Barrandien

Mapa geologiczna środkowych Czech: Barrandien obejmuje skały kambryjskie, sylurskie (s.l., czyli włączając ordowik) i dewońskie

Barrandien[1], niecka Barrandienu[2] – jednostka geologiczna w Czechach, znana z bogactwa skamieniałości paleozoicznych. Nazwa upamiętnia francuskiego geologa Joachima Barrande'a, który dał pierwszy szczegółowy opis paleontologiczny tych obszarów[3][4].

Definicja i położenie

Nazwą Barrandienu obejmuje się niezmetamorfizowane lub słabo zmetamorfizowane skały neoproterozoiczne i paleozoiczne, odsłaniające się w środkowych Czechach[5]. Obszar odsłonięć rozciąga się na południowy zachód od Pragi mniej więcej do Pilzna, są to między innymi okolice Berouna, Jinc i Rokycan[6]. Niektóre odsłonięcia znajdują się na obszarze miasta Pragi[4].

Pod względem tektonicznym niecka Barrandienu należy do terranu Teplá–Barrandien czyli Bohemicum[7]. Jest to jedna z części Masywu Czeskiego[3], należącego w większości do strefy moldanubskiej orogenu waryscyjskiego[8].

Odsłonięcia skał paleozoicznych nad rzeką Berounką

Profil geologiczny, paleontologia i stratygrafia

Profil Barrandienu obejmuje skały osadowe i wulkaniczne, datowane na okres od neoproterozoiku do środkowego dewonu[3]. W skałach fanerozoicznych znaleziono bardzo liczne i świetnie zachowane skamieniałości, z których szczególnie słynne są trylobity[6]. Częste są również ramienionogi[9], na przykład tylko z jednego piętra dewonu – pragu – podano 220 gatunków tych zwierząt[10].

Na terenie Barrandienu znajdują się stratotypy. Jest to światowy stratotyp (GSSP) granicy sylur–dewon w miejscowości Klonk koło Suchomast[11], który był pierwszym w ogóle stratotypem wyznaczonym we współcześnie przyjęty sposób (ogólnoświatowa dyskusja i decyzja Międzynarodowego Kongresu Geologicznego w 1972)[12]. Ponadto na obszarze Barrandienu wyznaczono stratotypy aeronu, przidolu i pragu[13].

Bezkręgowce kopalne z Barrandienu – galeria

Przypisy

  1. ↑ Hubert Szaniawski, Polsko-ukraińskie badania geologiczne na Podolu subsydiowane przez NATO, „Przegląd Geologiczny”, 53 (7), 2005, s. 557–559, 615.
  2. ↑ Helena Ozonek, Ewa Stupnicka, Geologia regionalna Europy. Cz. I, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1966, s. 161.
  3. 1 2 3 U. Linnemann i inni, The Cadomian tectonics, [w:] T. McCann (red.), Geology of Europe, Volume 1: Precambrian & Palaeozoic, London: Geological Society of London, 2008, s. 103–154, ISBN 978-1-86239-245-8.
  4. 1 2 Ivo Chlupáč, Barrande's stratigraphic concepts, , palaeontological localities and tradition - comparison with the present state, „Journal of the Czech Geological Society, volume 44 (1999), issue 1-2, 3 - 30”, 44 (1/2), 1999, s. 3–30.
  5. ↑ I. Chlupáč, P. Štorch, Regionálně geologické dělení Českého masívu na území České republiky, „Čas. Mineral. Geol.”, 37 (4), 1992, s. 258–275.
  6. 1 2 Jana Bruthansová, Oldřich Fatka, Petr Budil, Jiří Král, 230 years of trilobite research in the Czech Republic, [w:] Donald G. Mikulic, Ed Landing, Joanne Kluessendorf (red.), Fabulous Fossils—300 Years of Worldwide Research on Trilobites, „New York State Museum Bulletin”, 507, 2007, s. 51–79.
  7. ↑ Jaroslava Hajná, Jiří Žák, Václav Kachlík, Structure and stratigraphy of the Teplá–Barrandian Neoproterozoic, Bohemian Massif: A new plate-tectonic reinterpretation, „Gondwana Research”, 19 (2), 2011, s. 495–508, DOI: 10.1016/j.gr.2010.08.003, ISSN 1342-937X [dostęp 2026-05-19].
  8. ↑ Ulf Linnemann, Inside Pangea: A Brief Introduction to the Variscan Orogen in Central Europe, Ulf Linnemann (red.), Cham: Springer Nature Switzerland, 2025, s. 1–11, DOI: 10.1007/978-3-031-82911-6_1, ISBN 978-3-031-82911-6 (ang.).
  9. ↑ V Havlíček, Lochkovian brachiopods of the Prague Basin (Lower Devonian, Czech Republic), „Bulletin of Geosciences”, 74 (3), 1999, s. 299–322.
  10. ↑ V. Havlíček, J. Vaněk, Pragian brachiopods, trilobites, and principal biofacies in the Prague Basin (Lower Devonian, Bohemia), „Sbornik Geologickych Věd, Paleontologie”, 34, 1998, s. 27–109.
  11. ↑ GSSP for the Silurian-Devonian boundary at Klonk Hill [online], IUGS [dostęp 2026-05-19] (ang.).
  12. ↑ Ivo Chlupáč, František Vacek, Thirty years of the first international stratotype: The Silurian-Devonian boundary at Klonk and its present status, „Episodes”, 26 (1), 2003, s. 10–15.
  13. ↑ A new international stratotype in the Paleozoic of the Barrandian area | Institute of Geology of the Czech Academy of Sciences [online], www.gli.cas.cz [dostęp 2026-05-19].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.