Emilio Lussu

Emilio Lussu lindi në Armungia më 4 dhjetor 1890 dhe vdiq në Romë më 5 mars 1975. Ai ishte një shkrimtar, ushtarak dhe politikan italian, i zgjedhur disa herë në Parlament dhe dy herë ministër. Ishte themelues i Partisë Sardenjase të Veprimit dhe i lëvizjes antifashiste “Giustizia e Libertà”.

Si antifashist, ai u sulmua, u plagos dhe më pas u internua në Lipari nga regjimi fashist. Pas arratisjes nga internimi, jetoi jashtë Italisë si i mërguar për rreth katërmbëdhjetë vjet.

Lussu mori pjesë si oficer në Luftën e Parë Botërore, ku u dekorua disa herë për trimëri. Gjithashtu mori pjesë në Luftën Civile Spanjolle si drejtues politik dhe më vonë në Rezistencën italiane kundër fashizmit gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Biografia

Mjedisi familjar dhe edukimi demokratik

Ai lindi në Armungia (një qytet i vogël i vendosur në territorin e quajtur Gerrei, në juglindje të Sardenjës), i biri i Giovanni Lussu dhe Lucia Mereu. [1] familja e tij i përkiste klasës së pasur bujqësore. Qyteti i Armungias shpesh paraqitej nga Lussu nën një aureolë mitologjike, si një vend ku u formuan vlerat e tij më të thella (respekti për njeriun dhe punën, pjesëmarrja demokratike) dhe, në fund identiteti i tij sardian ( gjuha e tij amtare, traditat, krenaria për rrënjët e tij dhe mbrojtja e tyre).

Kjo trashëgimi fillestare u forcua në një perspektivë politike më të vetëdijshme në marrëdhënien me rrymat republikane dhe socialiste të shekullit të njëzetë, në Cagliari, Romë dhe Paris, por kurrë në një kuptim independentist.

Pasi përfundoi arsimin e mesëm në kolegjin salezian në Lanusei dhe shkollën e mesme Terenzio Mamiani në Romë, në vitin 1915 Lussu diplomoi në drejtësi në Kaljari. [1] Gjatë viteve të universitetit ai përfundoi edhe shërbimin ushtarak si oficer këmbësorie, së pari në Torino dhe më pas në Kaljari. [1]

Lussu dhe Lufta e Madhe

Në shpërthimin e Luftës së Parë Botërore, Lussu u rreshtua me ndërhyrësit demokratë (republikanët dhe salveminianët ), të cilët e nxitën Italinë të hynte në konflikt kundër perandorive gjermane dhe austro-hungareze . Ai mori pjesë drejtpërdrejt në Luftën e Madhe si oficer rezervë : një luftëtar trim, u dekorua katër herë për trimëri ushtarake dhe u gradua në gradën e kapitenit në Këmbësorinë e 151-të të Brigadës Sassari, e përbërë kryesisht nga fermerë dhe barinj sardenas. Dy regjimentet, i 151-ti dhe i 152-ti, që përbënin brigadën, u dekoruan secili dy herë me medaljen e artë për trimëri ushtarake gjatë konfliktit.

Në vitin 1916, brigada u dërgua në malet përreth Asiagos për të krijuar një front që do t'i rezistonte me çdo kusht përparimit austriak drejt Viçencës dhe Veronës . Fitoret e brigadës në përleshjet fillestare u pasuan nga një kundërsulm i fuqishëm që e mbajti të angazhuar deri në korrik të vitit pasardhës në Monte Zebio dhe Melette, në një luftë të ashpër dhe të përgjakshme që u zhvillua më shumë për mbajtjen e pozicioneve sesa për përparim.

