Unua Libro

Język międzynarodowy. Przedmowa i podręcznik kompletny
Pierwsza książka
Unua Libro
Ilustracja
Unua Libro, wydanie polskie (1887)
Autor

Ludwik Zamenhof

Tematyka

esperanto

Pierwsze wydanie
Miejsce wydania

Warszawa

Język

esperanto, polski, rosyjski

Data wydania

1887

Unua Libro (esperanto Pierwsza książka, właściwie Język międzynarodowy. Przedmowa i podręcznik kompletny) – zwyczajowa nazwa pierwszej książki zawierającej opis zasad języka esperanto, języka pomocniczego określanego również mianem lingvo internacia (esperanto: język międzynarodowy).

Podręcznik został napisany przez Ludwika Zamenhofa, który w publikacji przyjął pseudonim „Doktoro Esperanto”[1]. Od tego literackiego pseudonimu wziął nazwę opisany w książce język[2]. W realizacji przedsięwzięcia wydatną pomoc finansową udzieliła rodzina narzeczonej i żony Zamenhofa – Klary Silbernik[3]. Wniosek o zgodę na druk własnym nakładem autora rosyjska cenzura rozpatrywała przez dwa miesiące[4], pozytywną decyzję cenzor wydał 9 lipca 1887[5] (wg kalendarza juliańskiego). Jako pierwsze pojawiło się wydanie w wersji rosyjskojęzycznej[5]. Podręczniki wydrukował w Warszawie 14 lipca?/26 lipca 1887[6] roku Chaim Kelter[4], drukarz z ulicy Nowolipie 11. Cenę ustalono na 15 kopiejek[5]. Zdecydowano się na format 20,5 cm x 15 cm, ułatwiający przesyłanie wydawnictwa pocztą. Autor napisał:

(...) cały słownik niezbędny dla stosunków życia codziennego zajmuje, jak widać z dołączonego egzemplarza, nie więcej niż 1/2 arkusza, wchodzi z łatwością do najmniejszej koperty (...)[7].

Na 40-stronicowy[5] podręcznik złożyły się:

  • 28-stronicowa przedmowa wyjaśniająca założenia autora, budowę języka i przykładowe teksty (tłumaczenie modlitwy Ojcze nasz, fragment Biblii, schemat listu, poezja własna i tłumaczenie utworu Heinego),
  • 8 kartoników gotowych do podpisania i wysłania, będących obietnicą nauczenia się zaproponowanego przez Doktora Esperanto języka międzynarodowego, jeśli 10 milionów osób złoży tę samą obietnicę,
  • podręcznik kompletny, składający się z alfabetu i 16 reguł gramatycznych,
  • na oddzielnej karcie wydrukowany słowniczek złożony z 947 podstawowych rdzeni wyrazowych[8], z których można było utworzyć za pomocą przedrostków i przyrostków kilka tysięcy wyrazów.

Na początku książki autor zamieścił informację: Język międzynarodowy, jak każdy narodowy, jest własnością ogółu; autor zrzeka się na zawsze wszelkich praw osobistych do niego – nie chcąc być postrzeganym jako twórca, a jedynie jako inicjator języka międzynarodowego oraz uniknąć łączenia esperanto z jego osobą[5] (co było jedną z przyczyn upadku języka Volapük).

Premierowe wydanie w nakładzie 3 tysięcy egzemplarzy było w języku rosyjskim, bowiem Warszawa znajdowała się wtedy w zaborze rosyjskim[5]. Historyk ruchu esperanckiego Adam Zakrzewski zauważył, że polskie książki były traktowane bardziej surowo przez państwową cenzurę[9]. Do końca roku pojawiły się wersje: polska (2 tys. egz.) – 6 września, niemiecka i francuska (po 1 tys. egz.) – 24 listopada 1887[9]. Wersja angielska została wstrzymana do 1888[9] ze względu na błędy językowe, do chwili ponownego tłumaczenia wykonanego przez irlandzkiego filologa Richarda Henry'ego Geoghegana. W 1888 ukazała się również wersja hebrajska. W kolportażu książek pomagali: żona autora – Klara Silbernik i brat autora – Feliks, student farmacji[4].

Autor prosił, aby na podany na ostatniej stronie adres (Wielmożny Dr. L. Zamenhof dla D-ra Esperanto w Warszawie) przysyłać wszelkie uwagi, propozycje zmian itp. Niezdecydowani prosili Zamenhofa o przedstawienie większej liczby tekstów w nowym języku, dlatego w 1888 wydane zostały: Dua Libro (eo. Druga książka) i Aldono al la Dua Libro (eo. Dodatek do Drugiej książki).

Przypisy

  1. ↑ Andrzej Pettyn, Ĉu vi parolas esperante?, wyd. 5, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1988, s. 9, ISBN 83-214-0611-4.
  2. ↑ Andrzej Pettyn, ABC języka esperanto, Janusz I. Błaszczyk (red.), Numeru ISBN nie nadano, stron 136, nakład 5000 egzemplarzy., Kraków: Polski Związek Esperantystów Oddział w Krakowie, 1990, s. 3.
  3. ↑ Iwona Strachanowska, Wybrane metody nauczania języka esperanto, wyd. 2, Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Pedagogicznej, 1995, s. 18, ISBN 83-7096-119-3, OCLC 750756173 [dostęp 2022-07-27].
  4. 1 2 3 Maria Ziółkowska, Doktor Esperanto, Książka ukazuje się w setną rocznicę urodzin Ludwika Zamenhofa i z okazji 44 Światowego Kongresu Esperantystów w Warszawie. Cena podana na twardej, płóciennej okładce - 25 złotych., Warszawa: Wiedza Powszechna, 1959, s. 134-137.
  5. 1 2 3 4 5 6 Tomasz Wiśniewski, Ludwik Zamenhof, Białystok: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1987, s. 24-25, ISBN 83-03-01964-3, OCLC 27274033 [dostęp 2022-07-27].
  6. ↑ Żytyński, Esperanto i esperantyści, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1987, s. 52, ISBN 83-214-0585-1, ISSN 0208-9653.
  7. ↑ Dr. Esperanto, Język międzynarodowy : przedmowa i podręcznik kompletny, s.16. ISBN 83-7013-004-6
  8. ↑ Alfonso Pechan (red.), Gvidlibro por supera ekzameno, Budapest: Hungara Esperanto-Asocio, 1979, s. 41.
  9. 1 2 3 Andrzej Pettyn, Uwagi historyczne zamieszczone na skrzydełkach obwoluty, [w:] Ludwik Zamenhof, Język międzynarodowy : przedmowa i podręcznik kompletny : por Poloj, wyd. 2, Warszawa: Polski Związek Esperantystów, 1984, s. 2-3, ISBN 83-7013-004-6, OCLC 749211094 [dostęp 2022-08-01].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.