Edmondo De Amicis

Në moshën gjashtëmbëdhjetë vjeç ai hyri në kolegjin ushtarak "Candellero" në Torino^[1] për t'u përgatitur për provimet e pranimit në Akademinë Ushtarake të Modenës, të cilën e ndoqi deri në verën e vitit 1865, duke u diplomuar me gradën e togerit të dytë. Në vitin 1866 ai mori pjesë në betejën e Custozës, duke qenë dëshmitar i disfatës italiane.

Më pas ai u bë gazetar ushtarak, duke u zhvendosur në Firence për të marrë përsipër drejtimin e L'Italia militare, organit zyrtar të Ministrisë së Luftës . Në këtë gazetë ai filloi botimin e skicave ushtarake,^[2] të cilat u botuan më vonë në gazeta të tjera dhe më në fund u mblodhën në një vëllim nën titullin La vita militare (1868). Në një botim të mëvonshëm, vitin pasardhës, ai shtoi reportazhin-skicë Ushtria italiane gjatë kolerës së vitit 1867, të cilin shumë e interpretuan si një dokument autobiografik, fryt i një përvoje të drejtpërdrejtë gjatë epidemisë që goditi veçanërisht Siçilinë. Disa fjalorë biografikë dhe tekste letrare raportojnë gabimisht qëndrimin e De Amicis në Siçili në vitin 1867, ndërsa në fakt ai kishte shkuar atje dy vjet më parë, në vitin 1865, kur kishte krijuar garnizonin e tij të parë ushtarak në Mesina, duke u larguar përsëri me regjimentin e tij në prill 1866 për të marrë pjesë në luftën kundër Austrisë . Ai u kthye në ishull vetëm në vitin 1906, me ftesë të poetit Mario Rapisardi . Udhëtimi i De Amicis në Siçili gjatë epidemisë së kolerës së vitit 1867 u mohua në mënyrë përfundimtare dhe të pakundërshtueshme nga Piero Meli në artikullin e tij Edmondo De Amicis dhe fantazmat letrare të kolerës në Siçili .

Ende si gazetar ushtarak, De Amicis bashkëpunoi më pas me gazetën e përditshme La Nazione të Firences,^[3] për të cilën shkroi artikuj kryesisht mbi pushtimin e Romës në vitin 1870.

Midis krijimtarisë eseistike dhe narrative të autorit të librit 'Cuore' në rininë e tij, spikat vëllimi 'Spagna' (dy botime: 1872 dhe 1873) që lidhet me udhëtimet e tij (shih serinë e plotë këtu në 'Vepra'). Këto shkrime - të përkthyera në shumë gjuhë deri më sot - janë sigurisht të vlefshme, jo vetëm letrare, por edhe të rëndësishme në një nivel historik dhe dokumentar. Përpunimi i tyre, me ngjyrat elegante dhe gjallërinë e shumë faqeve të tyre të paharrueshme, u bë guri i referencës për një ripërtëritje të vërtetë, në formë dhe substancë, të prozës më të mirë italiane të udhëtimit të fundit të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Vëllimi 'Olanda' mori më pas një rëndësi të veçantë, duke nxjerrë në pah, midis një audience italiane të kulturuar, por jo të specializuar, vlerat artistike holandeze dhe zakonet shoqërore të paeksploruara më parë në veprat letrare italiane. Vepra gëzoi qarkullim të menjëhershëm dhe të gjerë, madje edhe jashtë vendit, dhe citohet në mënyrë pozitive - në shënimet e tij flamande - edhe nga Paul Verlaine .

Midis viteve 1873 dhe 1880, ai vizitoi Parisin tri herë. Ai takoi, ndër të tjerë, Viktor Hugon - një autor kyç për të kuptuar artin e De Amicis, siç e ka theksuar Brambilla - dhe Zolën disa herë; intervista që ai zhvilloi me Zolën në korrik 1878 u botua në Illustrazione Italiana të nëntorit të po atij viti (më vonë u botua në formë vëllimi në Ritratti Letterari, 1881), dhe ishte baza për fillimin e suksesit të madh, gjithashtu në Itali, të autorit të ciklit Rougon-Macquart.

Edhe më domethënës ishte udhëtimi i tij i mëtejshëm në Argjentinë, i rrëfyer në romanin " Në oqean" dhe në një seri skicash kushtuar emigrantëve italianë, të mbledhura më vonë në vëllimin "Në Amerikë" .^[4]

Nga viti 1877, De Amicis shkoi të jetonte në Piemonte, duke udhëtuar midis shtëpive të tij në Torino dhe Pinerolo, veçanërisht gjatë muajve të verës, në Villa elegante D'Aquiland, më vonë e quajtur Villa Accusani dhe më pas e riemëruar La Graziosa (në Viale Gabotto, në lagjen San Maurizio). Këtu ai shkroi Alle porte d'Italia, kushtuar qytetit dhe luginave përreth (një shembull për të gjithë: kapitulli i Le termopili valdesi, i vendosur në zonën Gheisa të Angrogna ). Në vitin 1884, qyteti i Pinerolos i dha atij qytetari nderi, me një diplomë të datës 4 prill.

