Centrum Handlowe Jantar

Tereny, na których znajduje się obecnie Centrum Handlowe Jantar, pozostawały aż do lat sześćdziesiątych XX wieku gruntami ornymi, choć będącymi administracyjnie w granicach miasta, to pozbawionymi jakiejkolwiek zabudowy – za wyjątkiem pojedynczego gospodarstwa rolnego (znajdującego się naprzeciw współczesnego parkingu od strony północnej) wyburzonego w roku 2022^[6][7]. Wraz z rozwojem Słupska, w tym dynamicznym wzrostem jego liczby ludności, płaskie, proste w zabudowie ziemie wybrano jako dogodną lokalizację dla kolejnych osiedli mieszkaniowych oraz inwestycji przemysłowych.

W miejscu obecnego kompleksu handlowo-usługowego zdecydowano się ulokować nowe budynki dla Sezamoru (pełna nazwa: „Słupski Zakład Urządzeń Okrętowych Sezamor”), istniejącego od 1945 roku przedsiębiorstwa produkującego urządzenia montowane na jednostkach morskich, w tym głównie łańcuchów okrętowych. Decyzję o wybudowaniu hal produkcyjnych argumentowano niewystarczającą ilością miejsca, stanem technicznym i ograniczonymi możliwościami mocy przerobowych w ówczesnej placówce zakładu, znajdującej się w centrum miasta, przy ulicy Mickiewicza^[8]. Obiekty Sezamoru zostały wybudowane tuż przy samej zachodniej granicy administracyjnej miasta, na ulicy Szczecińskiej^[9], a ich otwarcie nastąpiło w roku 1970. Nowa placówka zajmowała powierzchnię ponad 4 hektarów^[10].

Przy zakładzie powstały osiedla: Osiedle Niepodległości (ówcześnie Osiedle Budowniczych Polski Ludowej) oraz Osiedle Piastów, oba zaprojektowane i wybudowane przez Inwest Projekt Słupsk dla Spółdzielni Mieszkaniowej „Kolejarz” w Słupsku, nastąpił także wzrost populacji leżącej tuż przy granicy z zakładem Kobylnicy, dzięki czemu w późniejszym czasie powstawania centrum handlowego w jego bezpośrednim otoczeniu mieszkało ponad 25 tys. ludzi^[11][12].

Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku, ze względu na procesy transformacji ustrojowej i gospodarczej, w tym utraty wielu kontraktów i klientów krajowych oraz z państw byłego bloku wschodniego, Sezamor zaczął odczuwać pierwsze kłopoty finansowe. Nasiliły się one po roku 2000, gdy zakład zmuszony został do poważnych cięć finansowych. Brak zamówień i trwająca kilkanaście lat nierentowność sprawiły, że w roku 2005 przedsiębiorstwo ogłosiło upadłość – rozpoczął się proces likwidacji, a także sprzedaż zabudowań i ziemi po nim pozostałych. Wtedy to, położoną w lokalizacji korzystnej z punktu dostępności transportowej jak i z liczną potencjalną ilością klientów, działką zainteresowały się różne firmy deweloperskie, poszukujące powierzchni nadających się do budowy centrów handlowych^[13][14][15].

19 września 2007 roku, za cenę w przedziale od 8 do 10 milionów złotych^[16], nieruchomość została zakupiona przez, należącą do niemieckiej Grupy Finansowej Casino, firmę Mayland Real Estate^[17], która to zaczęła wyburzanie byłych hal produkcyjnych. Budowa nowego kompleksu została podzielona na kilka etapów, wobec czego poszczególne części centrum były otwierane w różnym przedziale czasowym.

Prace budowlane centrum handlowego rozpoczęto jesienią roku 2007^[18]. Trwały one około dwanaście miesięcy, w którym to czasie powstała główna, pierwsza część centrum, a także nowe drogi oraz parking przy ulicy szczecińskiej. Oficjalne otwarcie nastąpiło na przełomie września i października 2008 roku. W dniu otwarcia powierzchnia użytkowa budynku wynosiła 22 tys. metrów kwadratowych. Największy box, mający metraż ponad 8 tysięcy metrów kwadratowych został wynajęty przez sieć hipermarketów Real^[19].

Inwestycja uzyskała aktywne wsparcie od ważnych lokalnych polityków. Ówczesny prezydent miasta Słupsk Maciej Kobyliński oraz wiceprezydent Krzysztof Sikorski zapowiadali powstanie w środku lub obok centrum nowej siedziby miejskiej filharmonii. Miasto planowało sfinansować to przedsięwzięcie w ramach partnerstwa ze spółką Mayland Real Estate, gdzie bezpośrednie koszty budowy pokryłaby firma, finansując je za pomocą zewnętrznych funduszy. Ostatecznie jednak plany te nigdy nie doczekały się realizacji^[20][21][22].

