Tunel Katowicki

Tunel Katowicki
Ilustracja
Jedna z naw tunelu w dniu otwarcia (2006)
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Miejscowość

Katowice

Przeszkoda

rondo gen. J. Ziętka

Rodzaj

tunel drogowy

Długość

657 m

Liczba tub

2

Data otwarcia

9 grudnia 2006

Budowa
Projektant

Maciej Błach, Grzegorz Nowaczyk

Wykonawca

Prinż Holding, Polimex Mostostal

Data budowy

2003–2006

Zarządzanie
Płatny

nie

Położenie na mapie Katowic
Mapa konturowa Katowic, u góry znajduje się punkt z opisem „Tunel Katowicki”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Tunel Katowicki”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Tunel Katowicki”
Ziemia50°15′52,1″N 19°01′24,0″E/50,264472 19,023333

Tunel Katowicki, zwyczajowo Tunel pod Rondem w Katowicach – dwunawowy tunel w Katowicach o długości ponad 650 m, łączący od zachodu ulicę Chorzowską z aleją Walentego Roździeńskiego po wschodniej stronie.

Powstał w latach 2003–2006 w ramach ostatniego katowickiego etapu budowy Drogowej Trasy Średnicowej, wraz z modernizacją ronda gen. Jerzego Ziętka. W momencie otwarcia, które miało miejsce 9 grudnia 2006 roku, był drugim najdłuższym tego typu obiektem w Polsce. Stanowi ważny element układu komunikacyjnego centrum Katowic, a korzysta z niego średnio około 100 tys. pojazdów na dobę.

Położenie i przebieg

Rondo gen. J. Ziętka widziane z lotu ptaka w kierunku zachodnim (ulicy Chorzowskiej); na drugim planie widoczny zachodni wylot z Tunelu Katowickiego

Tunel Katowicki, znajdujący się pod rondem im. gen. Jerzego Ziętka[1], położony jest w centralnej części Katowic, pośród gęstej zabudowy miejskiej (w tym Spodka czy siedziby Muzeum Śląskiego w Katowicach[2]), na obszarze trzech dzielnic: Śródmieścia, Koszutki i Bogucic[3].

Stanowi on równoleżnikowy fragment Drogowej Trasy Średnicowej – jednej z głównych arterii drogowych miasta Katowice[4], będącej drogą o długości ponad 30 km, łączącą Gliwice z Katowicami przez Zabrze, Rudę Śląską, Świętochłowice i Chorzów[5]. Trasa ta na odcinku w Tunelu Katowickim stanowi także fragment drogi krajowej nr 79, łącząc ulicę Chorzowską (od zachodu) z aleją Walentego Roździeńskiego (od wschodu)[6].

Przed oboma wlotami do tunelu znajdują się węzły z pełną możliwością wyboru kierunku ruchu – od strony zachodniej na wysokości ulicy Sokolskiej, a od strony wschodniej na wysokości ulicy Jerzego Dudy-Gracza[7]. Nad wschodnim wylotem znajduje się kładka łącząca kampus Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach i biurowiec Silesia Star ze Strefą Kultury[8][9], a za węzłem w kierunku wschodnim droga z Tunelu Katowickiego zmierza na powierzchnię terenu na wysokości ulicy Bogucickiej do kolejnego węzła drogowego – skrzyżowania z ulicami Bagienną i Murckowską[10].

Równolegle do Tunelu Katowickiego prowadzony jest lokalny ruch drogowy oraz ruch tramwajowy, a także przebiegają ciągi pieszo-rowerowe[10][11].

Ruch drogowy

Korki drogowe na wschodnim wylocie z Tunelu Katowickiego (po prawej) wraz z zamknięciem północnej nawy tunelu; widok w kierunku alei W. Roździeńskiego (2024)

Tunel Katowicki zapewnia bardzo dobrą dostępność do centrum Katowic[12]. Ma także duże znaczenie komunikacyjne dla miasta[13] – już miesiąc po jego oddaniu do użytkowania tunelem przejechało około 60 tys. pojazdów na dobę[14]. W okolicach 2007 roku każdej doby przejeżdżało przez niego około 80 tys. samochodów, a w ciągu miesiąca koło 2,4 mln pojazdów[13]. Przed 2019 rokiem Tunelem Katowickim jeździło prawie 100 tys. pojazdów na dobę, z czego więcej w kierunku Sosnowca (nawą południową)[15]. Przepustowość każdej z naw wynosi 4000 pojazdów na godzinę[16].