Nga Shtëpia e Savojës ai mori Urdhrin prestigjioz Civil të Savojës, një dekoratë e Savojës që u jepej artistëve, njerëzve të letrave, sipërmarrësve dhe shkencëtarëve.

Page Stampa:Modulo:Vedi anche/styles.css has no content.Page Stampa:Avviso permanente/styles.css has no content.

Që nga viti 1884, shkrimtari jetoi në apartamentin e tij në studio në Torino, në Palazzo Perini në Piazza San Martino 1 (tani Piazza XVIII Dicembre ), përballë stacionit të vjetër hekurudhor të Porta Susa, ku një pllakë e përkujton atë edhe sot. Këtu De Amicis, i frymëzuar nga jeta shkollore e bijve të tij Furio dhe Ugo, nxënës në shkollën fillore Boncompagni, shkroi atë që konsiderohet vepra e tij më e madhe.

I botuar për herë të parë më 18 tetor 1886 (ditën e parë të shkollës atë vit) si libër për fëmijë, shtëpia botuese milaneze Treves publikoi Cuore, një përmbledhje episodesh të zhvilluara midis shokëve të klasës nga rajone të ndryshme të Torinos, të ndërtuara si një ditar imagjinar i një djali hipotetik, narratori Enrico Bottini. Romani pati një sukses të menjëhershëm, aq sa brenda pak muajsh kishte kaluar nëpër dyzet botime të ndryshme dhe dhjetëra përkthime në gjuhë të huaja.

Libri kishte një karakter të fortë edukativ dhe pedagogjik (së bashku me suksesin italian të vetëm tre vjet më parë , Aventurat e Pinokjos nga Carlo Collodi ), i vlerësuar shumë për njohuritë e tij të pasura morale mbi mitet emocionale (prandaj titulli) dhe patriotike të Risorgimentos . Megjithatë, u kritikua gjerësisht nga katolikët për mungesën totale të traditave fetare (fëmijët e Cuores as nuk festonin Krishtlindjet), një pasqyrim politik i mosmarrëveshjeve të ashpra midis Mbretërisë së Italisë dhe Papa Pius IX pas pushtimit të Romës në 1870.

Nga viti 1889, De Amicis iu afrua më shumë socializmit^[5], duke përqafuar në vitin 1891 betejat ideologjike dhe sociale të Filippo Turati-t^[6], derisa iu bashkua plotësisht atij në vitin 1896. Ky ndryshim drejtimi është i dukshëm në veprat e tij të mëvonshme, në të cilat ai i kushtoi shumë vëmendje kushteve të vështira të klasave më të varfra shoqërore, duke kapërcyer idetë nacionaliste që kishin frymëzuar Cuore-n . Mik i Turati-t, ai bashkëpunoi me gazeta të lidhura me Partinë Socialiste, të tilla si Critica Sociale dhe La lotta di classe .

Fillimi i tij në Masoneri nuk konsiderohet i sigurt nga disa historianë, ndërsa të tjerë besojnë se ai u inicua në Lozhën Concordia të Montevideos, të kryesuar nga D. Triani, me sa duket në Bindjen ndaj Lozhës së Madhe të Uruguait. Në vitin 1895, në fakt, ishte vetë De Amicis ai që i shqiptoi përshëndetjen masonike vendasit të Torinos , Giovanni Bovio, me rastin e paraqitjes teatrale të dramës San Paolo, e interpretuar nga një tjetër mason, aktori Giovanni Emanuel . Në këtë drejtim, disa kritikë pohojnë se Cuore ishte një libër me frymëzim të fortë masonik, ku katolicizmi i italianëve zëvendësohet nga feja laike e Atdheut, Kisha nga Shteti, besimtarët nga qytetari, Urdhërimet nga Kodet, Ungjilli nga Statuti, martirët nga heronjtë.