Një vit në Pllajë

Kjo përvojë frymëzoi kryeveprën e Lussu-t, Një Vit në Pllajë, të shkruar në vitin 1937 (një adaptim shumë i lirë i kësaj vepre u bë film nga Francesco Rosi, i titulluar Uomini contro, në vitin 1970). Është një dëshmi shumë e rëndësishme, një dokument i çmuar mbi jetën e ushtarëve italianë në llogore, i cili, për herë të parë në letërsinë italiane, përshkruan ashpërsinë e luftës, hierarkinë dhe disiplinën e acaruar ushtarake në përdorim në atë kohë. Përvoja e luftës e solli atë më afër tezave të udhëheqësit socialist Filippo Turati, i cili e dënoi luftën si një mjet për arritjen e paqes. Siç shkroi ai në librin e tij: "Kam luftuar në luftë për më shumë se një vit, në të gjitha frontet, dhe deri më tani nuk kam parë asnjë austriak ballë për ballë. E megjithatë ne vrasim njëri-tjetrin, çdo ditë. Duke vrarë njëri-tjetrin pa e njohur njëri-tjetrin, pa e parë as njëri-tjetrin! Është e tmerrshme!" Ai më pas i dënoi gazetarët se ishin "si Ariosto: ata përshkruan njëqind beteja pa parë asnjë të vetme".

I talentuar me një racionalizëm të ftohtë, autori ishte në gjendje të tregonte qartë në shkrimet e tij ndryshimin e thellë midis asaj që po u ndodhte në të vërtetë ushtarëve dhe asaj që opinioni publik dinte për ta; ai përshkroi në të gjitha aspektet e saj dramatike se sa mizore ishte disiplina ushtarake që zbatohej ndaj fshatarëve të varfër dhe analfabetë, dhe sa i pamerituar ishte ndonjëherë respekti që u takonte gjeneralëve dhe oficerëve superiorë, të cilët kishin, dhe ndonjëherë përdornin, arbitraritet të tepruar. Në një pasazh jashtëzakonisht efektiv, ai përshkroi terrorin e heshtur të momenteve që i paraprinin sulmit, braktisjen dramatike të llogores "të sigurt" për t'u projektuar drejt një bote të jashtme të panjohur, të rrezikshme dhe të papërcaktuar: "[...] të gjitha mitralozat po na presin."

Disa kanë thënë se vepra po fiton vazhdimisht modernitet, nëse jo rëndësi, dhe se përmbajtja e saj po bëhet më e kuptueshme dhe e ndashme midis bashkëkohësve, ndërsa perceptimi i zakonshëm i luftës evoluon drejt një ndjenje mosmiratimi të përgjithshëm dhe ndërsa lidhjet kulturore që çuan në sakrificën e jetëve në mbrojtje të asaj që konsiderohej "shtëpia e përbashkët" dobësohen. Në të vërtetë, shumë nga konceptet e shprehura në libër kanë gjetur mbështetje pas vdekjes në lëvizje të caktuara kulturore, ideologji politike dhe ndjenja popullore të epokave të mëvonshme, veçanërisht pas Luftës së Dytë Botërore dhe konflikteve të tjera të vogla. Librit i janë atribuar kuptime të ndryshme politike, shpesh për qëllime thjesht instrumentale, por në thelb është shkruar në formën e një kujtimi, në gjysmë të rrugës midis një rrëfimi gazetaresk dhe një ditari; reflektimet e përmbajtura ose të sugjeruara janë më shumë në një nivel moral ose filozofik. Duke qenë, përpara se të shkruante veprën, një ndërhyrës dhe një revolucionar, Lussu dukej, gabimisht, për disa sikur po përmbyste disi bindjet e tij të mëparshme, ndërsa në realitet ai thjesht po përshkruante, me maturi dhe ndershmëri intelektuale, se çfarë është në të vërtetë lufta, në momentet e saj më mizore. Libri njihet për aftësinë e tij, madje edhe estetikisht, për të kombinuar neverinë e luftës me etikën e luftëtarit të guximshëm.

Tema sociale që kishte të bënte me mënyrën se si klasat e ulëta "u përdorën" për qëllime lufte nuk u la jashtë rrëfimit. Pjesëmarrja e masave fshatare sardeneze në Luftën e Madhe ishte në fakt një moment tranzicioni që e paraqiti "çështjen sardeneze" në terma krejtësisht të rinj. Në dritën e luftërave të udhëhequra nga lëvizja socialiste e kohës ( revolucioni rus ishte në thelb një revolucion fshatar), ajo u bë lajtmotivi i një lëvizjeje popullore e cila, në periudhën menjëherë pas luftës, përfshiu shtresa të mëdha të klasave punëtore sardeneze. Ndër organizatorët e saj, Lussu ishte një nga më aktivët dhe më të dashurit [2] .

