medal of the Baltic Assembly, 2002 to 2023 [online], baltasam.org [dostęp 2025-06-11] (ang.).
Bibliografia
- Toomas Hendrik Ilves: Biography, president.ee [zarchiwizowane 2016-03-22] (ang.).
| Starsi państwa (Riigivanem, 1920-38) |
|
|---|---|
| Prezydenci Estonii (1938-40 i od 1992) |
|