Ze względu na początkowe duże zainteresowanie pierwszą częścią nowego centrum usługowo-handlowego, zarówno przez klientów detalicznych, jak i przez sieci różnych marek sklepów, właściciele przyspieszyli proces dalszej rozbudowy kompleksu (pierwotnie zaplanowana była ona w dłuższym okresie czasu). Prace podzielono na dwa etapy: etap II: polegający na powiększeniu poziomu 0 o nową aleję handlową, znajdującą się pomiędzy wejściem numer 1 a wejściem numer 2, oraz etap III: powiększający parter budynku od strony wschodnio-południowej, wraz z dodatkowym wejściem numer 3, oraz dodający nowy poziom -1, z wejściem numer 4 w stronę ulicy Kołobrzeskiej, gdzie powstał także kolejny plac parkingowy. Wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę etapu II nastąpiło 25 maja 2010 roku^[23].

Realia kryzysu roku 2008 uderzyły w zachodnioeuropejskie i amerykańskie fundusze inwestycyjne oraz firmy budowlane, które powiązane były od początku z całością przedsięwzięcia. Wobec tego, chcąc odzyskać część straconych kosztów, zarządcy kompleksu Jantar podnieśli czynsze za wynajem powierzchni handlowych, co w połączeniu ze spadkiem sprzedaży detalicznej, doprowadziło do likwidacji kilku lokali handlowych (sieci: Monnari, Roy, Van Hellder, Aromatyczny Zakątek)^[24]. Właściciele nie zrezygnowali jednak z planów dalszej rozbudowy, realizując je we wspomnianym przyspieszonym terminie.^[25]

W początkowym okresie przed centrum znajdował się czterokondygnacyjny biurowiec, będący pozostałością po kompleksie Sezamoru, przez nowych właścicieli wykorzystywany częściowo jako tymczasowa powierzchnia biurowa. Już od początku trwania nowej inwestycji Mayland Real Estate planował jednak finalne wyburzenie obiektu – wraz ze zwiększaniem się liczby klientów nowej galerii, pewnym było, że zaistnieje potrzeba powiększenia dostępnej powierzchni parkingowej. W październiku roku 2010 budynek ostatecznie rozebrano^[26].

W grudniu 2010 roku ogłoszona została, planowana już wiosną^[27], sprzedaż całości centrum handlowego brytyjsko-amerykańskiemu funduszowi European Property Investors Special Opportunities za kwotę 92 milionów euro^[28]. Uzgodniono, że postępującą rozbudowę sfinansuje i ukończy poprzedni właściciel. Firma Mayland Real Estate pozostała także dalszym zarządcą obiektu oraz otrzymała kredyt bankowy, w wysokości 65 milionów euro, na dokończenie procesu rozbudowy^[29].

Otwarcie etapu II budowy kompleksu Jantar nastąpiło 18 listopada 2011 roku. Powierzchnia użytkowa galerii zwiększyła się dwukrotnie – z 23 tysięcy metrów kwadratowych do 46 tysięcy i została przeznaczona głównie dla sklepów odzieżowych (m.in. Zara, Bershka, New Yorker, Diverse) oraz z produktami luksusowymi (m.in. Pandora, Bytom)^{[30][31][32][33]}.

W ramach zwiększania dostępności, zachęcania kolejnych klientów do odwiedzin oraz współpracy inwestora z miastem, podjęto szeroki zakres działań dotyczących rozbudowy okolicznej infrastruktury. Od ulicy Szczecińskiej właściciele centrum zobowiązali się na sfinansowanie remontu przejścia dla pieszych, uzupełniając je o sygnalizację świetlną. Od ulicy Kołobrzeskiej zaplanowano większe zmiany – ówcześnie była to jedynie boczna i ślepa droga, prowadząca na zaplecza różnych zakładów, oraz do placu z placówką Centrum Nadzoru Ruchu (część Zarządu Infrastruktury Miejskiej Słupsk). Spółka Maryland Real Estate za kwotę 7 milionów złotych zbudowała brakujące półtorej kilometra trasy, dzielące ją z ulicą Grottgera, zapewniając nowy korytarz komunikacyjny w mieście. Otwarcie łącznika nastąpiło tuż przed końcem etapu II, dnia 3 listopada 2011 roku^[34]. Ustalono także, że linie autobusowe kończące się na pobliskiej pętli przy ulicy Dmowskiego zostaną przeniesione na nową pętlę i przystanek przy wejściu numer 4, powstałego na placu przy budynkach CNR^[35]. Parking na poziomie 0 oraz na poziomie -1 połączone zostały także nową drogą wewnętrzną od strony wschodniej.