Głównym celem budowy tunelu było odseparowanie ruchu tranzytowego w śladzie bezkolizyjnej drogi, a ruch lokalny związany z obsługą komunikacyjną centrum Katowic miał pozostać powyżej tunelu, będąc powiązany z układem tranzytowym Drogowej Trasy Średnicowej na węzłach[7].

Tunel wyposażono w system pomiaru ruchu[14]. Na wlotach z obydwu stron umieszczone są znaki drogowe zmiennej treści[17]. Standardowa dopuszczalna prędkość w tunelu wynosi 70 km/h[15], a w przypadku nasilenia ruchu jest ona zmniejszana – w niektórych sytuacjach aż do 30 km/h[16].

Tunel Katowicki bywa zamykany za pomocą szlabanów z powodu wypadków i kolizji, awarii samochodów na lewym bądź środkowym pasie ruchu czy znacznego zwiększenia w nim natężenia ruchu drogowego (w tym korków drogowych). Sytuacje te doprowadzają do dużych zatorów na głównych arteriach komunikacyjnych Katowic i w samym centrum miasta[18][19][20][16].

Tunelem nie biegnie żadna linia miejskiego transportu zbiorowego obsługiwana na zlecenie Zarządu Transportu Metropolitalnego (ZTM)[21].

Charakterystyka

Zachodni wlot do Tunelu Katowickiego (od strony ulicy Chorzowskiej); przed nim oznakowanie drogowe zmiennej treści
Wschodni wlot do Tunelu Katowickiego (od strony alei Walentego Roździeńskiego) w dniu jego otwarcia (2006)

Tunel Katowicki to rama dwunawowa wykonana w technologii ścian szczelinowych, zwieńczona żelbetowym stropem[22], po trzech pasach ruchu w każdej z naw i o długości ponad 650 m[23]. Został wzniesiony metodą bezwykopową. Najpierw utworzono szczeliny w ziemi o szerokości 80 cm, które zalano zawiesiną bentonitową, pełniąc rolę szalunku utrzymującego grunt. W szczelinę wprowadzono kosze zbrojeniowe, które zostały następnie zalane betonem wypierającym zawiesinę, tworząc w ten sposób ściany tunelu[13][24]. Na gotowych ścianach położono stropy wykonane metodą podstropową – po wykonaniu ścian szczelinowych na przygotowanym gruncie wylano 15-centymetrową warstwę chudego betonu, a na nim z kolei, na warstwie oddzielającej, wykonano zbrojenie i wylano płyty stropu[5]. Po wykonaniu ścian szczelinowych i stropu nad całą konstrukcją przystąpiono do wybierania gruntu z tunelu[14].

Jezdnia wewnątrz Tunelu Katowickiego ma nawierzchnię betonową, lecz projekt pierwotnie przewidywał nawierzchnię asfaltową, która dla bezpieczeństwa użytkowników miała być rozjaśniona[14]. Wykonano ją z betonu klasy B40 grubości 27 cm, ułożonej na trzycentymetrowej asfaltobetonowej warstwie poślizgowej[22].

Ściany tunelu wyłożono prefabrykowanymi płytami betonowymi, które przesłaniają nawierzchnię ścian szczelinowych oraz przewody obsługujące urządzenia wentylacyjne czy oświetlenie[14]. Aby nie dopuścić do kumulacji fali dźwiękowej przy wyjeździe z tunelu, na ścianach oporowych przed nim umieszczono specjalną zieloną okładzinę[13].

Dla zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonowania Tunelu Katowickiego zbudowano przejścia poprzeczne między nawami, rozstawione co 150 m, z dwoma śluzami i barierkami zapobiegającymi wbiegnięciu na jezdnię, a także nisze ratunkowe rozstawione w tej samej odległości co przejścia poprzeczne, z instalacją sprężonego powietrza i systemem telefonii alarmowej oraz monitoringu. Wyposażono je także w gaśnice proszkowe, koce gaśnicze oraz hydranty – dodatkowe zainstalowano również przy wlotach do Tunelu Katowickiego[25].