Antifashisti dhe politikani

Periudha e parë pas luftës

Më 17 prill 1921, Emilio Lussu, së bashku me Camillo Bellieni-n dhe veteranë të tjerë, themeluan Partinë e Veprimit Sardenjas, pasi kishin hedhur themelet e saj në lëvizjen e luftëtarëve dhe, në veçanti, në Federatën Sardenjase të Shoqatës Kombëtare të Luftëtarëve dhe Veteranëve, statuti i së cilës, i hartuar nga Lussu, ishte miratuar në Macomer më 9 gusht 1920 [3] . Ishte një lëvizje masive që përfshinte fermerë dhe barinj sardenjas në emër të shpërndarjes së tokës dhe kullotave, kundër pronarëve të pasur të tokave dhe partive politike që ata mbështesnin; që nga fillimi ajo e karakterizoi veten si autonomiste dhe federaliste brenda kontekstit republikan [3], duke e vendosur "çështjen sardenjase" në qendër të veprimit të saj politik.

Në zgjedhjet politike të majit 1921, lëvizja e luftëtarëve doli si partia e parë sardeneze, me afërsisht 1/3 e konsensusit zgjedhor në ishull, që korrespondon me më shumë se dyfishin e votave socialiste (12.4%) dhe pothuajse trefishin e atyre të PPI-së (11.3%). Emilio Lussu hyri gjithashtu në Dhomën e Deputetëve [4] .

Pas Marshimit në Romë (1922), pati incidente dhe përplasje midis sardenjanëve dhe fashistëve; vetë Lussu u sulmua dhe u plagos dhe luftëtari sardenjan Efisio Melis u vra . Benito Mussolini, tashmë Kryetar i Qeverisë, dërgoi Gjeneralin Asclepia Gandolfo në Sardenjë, në cilësinë e prefektit, me detyrën e negociimit të një bashkimi të mundshëm midis Partisë së Veprimit Sardenjan dhe Partisë Kombëtare Fashiste, në emër të një grupi të përbashkët luftarak. Udhëheqja e PSd'Az e përcaktoi Lussu-n si negociator, por gjatë negociatave, ai u tërhoq nga pozicioni [4] . Negociatat, të vazhduan nga eksponentë si Paolo Pili, nuk patën mbështetjen e intelektualëve dhe udhëheqësve të tjerë të partisë si Camillo Bellieni, Francesco Fancello dhe vetë Lussu, kundërshtimi i të cilit ndaj bashkimit ishte ndër më radikalët dhe të qartët.

Në vitin 1923, federata sardeneze e ANC-së, e kontrolluar nga Lussu, iu bashkua masivisht shoqatës republikane të ish-luftëtarëve antifashistë Italia Libera . Në zgjedhjet politike të vitit pasardhës, Lussu u rizgjodh në Dhomën e Deputetëve dhe më vonë ishte midis deputetëve të " shkëputjes Aventine ", një formë e njohur proteste e zbatuar nga opozita parlamentare pas vrasjes së Matteotti-t .

Agresioni fashist, burgosja, Lufta Civile Spanjolle, lufta partizane

Më 1 nëntor 1926, një ditë pas sulmit të dështuar ndaj Musolinit në Bolonjë [5], shtëpia e Lussu-t në Kaljari u sulmua nga skuadristët. Nëntëmbëdhjetë vjeçari Battista Porrà u ngjit në një kangjella. Lussu hapi zjarr dhe e goditi me një plumb të vetëm, duke e vrarë: Lussu u arrestua dhe u gjykua, por gjykata njohu gjithashtu rrethanën e vetëmbrojtjes . Në Marshimin mbi Romën dhe rrethinat e saj, Lussu tregon versionin e tij të këtij episodi .

Në të njëjtën kohë, fashizmi, me mbështetjen e monarkisë, siguroi shtypjen në Itali të të gjitha partive opozitare, përfshirë Partinë e Veprimit Sardenian ( RD n. 1848/1926 ). Më 9 nëntor 1926, Lussu u deklarua se kishte hequr dorë nga vendi i tij si deputet së bashku me aventinianët e tjerë, [6] dhe më 27 tetor 1927 ai u dënua me 5 vjet burgim në Lipari nga Tribunali Special, i cili varej drejtpërdrejt nga shteti fashist.

