Zofia Kuratowska

Zofia Kuratowska

Data i miejsce urodzenia	20 lipca 1931 Skolimów
Data i miejsce śmierci	8 czerwca 1999 Pretoria
Miejsce spoczynku	Cmentarz Wojskowy na Powązkach
Zawód, zajęcie	lekarka, polityk, nauczycielka akademicka, dyplomata
Tytuł naukowy	profesor nauk medycznych
Alma Mater	Akademia Medyczna w Warszawie
Stanowisko	kierownik Kliniki Hematologii Akademii Medycznej w Warszawie (1990–1997), senator I, II i III kadencji (1989–1997), wicemarszałek Senatu I i III kadencji (1989–1991, 1993–1997), ambasador RP w Południowej Afryce (1997–1999)
Partia	Unia Demokratyczna
Rodzice	Kazimierz Kuratowski
Małżeństwo	1. Bohdan Lewartowski 2. Grzegorz Jaszuński
Dzieci	Kazimierz Lewartowski
Odznaczenia

Zofia Kuratowska (ur. 20 lipca 1931 w Skolimowie, zm. 8 czerwca 1999 w Pretorii) – polska lekarka, specjalistka w zakresie hematologii, profesor nauk medycznych, a także polityk i dyplomata. Senator I, II i III kadencji, wicemarszałek Senatu I i III kadencji, ambasador RP w Południowej Afryce.

Podczas powstania warszawskiego była kolporterką „Biuletynu Informacyjnego”. W 1955 ukończyła studia medyczne na Akademii Medycznej w Warszawie. Doktorat uzyskała w 1962, a habilitację w 1970^[1]. W 1989 otrzymała tytuł profesora nauk medycznych. Pracowała jako lekarka, specjalizując się w hematologii. Od 1990 do 1997 kierowała Kliniką Hematologii Akademii Medycznej w Warszawie.

Od 1980 była członkinią „Solidarności”, w 1989 uczestniczyła w obradach Okrągłego Stołu w podzespole do spraw zdrowia. Współtworzyła następnie Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna, Unię Demokratyczną i Unię Wolności. W latach 1989–1997 sprawowała mandat senatora I, II i III kadencji. W I i III kadencji pełniła funkcję wicemarszałka Senatu. W 1997 nie ubiegała się o reelekcję. W lutym następnego roku objęła stanowisko ambasadora RP w RPA. Została akredytowana również w Namibii, Lesotho, Suazi i Botswanie^[2]. Urząd ten sprawowała do czasu swojej śmierci.

Jako pierwsza w Polsce wydała książkę na temat zespołu nabytego niedoboru odporności (AIDS)^[3]. W ramach prowadzonych badań wykryła, że erytropoetyna wytwarzana jest w nerkach. Odrzucała ówczesne poglądy środowiska medycznego, zgodnie z którym AIDS traktowano jako chorobę zakaźną, której ogniska należy izolować ze względu na niemożliwość leczenia. Zaproponowała program profilaktyczny, nie zaprzestając prac klinicznych. W 1986 z jej inicjatywy wydany został w Polsce ilustrowany informator o wirusie niedoboru odporności (HIV) i AIDS Wydziału Naukowego Brytyjskiego Towarzystwa Lekarskiego pt. AIDS i TY. Razem z Markiem Kotańskim i Mikołajem Kozakiewiczem założyła w 1989 Stowarzyszenie Solidarni wobec AIDS PLUS, pierwszą w Polsce organizację pozarządową zajmującą się wyłącznie działaniami związanymi z HIV i AIDS, której celem było udzielanie wsparcia medycznego, socjalnego, terapeutycznego i prawnego. Zofia Kuratowska należała również do założycieli Społecznego Komitetu ds. AIDS, który powstał w 1993. W 1996 została wyróżniona Czerwoną Kokardką, przyznawaną przez Krajowe Centrum ds. AIDS we współpracy z organizacjami pozarządowymi^[4].

Wśród innych jej publikacji była książka pt. Krwinka, krew, życie (tom 197 serii wydawniczej Omega, Warszawa 1971).

Zarządzeniami prezydenta RP na uchodźstwie została odznaczona Krzyżem Kawalerskim (1987)^[5][6] i Krzyżem Komandorskim (1990)^[7] Orderu Odrodzenia Polski. W 1997, za wybitne zasługi dla nauki polskiej, została odznaczona przez prezydenta RP Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski^[8].

W 2017 została patronką ulicy w Gorzowie Wielkopolskim^[9], a w 2018 skweru na warszawskim Muranowie^[10].

Była córką matematyka Kazimierza Kuratowskiego^[11][12]. Jej pierwszym mężem był profesor medycyny Bohdan Lewartowski, z którym miała syna Kazimierza Lewartowskiego, profesora archeologii^[11]. Jej drugim mężem był dziennikarz i publicysta Grzegorz Jaszuński^[11][13][14].

Zmarła w Pretorii; jej ciało zostało skremowane, prochy zgodnie z jej życzeniem zostały częściowo rozsypane nad jeziorem w Afryce, a częściowo złożone na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie^[14] (kwatera B32/tuje/1)^[15].

• GrzegorzG. Jaszuński GrzegorzG., Zofia Kuratowska: lekarz, polityk, dyplomata, Warszawa: Rytm, 2000, ISBN 83-87893-65-X .
• KrzysztofK. Biernacki KrzysztofK., Zofia Kuratowska, Encyklopedia Solidarności [zarchiwizowane 2020-10-29] .