Tunel posiada mechaniczną wentylację, przystosowaną do oddymiania w wypadku pożaru. Wentylatory są zgrupowane co 60–120 m i posiadają system automatycznego sterowania pracą (w tunelu działa monitoring składu powietrza)[26]. Łącznie znajduje się w tunelu 28 wentylatorów strumieniowych o mocy 10,3 m³ na sekundę[27].

Oświetlenie w tunelu ma moc 30–400 lx, ze stopniowaniem natężenia w partiach wjazdowych oraz wyjazdowych. Dodatkowo zamontowano oświetlenie awaryjne (ewakuacyjne i informacyjne). Odwodnienie tunelu zaprojektowano za pomocą specjalnych prefabrykowanych rynien z syfonami, a odwodnienie drenażu oraz studni kablo­wych wprowadzono do kolektorów[26].

Tunel Katowicki objęty jest monitoringiem wizyjnym, obejmującym 24 kamery wewnątrz oraz 8 kamer obserwujących wjazdy i 2 kamery obrotowe[27]. Jest obsługiwany przez Centrum Utrzymania Tunelu, jednostkę Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w Katowicach[28][29][30]. Sterownia znajduje się w budynku na rondzie gen. J. Ziętka[23].

Dane techniczne

Historia

Przed budową tunelu (do 2003)

Już w czasach Polski Ludowej kluczową kwestią dla poprawy wydajności układu komunikacyjnego Katowic była przebudowa dwóch głównych arterii miasta – przebiegającej w osi północ-południe alei W. Korfantego (wówczas ulicy Armii Czerwonej) i osi wschód-zachód z ulicą Chorzowską (w tym okresie ulica Feliksa Dzierżyńskiego). Druga z tych ulic miała zostać przedłużona na wschód i połączyć Górny Śląsk autostradą w kierunku Warszawy i Krakowa, dlatego też zakładano zwiększenie natężenia ruchu. Zdecydowano się na budowę bezkolizyjnego ronda na skrzyżowaniu obydwu osi (późniejsze rondo gen. Jerzego Ziętka)[31]. W 1961 roku do realizacji wybrano koncepcję inż. Witolda Niepokojczyckiego z Biura Projektów Gospodarki Komunalnej w Katowicach. Jego część nadziemna powstała w latach 1962–1964[32], a całe rondo oddano do użytku 20 lipca 1965 roku[33].

Wcześniej, bo już od 1958 roku trwały prace nad przebudową ówczesnej ulicy F. Dzierżyńskiego. Miała ona zostać zmodernizowana, poszerzona i częściowo obniżona. Po przebudowie zyskała ona m.in. dwupasmowe jezdnie z wylotami bocznymi i pasem zieleni pośrodku[34]. Aleja W. Roździeńskiego, biegnąca w kierunku wschodnim, powstała pomiędzy 1950 a 1956 rokiem, początkowo na odcinku od skrzyżowania z obecną ulicą Chorzowską stanowiąc fragment dawnej ulicy Kopalnianej. Aleję poszerzono w latach 1963–1965[35].

Sam natomiast Tunel Katowicki powstał w ramach przebudowy ciągu ulicy Chorzowskiej, ronda gen. J. Ziętka i alei W. Roździeńskiego na fragment Drogowej Trasy Średnicowej[36]. Po 1990 roku, wraz ze wzrostem poziomu zmotoryzowania regionu, cały węzeł ronda gen. J. Ziętka stał się niewydolny, dlatego też w latach 1999–2001 rozpoczęto intensywne przygotowania do budowy trasy, która miała bezkolizyjnie połączyć Gliwice z Katowicami[23].

Prace nad przebudową ulicy Chorzowskiej na odcinku w rejonie ulic Dębowej, Brackiej i Złotej rozpoczęto w grudniu 2000 roku, a zakończono w październiku 2002 roku[11]. W sierpniu 2003 roku udostępniono do ruchu estakadę nad ulicą Bracką (późniejszą estakadę Orląt Lwowskich), a w grudniu tego samego roku trwały prace na odcinku przebiegającym przez centrum Katowic. Jednocześnie prowadzono przygotowania do budowy Drogowej Trasy Średnicowej na odcinku od ronda do węzła Murckowska[37]. Powstały plany postawienia na nim kilkusetmetrowej estakady łączącej ulicę Chorzowską z aleją W. Roździeńskiego, co wzbudziło sprzeciw sporej rzeszy architektów, gdyż konstrukcja ta miała przesłonić oś widokową na Spodek, dlatego też zaproponowano budowę tunelu pod rondem[23].