Nga burgimi, në vitin 1929, Lussu iku së bashku me Carlo Rosselli-n dhe Francesco Fausto Nitti- n falë ndihmës së Gioacchino Dolci-t dhe socialistit Italo Oxilia, të cilët, me një varkë me motor, i çuan në Tunis . Nga Tunizi, të arratisurit arritën në Paris, ku Lussu shkroi një libër mbi ngjarjet e asaj dekade ( La catena ) dhe Nitti rrëfeu arratisjen aventureske në librin Le nostre prigioni e la nostra evasione, të botuar në italisht vetëm në vitin 1946 (botimi i parë në anglisht ishte në vitin 1929 me titullin Escape ).

Në gusht të vitit 1929, me iniciativën e Carlo dhe Nello Rosselli, Lussu, Francesco Fausto dhe Vincenzo Nitti, Gaetano Salvemini, Alberto Tarchiani, Alberto Cianca dhe të mërguarve të tjerë, lëvizja antifashiste " Giustizia e Libertà " u formua në Hôtel du Nord de Champagne në Montmartre (Paris). Ajo ishte e orientuar ideologjikisht përgjatë vijave liberale socialiste, por mbi të gjitha, vijave antifashiste dhe republikane. GL propozoi metoda revolucionare për të përmbysur regjimin fashist dhe për të zhdukur shkaqet e tij (kulturore, ekonomike dhe politike) nga shoqëria italiane. Lussu kreu aktivitete klandestine nën emrin e koduar "Zoti Mill".

Në vitin 1931 ai shkroi Marcia su Roma e dintorni (Marshimi drejt Romës dhe rrethinave të saj), e cila trajton ngjarjet në të cilat ai ishte protagonist që nga periudha e pasluftës deri në arratisjen e tij nga Lipari.

Flamuri i Kolonës Italiane, e njohur edhe si Centuria Giustizia e Libertà, e cila mbështeti Republikanët në Luftën Civile Spanjolle

Në vitin 1936 ai mori pjesë shkurtimisht në Luftën Civile Spanjolle në frontin anti-Franko, por vetëm si udhëheqës politik i Kolonës Italiane Rosselli , për shkak të shëndetit të tij të dobët. Më pas ai shkoi në Zvicër për të trajtuar tuberkulozin që e mori në burg dhe këtu shkroi një libër në stil manuali mbi teorinë e kryengritjes dhe librin Një Vit në Pllajë .

Pas vrasjes së vëllezërve Rosselli, Lussu mori përsipër udhëheqjen e lëvizjes Giustizia e Libertà, së cilës i dha një gjurmë të fortë socialiste. Kjo provokoi mospajtim dhe largimin e shumë anëtarëve, përfshirë Alberto Tarchiani-n . Në vitin 1938, gjatë mërgimit të tij, ai takoi Joyce Salvadori-n, e cila do të bëhej gruaja e tij e dytë.

Me hyrjen e trupave gjermane në Francë, Lussu u detyrua gjithashtu të largohej nga Franca në qershor 1940 për në Portugali dhe më pas për në Mbretërinë e Bashkuar . Ai u kthye në mënyrë klandestine në Francë në korrik 1942 dhe u takua me eksponentë socialistë dhe komunistë për një pakt uniteti veprimi të partive të majta italiane. Marrëveshja u nënshkrua më 3 mars 1943 në Lion dhe krijoi kornizën e një angazhimi programatik për të krijuar një Komitet Veprimi për unitetin e popullit italian, vendimeve të të cilit do t'u përmbaheshin militantët e të tre partive .

Ndërkohë, në Itali, disa anëtarë të GL , dhe më 4 qershor 1942, ata themeluan Partinë e Veprimit (që u emërtua sipas partisë homonime Mazziniane të vitit 1853).

Pas kthimit të tij në Itali, Lussu u përfshi menjëherë në organet drejtuese të Partisë së Veprimit. Ky operacion ishte një zgjedhje e saktë politike e grupit drejtues të Partisë së Veprimit, në veçanti e Ugo La Malfa .

Më 10.09, ai mori pjesë në Rezistencën në Romë . Bashkimi i Giustizia e Libertà me Partinë e Veprimit u sanksionua nga një shënim i tij i datës 29 tetor 1943, në të cilin politikani nga Armungia i shkruante qendrës jugore të Partisë së Veprimit se partia nuk do të bashkëpunonte kurrë me Badoglion dhe monarkinë dhe që të mos shqetësohej për zhdukjen e GL-së, sepse GL dhe PdA janë e njëjta gjë dhe do të ishte e pavend tani të ngrihej çështja e emërtimit .

