Wielka droga

Wielka droga – polsko-włoski film fabularny z 1946 w reżyserii Michała Waszyńskiego. Film został wyprodukowany przez Ośrodek Kultury i Prasy II Korpusu Polskiego. Wykorzystano w nim materiały dokumentalne z 1939 i późniejszych lat II wojny światowej.

Jest to film o losach ludzi wysiedlonych na Sybir, Kołymę w 1939, którzy przetrwali wygnanie i dostali się do Armii generała Andersa (późniejszego 2 Korpusu Polskiego). Główny bohater, którego gra Albin Ossowski, bierze udział i zostaje ranny w pierwszym natarciu 11 maja 1944 na Monte Cassino. W szpitalu pielęgniarka znajduje przy nim pamiętnik; czytając go, przywołuje zdarzenia z jego życia we Lwowie, dotyczące wybuchu wojny i agresji sowieckiej, wywózki na Syberię, ewakuacji z ZSRR, pobytu w Iranie, Iraku, Palestynie i pierwszego ataku na Monte Cassino, w którym zostaje ranny.

• Jadwiga Andrzejewska – pielęgniarka Jadwiga
• Irena Anders ps. Renata Bogdańska – Irena Wolska
• Albin Ossowski – Adam, narzeczony Ireny
• Józef Winawer – lekarz
• Wiesława Buczerowa
• Mieczysław Malicz
• Bolesław Orlicz
• Ludwik Lawiński
• Feliks Fabian
• Stanisław Belski
• Jadwiga Domańska

Przy produkcji filmu korzystano z jednego z największych ówczesnych studiów filmowych – Cinecittà w Rzymie. Celem produkcji było utrwalenie pamięci o losach Polaków, którzy przez sowieckie łagry i Bliski Wschód dotarli do Włoch i walczyli u boku aliantów z Niemcami.

Wielka droga nigdy nie doczekała się premiery w okresie istnienia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Film zawierał przesłanie, że wielka droga Polaków nie skończyła się na Zachodzie, a czeka ich jeszcze w przyszłości powrót do ojczyzny. Bohaterowie pochodzą ze Lwowa, więc bałak lwowski (gwara lwowska) jest w filmie wszechobecny.

W 2025 roku Wielka droga została jednym z pierwszych 70 filmów wprowadzonych do Listy Polskiego Dziedzictwa Filmowego jako „wywierających wpływ na polską kulturę, wyobraźnię i pamięć”^[1].

• Maria Dłużewska, Trzy dni zdjęciowe z Ireną Anders i Albinem Ossowskim, Wydawnictwo Trio, 2012, ISBN 978-83-7436-310-5.

• Wielka droga w bazie filmpolski.pl
• Wielka droga w bazie Filmweb
• Wielka droga w bazie IMDb (ang.)
• Zdjęcia z filmu Wielka droga w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”