Budowa tunelu (2003–2006)

Budowa Drogowej Trasy Średnicowej na odcinku przebiegającym przez centrum Katowic w listopadzie 2005 roku; pośrodku plac budowy budynku na rondzie gen. Jerzego Ziętka, a po prawej stronie, na skraju zdjęcia widoczne prace przy budowie Tunelu Katowickiego wraz z jego wylotem – aleją W. Roździeńskiego

10 czerwca 2003 roku podpisano umowę pomiędzy spółką akcyjną Drogowa Trasa Średnicowa a przedsiębiorstwem Prinż Holding na budowę ostatniego katowickiego fragmentu Drogowej Trasy Średnicowej na odcinku od ulicy Sokolskiej do połączenia alei W. Roździeńskiego z ulicą Murckowską[38]. Kontrakt inwestora obejmował przebudowę ronda gen. J. Ziętka (powstał na nim przeszklony budynek w kształcie półkopuły[10][11]) wraz z budową tunelu pod nim, postawienie wiaduktów w ciągu ulicy Sokolskiej i przy osiedlu W. Roździeńskiego, budowę mostu nad Rawą (w ciągu obecnej ulicy J. Dudy-Gracza), a także wzniesienie kładki dla pieszych, murów oporowych oraz przejść podziemnych dla pieszych[5].

Jeszcze w 2003 roku z pasaży pod rondem gen. J. Ziętka wyprowadzili się ostatni najemcy[23], a jesienią tego samego roku od strony zachodniej rozpoczęto budowę ścian szczelinowych tunelu oraz przebudowę istniejącego uzbrojenia podziemnego wraz z jego ułożeniem w jednym kanale, co miało ułatwić przyszłe roboty wykopowe. Prace budowlane prowadzono przy utrzymaniu ruchu samochodowego[5][39]. W grudniu 2003 roku do przejścia pod rondem wpadł 77-tonowy dźwig – pod jego ciężarem nie wytrzymała jedna z belek stropowych nad przejściem[15]. W marcu 2004 roku podczas prac ziemnych na wysokości Superjednostki natrafiono na pozostałości po hucie „Marta”, założonej w 1852 roku[13][15]. Pod koniec 2004 roku na rondzie gen. J. Ziętka wznowiono ruch tramwajowy, a także ukończono budowę ulicy J. Dudy-Gracza (wówczas nazywana roboczo ulicą Nowograniczną)[40].

W 2005 roku nastąpiły pierwsze opóźnienia przy budowie tunelu. We wrześniu inwestor miał już pewność, iż firma Prinż Holding nie odzyska zdolności po­zwalającej na dokończenie umowy, dlatego też miesiąc później spółka Drogowa Trasa Średnicowa przejęła rolę generalnego koordynatora. Nowym wykonawcą na roboty podstawowe została firma Polimex Mostostal. W listopadzie i na początku grudnia 2006 roku nastąpiły odbiory techniczne oraz testy sprawności i systemów tunelu, a 6 grudnia tego samego roku uzyskano pozwolenie na użytkowanie[27].

Uroczystość otwarcia tunelu pod rondem gen. Jerzego Ziętka 9 grudnia 2006 roku

Tunel został oficjalnie oddany do użytku 9 grudnia 2006 roku[41][15]. W uroczystości otwarcia wzięli udział m.in.: minister transportu Jerzy Polaczek, arcybiskup metropolita katowicki ks. Damian Zimoń, wojewoda śląski Tomasz Pietrzykowski, prezydent Katowic Piotr Uszok oraz przedstawiciele inwestora i wykonawcy. Przez trzy godziny można było zwiedzić pieszo tunel, po czym został on udostępniony dla ruchu samochodowego[27][42] – pierwsze pojazdy wjechały do niego o godzinie 13:33[43][24]. W momencie otwarcia tunel pod rondem gen. J. Ziętka był najdłuższym tunelem drogowym w konurbacji katowickiej[15] i drugim najdłuższym tego typu obiektem w Polsce, zaraz po tunelu Wisłostrady w Warszawie (ok. 900 m)[8], a do czasu ukończonej w 2022 roku przebudowy skrzyżowania ulic Pszczyńskiej (DK86) i 73 Pułku Piechoty (DK81) była to największa inwestycja drogowa w Katowicach[44].