Pas çlirimit të kryeqytetit, Lussu arriti anëtarësimin e Partisë së Veprimit Sardenjan të rindërtuar në Pd'A [1] .

Periudha e pasluftës

Takimi i qeverisë së parë De Gasperi me Presidentin Alcide De Gasperi ( DC ), Pietro Nenni ( PSIUP ), Palmiro Togliatti ( PCI ), Leone Cattani ( PLI ) dhe Emilio Lussu ( PdA ).

Në vitin 1945, Emilio Lussu ishte Ministër i Ndihmës së Pasluftës në qeverinë e parë të unitetit kombëtar të Italisë së lirë, e drejtuar për një periudhë të shkurtër nga Ferruccio Parri. Më pas, në qeverinë e Alcide De Gasperit, ai shërbeu si ministër pa portofol për marrëdhëniet me Consulta-n.

Si një nga përfaqësuesit kryesorë të krahut prosocialist të Partisë së Veprimit, ai udhëhoqi përplasjen kundër rrymës liberal-demokratike të drejtuar nga Ugo La Malfa, duke e shtyrë atë të largohej nga partia, pavarësisht përpjekjeve ndërmjetësuese të Riccardo Lombardit dhe Vittorio Foas. Politikanët që u larguan themeluan më pas Përqendrimin Demokratik Republikan, i cili më vonë u bashkua me Partinë Republikane.[1]

Ndarja ishte një goditje e rëndë për Partinë e Veprimit (PdA), e cila filloi gradualisht të shpërbëhej. Në zgjedhjet e 2 qershorit 1946 për Asamblenë Kushtetuese, Emilio Lussu kandidoi në Cagliari në listën e krahut sardenez të partisë. Megjithatë, të dy formacionet së bashku arritën të zgjidhnin vetëm nëntë deputetë dhe mundën të krijonin një grup parlamentar autonomist vetëm falë mbështetjes së Giulio Bordonit nga Valle d’Aosta.[1]

Kjo nuk i dha fund konfliktit të brendshëm, i cili vazhdoi dhe përfundimisht çoi në zhdukjen e partisë: krahu prosocialist iu bashkua PSI-së, ndërsa krahu liberal-demokratik kaloi në PRI.

Edhe pse Partia Sardenjase e Veprimit vazhdoi të ekzistonte, Lussu pati marrëdhënie të vështira me drejtuesit e saj të moderuar dhe konservatorë. Pas disa muajsh, rryma e tij themeloi Partinë Socialiste të Veprimit Sardenjas, e cila shumë shpejt u bashkua gjithashtu me PSI-në.

ishte ai që propozoi, dhe propozimi i tij u pranua nga asambleja, që në nenin 9 të Kushtetutës Italiane fjala “Shtet” të zëvendësohej me fjalën “Republikë”, me qëllim që të mbetej “e paprekur çështja e autonomisë rajonale” (Asambleja Kushtetuese 1951, 3423).[1][1][2]

Në seancën e Dhomës së Deputetëve më 13 dhjetor 1947, deputetët Alberto Cianca dhe Emilio Lussu ngritën akuza kundër Francesco Chieffit: i pari e quajti atë “bashkëpunëtor të gjermanëve”, ndërsa i dyti deklaroi se Chieffi kishte qenë “furnizues i grave për gjermanët”. Më 22 dhjetor, një komision i posaçëm hetimor parlamentar, i kryesuar nga Luigi Gasparotto, arriti në përfundimin se akuzat ishin të pabazuara në çdo aspekt.[1]

Varri i Emilio Lussu dhe Joyce (Gioconda Beatrice) Salvadori Paleotti në varrezat jo-katolike të Romës .

Emilio Lussu u zgjodh në Senat edhe katër herë të tjera, midis viteve 1948 dhe 1963, në listat e Partisë Socialiste Italiane, në të cilën u bë edhe anëtar i udhëheqjes. Në vitin 1964, ai mori pjesë në përçarjen që i dha jetë Partisë Socialiste Italiane të Unitetit Proletar (PSIUP), kundër politikës së kompromisit me Demokracinë Kristiane të iniciuar nga Nenni . Megjithatë, ndërsa PSIUP hyri gradualisht në orbitën e PCI -së, ai e pa këtë përvojë të re me një shkëputje gjithnjë e më të madhe.