Pas suksesit të Cuore, pasuan libra të tjerë, siç është i lartpërmenduri “ Në Oqean” (1889), i cili tregon për kushtet e emigrantëve shumë të varfër italianë në Amerikë, i ndjekur nga “Romani i një Mjeshtri” (1890, nga i cili u realizua drama televizive e vitit 1959 me të njëjtin emër ), “Dashuri dhe Gjimnastikë” (1892, nga i cili u realizua filmi me të njëjtin emër ), “Mësuesja e Punëtorëve” (1895, nga i cili u realizua filmi “Zonja e Re dhe Huligani ”) dhe “Karroca e të Gjithëve ” (1899), një portret i qytetit të Torinos i parë nga një tramvaj.

Më pas ai shkroi artikuj të shumtë me frymëzim socialist për Il grido del popolo në Torino, të mbledhur më vonë në librin Questione sociale (1894).

Vitet e tij të fundit u trishtuan si nga vdekja e nënës së tij Teresa, me të cilën ishte shumë i afërt, ashtu edhe nga mosmarrëveshjet e vazhdueshme me gruan e tij Teresa Boassi, me të cilën ishte martuar në vitin 1875. Shpesh shpërthenin debate të ashpra midis të dyve,^[7] të cilat ndoshta kontribuan në vetëvrasjen e djalit të tij të madh Furio. Ai qëlloi veten në nëntor 1898 në një stol në Parkun Valentino . Djali tjetër i tij, Ugo, u tërhoq në vetminë e shëtitjeve në male. Jo vetëm që këto ngjarje të pafat e çuan shkrimtarin të ndryshonte shtëpi, duke u zhvendosur nga Piazza San Martino në një studio të vogël në Via Pietro Micca të përfunduar së fundmi (në numrin 10), por, disa vjet më vonë, të largohej përgjithmonë nga Torino.

Në vitin 1903, me rastin e zgjedhjes së tij si anëtar i Accademia della Crusca, ai qëndroi shkurt në qytetin e rinisë së tij, Firence. Në vitin 1906 ai u kthye në Katania për të vizituar kolegun e tij shkrimtar dhe ish-shokun e tij të armëve Mario Rapisardi, duke e imagjinuar takimin si atë të

due vecchi soldati coperti di cicatrici, dopo una lunga guerra combattuta sotto la stessa bandiera.

— Edmondo De Amicis

Ministri Vittorio Emanuele Orlando e thirri atë, së bashku me Fogazzaro, për të qenë pjesë e Këshillit të Lartë të Arsimit. Veprat e tij të fundit ishin L'idioma gentile (1905), pastaj Ricordi d'un viaggio në Sicili dhe Nuovi ritratti letterari e artistici (dy të fundit pak para vdekjes së tij).Page Stampa:Citazione/styles.css has no content.

(Catania) A Edmondo De Amicis che in questa casa alloggiò nel 5 novembre del 1906, al cittadino, allo scrittore, al maestro la cui opera fu tutta un'armonia di bontà di bellezza di amore, gli studenti delle scuole elementari pongono questo ricordo come segno del monumento perenne che gli consacra il cuore del popolo da lui confortato con la parola, con gli scritti, con l'esempio alle fulgide ascensioni dell'Ideale.

— Epigrafe di Mario Rapisardi

Në vitin 1908, gjatë një qëndrimi në Bordighera, ai pësoi një hemorragji cerebrale dhe vdiq në një dhomë të Hotel Regina-s së atëhershme, një hotel i zgjedhur nga shkrimtari sepse poeti George MacDonald kishte jetuar atje disa vite më parë dhe kishte themeluar qendrën kulturore letrare Casa Coraggio atje; ndërtesa ndodhet në rrugën Vittorio Veneto 34,^[8] ku dy pllaka përkujtimore i kujtojnë të dy. Sipas dëshirës së tij të fundit, trupi i tij u transferua menjëherë dhe u varros^[9] në varrin familjar, në varrezat monumentale të Torinos .

Djali i vetëm i mbetur, Ugo, u bë avokat dhe ishte gjithashtu një romancier modest.^[10] Ai u martua me Vittoria Bonifetti, por ata nuk patën fëmijë; ai vdiq në vitin 1962 dhe gruaja e tij Vittoria në vitin 1971. Trashëgimia e madhe e De Amicis (më shumë se dy miliardë lireta), e cila do të ishte e destinuar si për Bashkinë e Torinos ashtu edhe për bursa për studentët e varfër, u zhduk në mënyrë misterioze nga llogaritë bankare në fund të viteve 1960,^[11][12] duke shkaktuar veprime ligjore.^[13][14][15]

Në fund të shekullit të 20-të, shumë nga veprat e De Amicis u rivlerësuan, duke filluar nga studimi i veprave që ishin lënë në hije nga suksesi i Cuore . Pasi Italo Calvino ribotoi tregimin Amore e ginnastica, studime të ndryshme kritike kanë eksploruar shkrimet e asaj që është quajtur "De Amicis tjetër".