Przebudowa ronda wraz z budową tunelu była najdroższym i najtrudniejszym etapem budowy Drogowej Trasy Średnicowej – według szacunków z 2002 roku koszt prac miał wynieść 380 mln złotych, z czego 80 mln złotych miało dołożyć miasto Katowice, a reszta miała być kredytem z Europejskiego Banku Inwestycyjnego[8][11]. Łącznie budowa katowickiego odcinka Drogowej Trasy Średnicowej, w tym tunelu, wynosiła 755 mln zł[15].

Inwestorem budowy całej Drogowej Trasy Średnicowej było województwo śląskie, a jednostką wdrażającą – inwestorem zastępczym w całym procesie przygotowania, realizacji i nadzoru inwestycji, była spółka akcyjna Drogowa Trasa Średnicowa[22]. Generalnymi projektantami tunelu byli Maciej Błach oraz Grzegorz Nowaczyk[8], a w opracowaniu jego projektu pomagała firma z Insbrucku, która specjalizowała się w tego typu budowlach[38].

Funkcjonowanie tunelu (od 2006)

Zachodni wlot do Tunelu Katowickiego (ulica Chorzowska) w sierpniu 2024 roku

Tunel początkowo nie miał swojej własnej nazwy[45] – był m.in. nazywany Tunelem pod Rondem w Katowicach. W czerwcu 2017 roku prezydent Katowic Marcin Krupa zaproponował nadanie obiektowi oficjalnej nazwy – Tunel Katowicki[45][15][43][46][47], którą ustanowiono na mocy uchwały Rady Miasta Katowice z dnia 21 września 2017 roku[48][49].

W październiku 2021 roku, po kilku poważniejszych wypadkach w Tunelu Katowickim które sparaliżowały ruch w Katowicach, katowiccy radni Łukasz Borkowski i Jarosław Makowski ponowili pomysł wprowadzenia w tunelu odcinkowego pomiaru prędkości celem poprawy bezpieczeństwa. Już wcześniej miasto zgłaszało w tej sprawie wnioski do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego[50][51].

W kwietniu i maju 2026 roku rozpoczęła się modernizacja infrastruktury technicznej Tunelu Katowickiego, która obejmowała unowocześnienie dźwiękowego systemu ostrzegania, systemu łączności alarmowej i technicznej oraz rozbudowę systemu kontroli jakości powietrza. Prace przewidywały także wymianę oświetlenia na LED-owe oraz modernizację systemów sterowania, czyszczenie ścian i chodników tunelu, a także remontu trzech wentylatorów. Prace przeprowadzono w godzinach nocnych[52][53][54][55]. W lipcu tego samego roku Miejski Zarząd Ulic i Mostów w Katowicach ogłosił przetarg na wykonanie ekspertyzy technicznej, która miała ocenić, czy Tunel Katowicki można zaadaptować na miejsce ukrycia kategorii U-1[56][57].