Pas vitit 1968, për arsye shëndetësore, ai u tërhoq nga jeta aktive politike. Në pleqërinë e tij të zellshme, ai shkroi faqe të rëndësishme historike, përfshirë ato kushtuar historisë së Partisë së Veprimit, dhe gjithmonë mbajti kontakt me ishullin e tij të lindjes, problemet e të cilit i diskutoi deri në fund. Ai vdiq në Romë në vitin 1975. Ai prehet, së bashku me gruan e tij, Joyce Salvadori, në Varrezat Jo-Katolike në Romë .

Privatësia

Lussu u martua me Joyce Salvadori-n, e lindur në Firence, por me origjinë nga Marche [7], poete, shkrimtare, përkthyese, intelektuale, partizane (kapiten i Brigadave Giustizia e Libertà ) dhe medalje argjendi për trimëri ushtarake. Veprat kryesore të Joyce-it janë librat autobiografikë L'olivastro e l'innesto dhe Fronti e frontiere, si dhe përkthimet e poetit turk Nazım Hikmet . Djali i tyre i vetëm, Giovanni Lussu, tani është një dizajner grafik editorial i afirmuar.

Në Armungia, më 7 gusht 2009, u përurua muzeu "Emilio dhe Joyce Lussu", ku ka shumë imazhe, shkrime dhe video [8] .

Kompleksiteti i njeriut

Ndryshimi i qëndrimit të tij konceptual mbi luftën ishte objekt diskutimi intensiv në botën politike, më shumë sesa në atë letrare: fillimisht një ndërhyrës shumë i ri, pastaj një negociator i pavullnetshëm i bashkimit të diskutuar të Partisë së Veprimit Sardenjan me Partinë Fashiste, pastaj përsëri, në mërgim të imponuar nga fashistët, autor i një manuali mbi kryengritjen kundër tiranisë ( Teoria e Kryengritjes ), dhe pak më vonë autor i një teksti që do të ishte e vështirë të mos përcaktohej si pacifist ; pastaj përsëri si vullnetar në Spanjë, Lussu u paraqiti kritikëve një qëndrim origjinal ideologjik dhe etik, megjithëse jo pa aspektet e tij problematike. Kundërshtarët e tij politikë (nga fashistët te independentistët reaksionarë sardenjanë; nga klerikalët te stalinistët ) u përpoqën të spekulonin mbi këto në mënyrë që të errësonin udhëtimin e tij politik dhe njerëzor, të karakterizuar nga një socializëm liberal i sinqertë dhe pa kompromis me nuanca të forta libertariane, federaliste dhe sardenjane .

Ai ishte një ndërhyrës demokrat (dhe jo nacionalist, si shumë prej atyre që më vonë iu bashkuan lëvizjes fashiste në periudhën midis dy luftërave ) në moshën 23-24 vjeç: përvoja dramatike e luftës e bëri të kuptonte absurditetin e asaj masakre të madhe dhe nxori një sërë mësimesh prej saj që më vonë frymëzuan shumë nga zgjedhjet e tij të mëvonshme politike. Ai luftoi, në fakt, përkrah fermerëve dhe barinjve sardenas për shpengimin e tyre dhe iu kundërvu diktaturave fashiste dhe naziste në emër të parimeve të drejtësisë sociale, lirisë dhe autonomisë . Në rastin e fundit, ai ishte i vetëdijshëm se fitorja do të arrihej (siç u arrit në të vërtetë) vetëm ushtarakisht: prandaj organizimi i armatosur i "Këmishave Gri Sardenas" kundër skuadrave fashiste ; planifikimi i një kryengritjeje antifashiste dhe republikane në Sardenjë; ndërhyrja në Luftën Civile Spanjolle me Brigadat Ndërkombëtare dhe pjesëmarrja në luftën çlirimtare në radhët e Partisë së Veprimit.

