Wierch Skalnity
 Widok z Równicy | |
| Państwo | |
|---|---|
| Pasmo | |
| Wysokość |
763 m n.p.m. |
Położenie na mapie Beskidu Śląskiego  | |
Położenie na mapie Karpat  | |
 49°38′49″N 18°50′24″E/49,646944 18,840000 | |
Wierch Skalnity (763 m n.p.m.)[1] – szczyt w Paśmie Stożka i Czantorii w Beskidzie Śląskim, na terenie miasta Wisły. W gwarze górali wiślańskich często jako Wyrch Skolnity lub wprost Skolnity[2].
Nazwa odnosi się zarówno do niewybitnej kulminacji w bocznym grzbiecie, który odgałęzia się w kierunku północno-wschodnim od głównego grzbietu Pasma Stożka i Czantorii, między Cieślarem a Wielkim Soszowem, jak i do całego rozległego masywu, który dominując od zachodu nad centrum Wisły, oddziela dolinę Jawornika na północy od doliny Dziechcinki na południu. Kulminacja góry jest dość rozległa i spłaszczona, natomiast stoki dość strome. Stoki zarówno samego Skalnitego jak i grzbietu łączącego masyw z głównym grzbietem Pasma Stożka i Czantorii są pocięte licznymi dolinkami drobnych cieków wodnych, uchodzących do wspomnianych wyżej potoków lub do samej Wisły[3].
Podstawę masywu Skalnitego budują cienkoławicowe łupki i piaskowce dolnych warstw godulskich, natomiast partie szczytowe wraz z grzbietem biegnącym ku głównemu grzbietowi Pasma, aż po wzniesienie Józefulę (779 m) – gruboławicowe piaskowce, zlepieńce i łupki dolnych warstw istebniańskich[4].
Nazwa (pole pod Skolnitim) notowana była już w 1789 r., a Potok Skalnity (niem. Skalnity Bach) w 1836 r.[5] Rozległe polany grzbietowe i podszczytowe były w XIX wieku żywym ośrodkiem pasterstwa. Góra i szałas Skalnity (Skolnity; niem. unter dem Berge und Sallasche Skalnity) pojawiają się w zapisach archiwalnych z 1838 r.[5], jednak Ludomir Sawicki, prowadzący w 1913 r. badania nad szałaśnictwem na Śląsku Cieszyńskim, zinwentaryzował ten szałas jako dawno już zanikły[6]. Na polanach tych rozrzucone są dziś liczne domostwa osiedla o tej samej nazwie, należącego administracyjnie do miasta Wisły.
Na północno-wschodnim stoku Skalnitego, opadającym ku centrum Wisły, działa Ośrodek narciarski „Skolnity”, w którym obok tras zjazdowych latem funkcjonują trasy downhillowe. Górna stacja kolei krzesełkowej znajduje się na wyraźnym wypłaszczeniu stoku (ok. 660 m n.p.m.), ok. 700 m na wschód od szczytu. Tuż obok w 2022 r. przystąpiono do budowy wielkiej, drewnianej konstrukcji wieży widokowej i ścieżki w koronach drzew o długości 1,3 km[7], którą ukończono wiosną 2026 r.
Szlak turystyczny
Zboczami Wierchu Skalnitego prowadzi szlak turystyczny z Wisły na Soszów Wielki.
Przypisy
- ↑ Geoportal. Mapa topograficzna [online] [dostęp 2023-06-17].
- ↑ Mirosław Barański, Beskid Śląski, Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2007, s. 312,332,334, ISBN 978-83-89188-71-7.
- ↑ Geoportal. Mapa lotnicza [online] [dostęp 2023-06-17].
- ↑ J. Burtan, Szczegółowa mapa geologiczna Polski 1:50 000. Arkusz 1028 – Wisła (M-34-86-B), Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa, 2017, ISBN 978-83-7863-703-5 [dostęp 2025-12-13].
- 1 2 Robert Mrózek: Nazwy miejscowe dawnego Śląska Cieszyńskiego. Katowice: Uniwersytet Śląski w Katowicach, 1984, s. 160. ISBN 82-00-00622-2.
- ↑ Ludomir Sawicki, Szałaśnictwo na Śląsku Cieszyńskim, „Materiały antropologiczno-archeologiczne i etnograficzne”, 14, Akademia Umiejętności, Kraków, 1919, s. 149 (pol.).
- ↑ Wieża z widokiem na Tatry i spacer w koronach drzew. Beskidy będą miały nową atrakcję dla turystów [online].
- ↑ Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000, Kraków: Compass, 2011, s. 2, ISBN 978-83-7605-084-3.