Przypisy

  1. ↑ Raport… 2014 ↓, s. 28.
  2. ↑ Tunel Katowicki [online], portal.katowice.pl [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  3. ↑ Urząd Miasta Katowice, Miejski System Zarządzania-Katowicka Infrastruktura Informacji Przestrzennej [online], emapa.katowice.eu [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  4. ↑ Studium… 2012 ↓, s. 20.
  5. 1 2 3 4 Sabal 2007 ↓, s. 36.
  6. ↑ Raport… 2014 ↓, s. 213.
  7. 1 2 3 4 Błach 2002 ↓, s. 3.
  8. 1 2 3 4 Oskar Filipowicz, Rondo na tunelu, „Trybuna Śląska” ((19004)), Katowice: Górnośląskie Towarzystwo Prasowe, 18 kwietnia 2002, ISSN 0867-4507 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  9. ↑ Hanna Szukalska, Biurowiec Silesia Star w Katowicach [online], architektura.muratorplus.pl, 28 kwietnia 2017 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  10. 1 2 3 Wojciech Kempa, Tunelem pod rondem, „Goniec Górnośląski” (17 (2346)), Chorzów: Goniec Górnośląski, 25 kwietnia 2002, s. 9, ISSN 0239-3301 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  11. 1 2 3 4 Asfaltowy kręgosłup, „Twój powiat”, Dodatek do „Trybuny Śląskiej”, Katowice: Górnośląskie Towarzystwo Prasowe, 18 lutego 2003, s. 9 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  12. ↑ Studium… 2012 ↓, s. 94.
  13. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Bulsa 2018 ↓, s. 267.
  14. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Sabal 2007 ↓, s. 37.
  15. 1 2 3 4 5 6 7 8 Tunel pod Rondem w Katowicach ma 13 lat. Zobaczcie, jak go budowano, „Dziennik Zachodni”, dziennikzachodni.pl, 12 października 2019 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  16. 1 2 3 Justyna Przybytek, Centrum dowodzenia jednym z najdłuższych tuneli w Polsce jest w Katowicach, „Dziennik Zachodni”, plus.dziennikzachodni.pl, 15 stycznia 2015 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  17. ↑ Grzegorz Karoń, Strategie dynamicznego zarządzania potokami ruchu, „Komunikacja Publiczna”, 13 (3 (64)), Katowice: Komunikacyjny Związek Komunalny GOP, wrzesień 2016, s. 45, ISSN 1426-5788 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  18. ↑ Korki, a tunel w Katowicach co chwilę jest zamykany. Po co?, „Dziennik Zachodni”, dziennikzachodni.pl, 30 października 2018 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  19. ↑ Tunel w Katowicach stał się pełnoletni. Mija dokładnie 18 lat od otwarcia kluczowej dla aglomeracji inwestycji drogowej. Tak powstawał tunel, „Dziennik Zachodni”, dziennikzachodni.pl, 9 grudnia 2024 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  20. ↑ Anna Malinowska, Zamknęli tunel w Katowicach. Centrum miasta stoi w korkach, „Gazeta Wyborcza”, katowice.wyborcza.pl, 15 lutego 2024 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  21. ↑ Urząd Metropolitalny Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, Mapa połączeń publicznego transportu zbiorowego ZTM [online], infogzm.metropoliagzm.pl [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  22. 1 2 3 4 5 Leonard Edut, Najtrudniejszy odcinek Drogowej Trasy Średnicowej, Katowice, „Inżynier Budownictwa”, inzynierbudownictwa.pl, 20 czerwca 2007 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  23. 1 2 3 4 5 Bulsa 2018 ↓, s. 265.
  24. 1 2 Justyna Przybytek-Pawlik, Tunel pod rondem w Katowicach ma już dziesięć lat, „Dziennik Zachodni”, plus.dziennikzachodni.pl, 24 listopada 2016 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  25. ↑ Błach 2002 ↓, s. 4.
  26. 1 2 Błach 2002 ↓, s. 5.
  27. 1 2 3 4 Tunel na miarę XXI wieku, „Goniec Górnośląski”, 50 (50 (2565)), Chorzów: Goniec Górnośląski, 14 grudnia 2006, s. 1, 7 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  28. ↑ Raport… 2014 ↓, s. 184.
  29. ↑ Justyna Przybytek, Katowice to inteligentne miasto. Oto mózg miasta, „Dziennik Zachodni”, dziennikzachodni.pl, 22 stycznia 2015 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  30. ↑ Miejski Zarząd Ulic i Mostów w Katowicach, Dział Inteligentny System Zarządzania Transportem (ITS) oraz Centrum Utrzymania Tunelu (CUT) [online], mzum.katowice.pl [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  31. ↑ Borowik 2019 ↓, s. 50.
  32. ↑ Borowik 2019 ↓, s. 53.
  33. ↑ Bulsa 2018 ↓, s. 264.
  34. ↑ Borowik 2019 ↓, s. 61.
  35. ↑ Bulsa 2018 ↓, s. 198.
  36. ↑ Bulsa 2018 ↓, s. 62.