Ai kurrë nuk i mohoi rrënjët e tij sardeneze dhe gjithmonë i përçmoi ata që i mohuan; megjithatë, Lussu nuk ishte independentist dhe veprimi i tij politik nuk mund të ngatërrohet ose asimilohet me këtë opsion të qartë  ; ai mbeti në kontakt, si personalisht ashtu edhe nëpërmjet letrave, me eksponentë të shumtë të botës politike sardeneze (përfshirë ata sardenjanë nga të cilët ishte distancuar në kohën e ndarjes); ai vizitoi, edhe si politikan, ishullin dhe qytetin e tij të lindjes, Armungia, shumë herë; në parlament ai mbrojti prerogativat, megjithëse të dobëta, të dhëna nga statuti autonomist sardenez (i vetëdijshëm se kjo ishte shumë pak krahasuar me vetëqeverisjen që rezultonte nga transformimi federalist i Shtetit, një objektiv për të cilin ai luftoi gjithë jetën e tij) dhe tërhoqi vëmendjen e qeverisë dhe të forcave të tjera politike për nevojën për të përmirësuar kushtet ekonomike dhe sociale të klasave punëtore dhe proletare të ishullit të tij (shih dy vëllimet e Fjalimeve të tij Parlamentare dhe përmbledhjen pas vdekjes së fjalimeve Essere a sinistra ).

Vepra

Vëllimet

  • 1930 Zinxhiri, Paris.
  • 1932 Marshimi në Romë dhe rrethinat e saj, Parisi.
  • Marshimi i vitit 1936 në Romë dhe rrethinat e saj, Romë.
  • 1936 Teoria e Kryengritjes, Paris.
  • 1936 Për Italinë nga mërgimi, Kaljari.
  • 1938 Një vit në pllajë, Paris.
  • 1950 Teoria e Kryengritjes: Një Ese Kritike, Romë.
  • 1956 "Diplomacia Klandestine", Firence.
  • 1958 Klerikalizimi i Shtetit dhe Kryepeshkopi i Kaljarit, Romë.
  • 1968 Mbi Partinë e Veprimit dhe të Tjerët, Milano.
  • 1976 Derri i Djallit dhe Shkrime të Tjera mbi Sardenjën, Torino.
  • 1976 Të jesh në të majtë: Demokracia, Autonomia dhe Socializmi në Pesëdhjetë Vjet Luftë, Milano.
  • 1979 Letra drejtuar Carlo Rossell-it dhe shkrime të tjera mbi Drejtësinë dhe Lirinë, Sassari.
  • Fjalime Parlamentare të vitit 1986, Romë.
  • 1987 Mbrojtja e Romës, Cagliari.
  • 1991 Agimi i Kuq Një libër nga Joyce dhe Emilio Lussu, Ankona.
  • 2008 Teoria e Kryengritjes, Camerano.

Artikuj të botuar në revistën Il Ponte

  • 1947 Pse nuk funksionojnë shërbesat fetare? - Ura
  • 1949 Një Torturë
  • Qartësia mbi Federalizmin e vitit 1950
  • Hetim i vitit 1951 mbi Partinë e Veprimit
  • 1951 E ardhmja e Sardenjës nga Emilio Lussu (nga Il Ponte, 1951)
  • 1951 Brigada Sassari dhe Psd'Az nga Emilio Lussu (nga Il Ponte, 1951)
  • 1951 Sardenja (nga Ura, 1951)
  • 1952 Antemarcia nga Emilio Lussu (nga Ura, 1952)
  • 1954 Brigandage Sardenjë nga Emilio Lussu (nga Il Ponte, 1954)
  • 1955 25 vjetori i vdekjes së Livio Bianco - nga Emilio Lussu (nga Il Ponte )

Vepra të përkthyera në gjuhë të tjera

Në anglisht

  • 1932 Marshimi në Romë dhe rrethinat e saj
  • Teoria e Kryengritjes së vitit 1936
  • 1938 Rruga drejt mërgimit: historia e një patrioti sardian (Recension në revistën Time) (Për Italinë nga mërgimi)
  • 1938 Një vit në pllajën e lartë, Brigada Sardenjane
  • Brigada Sardenjane 2000 2015, Një ushtar në Frontin Jugor (Një vit në pllajë)

Në frëngjisht

  • 1935 La Marche sur Rome et autres lieux (Marshimi në Romë dhe rrethinat e saj)
  • 1971 Théorie de l'insurrection (Teoria e Kryengritjes), përkthyer nga Alice Théron
  • 1995 Les Hommes contre (Një vit në pllajë), përkthyer nga Emmanuelle Genevois dhe Josette Monfort
  • 2014 La chaîne - L'évasion de Lipari (Zinxhiri), përkthyer nga Francis Pascal
  • 2014 Le sanglier du diable (Deri i Djallit), përkthyer nga Francis Pascal

