Świstunka grubodzioba

Świstunka grubodzioba
Phylloscopus schwarzi[1]
(Radde, 1863)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

świstunki

Rodzaj

Phylloscopus

Gatunek

świstunka grubodzioba

Synonimy
  • Sylvia (Phyllopneuste) Schwarzi Radde, 1863[2]
  • Herbivocula schwarzi (Radde, 1863)[3]
  • Phylloscopus schwartzi (Radde, 1863)[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]

Zasięg występowania
Mapa występowania

     w sezonie lęgowym

     przeloty

     zimowiska

Świstunka grubodzioba[5] (Phylloscopus schwarzi) – gatunek małego, wędrownego ptaka z rodziny świstunek (Phylloscopidae), wcześniej włączanej do pokrzewkowatych (Sylviidae). Zamieszkuje Azję; sporadycznie zalatuje do Polski. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Systematyka

Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1863 roku Gustav Radde. Autor nadał mu nazwę Sylvia (Phyllopneuste) Schwarzi, a jako miejsce typowe wskazał Tarei Nor i Góry Burejskie na Zabajkalu i Przyamurzu[2][3][6]. Obecnie gatunek umieszczany jest w rodzaju Phylloscopus[2][3][5][7][8]. Nie wyróżnia się podgatunków[2][7][8].

Morfologia

Długość ciała wynosi około 12,5–13,5 cm, masa ciała 8–15 g[2]. Jest nieznacznie większa od świstunki brunatnej. Ubarwiona głównie w różnych odcieniach zieleni. Brew długa, dwukolorowa i dobrze widoczna. Od dzioba do oka jest żółtawa, za okiem kolor przechodzi w biały. Nogi różowopomarańczowe, jasne. Dziób gruby, krótki, na końcu lekko zaokrąglony. Pokrywy uszne lekko plamkowane. Pasek oczny ciemny, gruby. Od zielonkawego spodu ciała pokrywy podogonowe różnią się swoją żółtawopomarańczową barwą[9].

Zasięg występowania

Świstunki grubodziobe są wędrowne. Gniazdują w południowo-centralnej i południowo-wschodniej Syberii (Nowosybirsk i rosyjska część Ałtaju po Pasmo Stanowe, Kraj Nadmorski, dorzecze Amuru i Sachalin) i dalej na południe po północną Mongolię, północno-wschodnie Chiny (Wielki Chingan i Mały Chingan) i północną Koreę. Poza sezonem lęgowym przebywają w północnej i centralnej Tajlandii, wschodniej Mjanmie na wschód po Indochiny, sporadycznie w południowo-wschodnich Chinach (Guangdong)[2].

W Polsce do końca 2022 roku stwierdzona tylko 9 razy, ostatnio w październiku 2022 w Krynicy Morskiej[10] i dwukrotnie w październiku 2016 w Helu[11].

Ekologia i zachowanie

Świstunki grubodziobe gnieżdżą się na polanach w tajdze, w gęstej roślinności, w luźnych sosnowych lasach górskich, zaroślach rododendronów oraz rosnących wzdłuż rzek i strumieni zwartych zaroślach wierzbowych; unikają dużych i zwartych drzewostanów. W trakcie przelotów i na zimowiskach pojawiają się na obszarach podmokłych w zakrzewieniach, w dolinach rzek oraz trzcinowiskach, a nawet nad niewielkimi rowami melioracyjnymi. Żywią się głównie owadami oraz ich larwami. Żerują w gęstych, niskich zaroślach, co utrudnia obserwację. Okres lęgowy trwa od czerwca do sierpnia, gniazdo umieszczone jest w gęstym krzewie, około 1 m nad ziemią[9].

Status zagrożenia i ochrona

IUCN uznaje świstunkę grubodziobą za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku (stan w 2025). Liczebność światowej populacji nie została oszacowana[4][12], ale ptak ten opisywany jest jako pospolity lub lokalnie pospolity[2]. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku. W przypadku 10 ostoi ptaków IBA BirdLife International uznaje świstunkę grubodziobą za jeden z gatunków kwalifikujących, tj. takich, na podstawie których obecności wyznacza się te ostoje; jest to m.in. Jezioro Teleckie[12].

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[13].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Phylloscopus schwarzi, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Clement, P.: Radde's Warbler (Phylloscopus schwarzi). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [zarchiwizowane z tego adresu (27 października 2016)].
  3. 1 2 3 4 D. Lepage: Radde's Warbler Phylloscopus schwarzi. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2022-12-06]. (ang.).
  4. 1 2 Phylloscopus schwarzi, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  5. 1 2 Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Phylloscopidae Jerdon, 1863 - świstunki - Old world leaf warblers (wersja: 2026-05-10). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-06-06].
  6. ↑ G. Radde, Reisen im Suden von Ost-Sibirien in den Jahren 1855-59, t. 2, St. Petersburg 1863, s. 260–263, pl.9 fig.1a,1b,1c (niem.).
  7. 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-06-06] (ang.).
  8. 1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).
  9. 1 2 Dominik Marchowski: Ptaki Polski. Kompletna lista 450 stwierdzonych gatunków. Wyd. 1. Warszawa: SBM, 2015, s. 373. ISBN 978-83-7845-983-5.
  10. ↑ Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 39. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2022. „Ornis Polonica”. 64, s. 129–154, 2023.
  11. ↑ Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 33. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2016. „Ornis Polonica”. 58, s. 83–116, 2017.
  12. 1 2 Species factsheet: Radde's Warbler Phylloscopus schwarzi [online], BirdLife International, 2025 [dostęp 2026-06-06] (ang.).
  13. ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.