  37. ↑ Kręgosłup miasta, „Twoje miasto”, Dodatek do „Trybuny Śląskiej”, Katowice: Górnośląskie Towarzystwo Prasowe, 10 grudnia 2003, s. 29 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  38. 1 2 Igor Cieślicki, Średnicówka na finiszu, „Trybuna Śląska” (135 (19351)), Katowice: Górnośląskie Towarzystwo Prasowe, 11 czerwca 2003, s. 3, ISSN 0867-4507 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  39. ↑ Igor Cieślicki, Blisko do tunelu, „Trybuna Śląska” (220 (19436)), Katowice: Górnośląskie Towarzystwo Prasowe, 20 września 2003, s. 5, ISSN 0867-4507 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  40. ↑ Od ronda i Spodka. Drogowa Trasa Średnicowa, „Trybuna Śląska” (179 (19698)), Katowice: Górnośląskie Towarzystwo Prasowe, 2 sierpnia 2004, s. 5, ISSN 0867-4507 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  41. ↑ Bulsa 2018 ↓, s. 200.
  42. ↑ Otwarto tunel pod rondem w centrum Katowic [online], news.auto.com.pl, 9 grudnia 2006 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  43. 1 2 Justyna Przybytek-Pawlik, Tunel w Katowicach pod Rondem Jerzego Ziętka będzie miał oficjalną nazwę. Będzie to Tunel Katowicki, „Dziennik Zachodni”, dziennikzachodni.pl, 21 sierpnia 2017 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  44. ↑ Inwestycja: Przebudowa skrzyżowania ul. Pszczyńskiej (DK86) z ul. 73. Pułku Piechoty (DK81), Giszowiec, „Nasze Katowice” (4 (151)), Urząd Miasta Katowice, kwiecień 2021, s. 8, ISSN 1899-9530 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  45. 1 2 Przemysław Jedlecki, Prezydent Katowic zaproponował nazwę dla tunelu pod rondem, „Gazeta Wyborcza”, katowice.wyborcza.pl, 20 czerwca 2017 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  46. ↑ Przemysław Jedlecki, Katowicki tunel będzie miał nazwę. Trudno o wyjątkowość, „Gazeta Wyborcza”, katowice.wyborcza.pl, 21 sierpnia 2017 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  47. ↑ Chcą nadać nazwę tunelowi pod rondem. Zbędne nazewnictwo w Katowicach trwa w najlepsze [online], infokatowice.pl, 23 czerwca 2017 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  48. ↑ Uchwała nr XLVII/883/17 Rady Miasta Katowice z dnia 21 września 2017 r. w sprawie nadania ulicy położonej na terenie miasta Katowice nazwy „Tunel Katowicki”, bip.katowice.eu, Katowice, 21 września 2017 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  49. ↑ Justyna Przybytek-Pawlik, Tunel pod Rondem w Katowicach to Tunel Katowicki. Radni przegłosowali nową nazwę, „Dziennik Zachodni”, dziennikzachodni.pl, 21 września 2017 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  50. ↑ Tomasz Breguła, W tunelu pod rondem w Katowicach stanie fotoradar? Radni wracają do pomysłu sprzed lat, „Dziennik Zachodni”, dziennikzachodni.pl, 11 października 2021 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  51. ↑ Tomasz Breguła, Tunel w Katowicach będzie miał odcinkowy pomiar prędkości? Władze miasta złożyły w tej sprawie wniosek do GITD, „Dziennik Zachodni”, dziennikzachodni.pl, 15 października 2021 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  52. ↑ Paweł Kurczonek, Uwaga! W Katowicach rozpoczyna się remont tunel pod rondem. To inwestycja za 2,5 miliona złotych, „Katowice Nasze Miasto”, katowice.naszemiasto.pl, 28 maja 2026 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  53. ↑ Jakub Białkowski, 2,5 mln zł na modernizację Tunelu Katowickiego i Kopuły nad Rondem. Prace nocą, by nie blokować ruchu [online], silesion.pl, 22 maja 2026 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  54. ↑ Tunel pod Rondem gen. Jerzego Ziętka do modernizacji. Katowice inwestują miliony [online], wkatowicach.eu, 22 maja 2026 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  55. ↑ Szykują się duże utrudnienia w centrum Katowic. Tunel pod rondem idzie do remontu, będą zamknięcia, „TVS”, tvs.pl, 25 maja 2026 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  56. ↑ Kacper Jurkiewicz, Tunel pod rondem w Katowicach będzie schronem? Ogłoszono przetarg [online], wkatowicach.eu, 9 lipca 2026 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  57. ↑ Łukasz Kądziołka, Tunel pod rondem w Katowicach jako schron dla mieszkańców. Ekspertyza ma dać odpowiedź, czy to możliwe [online], katowice24.info, 8 lipca 2026 [dostęp 2026-08-01] (pol.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.