Në gjermanisht

  • 1968 Ein Jahr auf der Hochebene (Një vit në pllajë), përkthyer nga Claus Gatterer
  • 1971 Marsch auf Rom und Umgebung (Marshimi në Romë dhe rrethinat), përkthyer nga Claus Gatterer
  • 1974 Theorie des Aufstands (Teoria e kryengritjes), përkthyer nga Anton Zahorsky-Suchodolsky dhe Gertraud Kanda

Në Sardenjë

  • 2003 Su sirboni de su dimoniu: unu contu de cassa e de magia (Deri i Djallit), Cagliari.
  • 2005 Sa Brigata Tatari. Një vit në Pllajë

Nderime

Stampa:OnorificenzeStampa:OnorificenzeStampa:OnorificenzeStampa:OnorificenzeStampa:OnorificenzeStampa:OnorificenzeStampa:OnorificenzeStampa:OnorificenzeStampa:Onorificenze

Shënime

  1. 1 2 3 4 Giuseppe Sircana. "LUSSU, Emilio". {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ↑ Emilio Lussu e la cultura popolare in Sardegna. Convegno di studio. Nuoro 25-27 aprile 1980. Nuoro: Istituto Superiore Regionale Etnografico. 1983. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. 1 2 "Dal Movimento dei Combattenti alla fondazione del Partito Sardo d'Azione". {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. 1 2 "Il Sardismo e l'avvento del Fascismo". {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ↑ SecondoStoria d'Italia. Cronologia 1815-1990. Novara: De Agostini. 1991. fq. 414–415. ISBN 88-402-9440-6. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ↑ "Tornata di martedì 9 novembre 1926" (PDF). Camera dei deputati. fq. 6389–6394. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ↑ "I conti Salvadori Paleotti". Arkivuar nga origjinali më 13 korrik 2016. Marrë më 17 maj 2026. {{cite news}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ↑ "Museo storico "Emilio e Joyce Lussu"". {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

Bibliografia

  • Giuseppe Sircana, LUSSU, Emilio, in Dizionario biografico degli italiani, vol. 66, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2006.
  • Il cavaliere dei Rossomori. Vita di Emilio Lussu. Giulio Einaudi Editore. 2010. ISBN 88-642-9024-9. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Giuseppe Dessì, Un'immagine-simbolo, in La scelta, Milano, Mondadori, 1978, pagg. 116-120.
  • Giulio Angioni, Emilio Lussu e i sardi, in Il dito alzato, Palermo, Sellerio, 2012, pagg. 100-126.
  • 2008 Emilio Lussu. Tutte le opere. Vol. 1: Da Armungia al Sardismo 1890-1926. A cura di G.G. Ortu. Aisara, Cagliari.
  • 2010 Emilio Lussu. Tutte le opere. Vol. 2: L'esilio antifascista 1927-1943. A cura di Manlio Brigaglia. Aisara, Cagliari.
  • Enzo Enriques Agnoletti, Giulio Angioni et al., Emilio Lussu e la cultura popolare della Sardegna, Nuoro, ISRE e RAS, 1983.
  • Francesco Casula, Emilio Lussu in Uomini e donne di Sardegna, Alfa Editrice, Quartu Sant'Elena, 2010, pagg. 282-330.
  • Francesco Casula, Letteratura e civiltà della Sardegna, vol.I, Grafica del Parteolla Editore, Dolianova, 2011, pagg. 146-164.
  • Adriano Bomboi, L'indipendentismo sardo. Le ragioni, la storia, i protagonisti, Condaghes, Cagliari 2014, pp. 100, 111, 117. 125, 189, 196, 231.

Hyrje të ngjashme

  • Sulmi frontal dhe stërvitja taktike
  • Brigadat e Drejtësisë dhe Lirisë
  • Ndërhyrës i krahut të majtë
  • Drejtësi dhe Liri
  • Joyce Lussu
  • Partia e Veprimit
  • Partia e Veprimit në Sardenjë
  • Partia Socialiste e Veprimit në Sardenjë
  • Socializmi libertarian

Lidhje të jashtme

Stampa:Portale [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]]

Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.