Zbójna
| wieś | |
 Zabytkowy kościół pw. św. Wincentego á Paulo w Zbójnej | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2011) | |
| Strefa numeracyjna |
86 |
| Kod pocztowy |
18-416[3] |
| Tablice rejestracyjne |
BLM |
| SIMC |
0412659[4] |
Położenie na mapie gminy Zbójna  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa podlaskiego  | |
Położenie na mapie powiatu łomżyńskiego  | |
 53°14′33″N 21°47′33″E/53,242500 21,792500[5] | |
Zbójna – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim, siedziba gminy Zbójna[6][4].
| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 0412665 | Budniki | część wsi |
| 0412671 | Bzówka | część wsi |
| 0412688 | Czarny Kąt | część wsi |
| 0412694 | Dłużewo | część wsi |
| 0412702 | Dukat | część wsi |
| 0412719 | Dziedzice | część wsi |
| 0412725 | Parzychy | część wsi |
Miejscowość do 1954 była siedzibą gminy Gawrychy.
Historia
W 1827 we wsi Zbóyna ruda, należącej do województwa augustowskiego, obwodu i powiatu łomżyńskiego oraz parafii Nowogród, było 337 mieszkańców w 22 domostwach[7]. W końcu XIX wieku we wsi mieszkało 96 osób. Miejscowość zajmowała powierzchnię 2058 morgów[8].
W latach 1921–1939 wieś leżała w województwie białostockim, w powiecie kolneńskim (od 1932 w powiecie ostrołęckim), w gminie Gawrychy.
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 zamieszkiwało tu 778 osób, 656 było wyznania rzymskokatolickiego, 13 prawosławnego, a 109 mojżeszowego. Jednocześnie 681 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 81 żydowską, a 16 rosyjską. Były tu 134 budynki mieszkalne[9]. Część sklepów należała do miejscowych Żydów[10]. Miejscowość była siedzibą parafii rzymskokatolickiej. Podlegała pod sąd grodzki w Kolnie i okręgowy w Łomży; właściwy urząd pocztowy mieścił się we wsi[11].
W wyniku agresji Niemiec we wrześniu 1939 miejscowość znalazła się pod okupacją niemiecką. Została włączona w skład III Rzeszy[12].
Jesienią 1939 miejscowy rolnik Władysław Rosiński wraz z córkami Anną Kowalską i Haliną Deptułą uratował Żydów z rodzin Ozdoba, Chmiel i Gibałka, wywożąc ich za Pisę, za granicę III Rzeszy i ZSRR, lub pomagając w wyjeździe. W Zbójnej znajduje się pomnik upamiętniający miejscową ludność żydowską wystawiony przez potomków ocalałych[13].
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.
W 1998 we wsi mieszkały 1044 osoby. Według danych z Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2002 we wsi były 324 gospodarstwa domowe. Mieszkało tu 1160 osób. W 2009 w Zbójnej notowano 1687 osób. W 2011 według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań notowano 1227 osób, zaś dekadę później, w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań, 1199 mieszkańców[14].
W miejscowości znajduje się kościół, który jest siedzibą parafii św. Wincentego á Paulo. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Łomża – św. Brunona[15].
W Zbójnej istnieje Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej[16].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Wieś Zbójna w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2021-03-22], liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1599 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- 1 2 3 GUS. Rejestr TERYT.
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 160396.
- 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP)).
- ↑ Tabella miast, wsi, osad, Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowćy Spraw Wewnętrznych i Policyi, t. 2: M–Z, Warszawa, 1827, s. 323.
- ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 14, dir.icm.edu.pl, Warszawa 1895, s. 523 [dostęp 2025-10-12].
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 5: województwo białostockie, 1924, s. 43.
- ↑ Maria Weronika Kmoch, Z dziejów Żydów na Kurpiach Zielonych, cz. 2 [online], 7 marca 2021 [dostęp 2025-10-12].
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, Przemyśl–Warszawa 1933, s. 1994.
- ↑ Territoriale Veränderungen in Deutschland und deutsch verwalteten Gebieten 1874–1945 [online], territorial.de [dostęp 2020-04-11].
- ↑ Joanna Bajkiewicz, Pomógł Żydom narażając życie. I nic za to nie chciał [online], plus.wspolczesna.pl, 8 września 2017 [dostęp 2025-10-12].
- ↑ Wieś Zbójna (podlaskie) » mapy, GUS, nieruchomości, regon, kod pocztowy, atrakcje, wypadki drogowe, kierunkowy, edukacja, demografia, tabele, zabytki, statystyki, drogi publiczne, liczba ludności [online], Polska w liczbach [dostęp 2025-10-12].
- ↑ Zbójna – Parafia pw. św. Wincentego à Paulo [online], parafie.diecezja.lomza.pl [dostęp 2025-10-12].
- ↑ Kontakt | Szkoła Podstawowa im.Marii Konopnickiej w Zbójnej [online], sp-zbojna.edupage.org [dostęp 2025-10-12].
Linki zewnętrzne
- Zbójna, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 523.