Etap III planowano udostępnić w przeciągu miesiąca od nowej ulicy Kołobrzeskiej, założenia tego jednak nie udało się dotrzymać. Ostatnią część Centrum Handlowego Jantar oficjalnie otwarto 18 maja 2012 roku, kończąc w ten sposób budowę właściwą. Dwa dni później w nowej zabudowie odbył się koncert piosenkarza Andrzeja Piasecznego^[36]. Nową powierzchnię handlową przeznaczono – na poziomie 0 – dla sklepów odzieżowych, z artykułami domowymi, kosmetykami (m.in. House, Cropp, Reserved, Rossmann) oraz – na poziomie -1 – dla długo oczekiwanej strefy gastronomicznej (m.in. KFC, Burger King, Pizza Hut, Berlin Döner Kebap) i usług rozrywkowych (m.in. Kręgielnia MK Bowling, Multikino z sześcioma salami projekcyjnymi)^[37][38][39].

Licząc wszystkie etapy łącznie osiągnięto powierzchnię handlową ponad 55 tysięcy metrów kwadratowych, a liczba całkowita boxów dla sklepów wyniosła 141^[40].

Od czasu zakończenia całokształtu budowy kompleks zajmował się głównie działalnością bieżącą: zarządzaniem, najmem powierzchni handlowych, pozyskiwaniem nowych sprzedawców, obsługą klienta. Największymi zmianami w centrum były kolejne zamknięcia – m.in. Kappahl, Nanu Nana, 5-10-15, Venecia, Camaieu, Vogue, Filippo, Traper, Zara, Stradivarius, Pull&Bear^[41][42] – oraz otwarcia w ich miejsce coraz to nowszych sieci sklepów – Coccodrillo, Intermarché, Takko, Just Gym, Trattoria Vincenzo^{[43][42][44][45]}.

W ramach promocji oraz zachęty do odwiedzin organizowano także wszelakiego rodzaju wydarzenia kulturalne, społeczne, okolicznościowe czy charytatywne; wśród tychże można wymienić:

• 23 czerwca 2012 roku odbył się „bieg w szpilkach”, podczas którego pięćdziesiąt zawodniczek musiało przebiec jak najszybciej trasę po Centrum Handlowym Jantar. Zwyciężczynie otrzymały bony pieniężne, możliwe do realizacji w ramach imprezy „noc zakupów”^[46].
• Wrześniem 2012 roku lokal znajdującej się w galerii sieci Subway zorganizował praktyki zawodowe dla uczniów Zespołu Szkół Agrotechnicznych w Słupsku^[47].
• Końcem listopada 2013 roku dla lokalnych, krajowych jak i zagranicznych przedsiębiorców zorganizowano w salach Multikina konferencje biznesowe, poświęcone m.in. działalności franczyzowej w Polsce^[48].
• Aktor Maciej Musiał swą obecnością i udzielonym wywiadem uzupełnił wydarzenia organizowane ze względu na Święta Wielkanocne dnia 18 kwietnia 2014 roku^[49].
• 13 czerwca 2014 roku wraz z Regionalnym Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Słupsku, w ramach akcji „Zbieramy krew dla Polski” na terenie kompleksu przeprowadzono zbiórkę krwi^[50].
• W ramach XXII Pomorskiej Wiosny Literackiej zaproszono pisarkę Ewę Chotomską do akcji wspólnego czytania, promującego bezpłatną wymianę książek^[51].
• We wrześniu 2015 roku, z okazji siódmych urodzin otwarcia Centrum Handlowego Jantar zorganizował tygodniowe uroczystości, w tym loterie, konkursy, zabawy, pokazy mody, wydarzenia kulinarne^[52].
• Na przełomie września i października 2015 roku odbyła się akcja zbiórki odzieży pod hasłem „Dasz&Masz”, zakończona aukcją charytatywną^[53].
• 30 grudnia 2015 roku na żywo wystąpił artysta Dawid Kwiatkowski^[54].
• W maju 2016 roku swoją konferencję prasową zorganizował w centrum Kamil Grosicki, ówczesny członek Reprezentacji Rzeczpospolitej w sporcie piłki nożnej mężczyzn^[55].
• Czerwcem 2016 roku spotkaniem z kibicami oficjalnie zakończono 15 sezon zespołu koszykarskiego Czarni Słupsk^[56].
• Z okazji 26 Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy w Słupsku, dnia 14 stycznia 2018 w kondygnacji niższej odbył się koncert piosenkarza Michała Szpaka^[57].

W latach 2016–2019 Centrum Handlowe Jantar organizowało półmaraton „Biegiem do Jantara”, w którym to jego uczestnicy za określoną liczbę przebiegniętego dystansu otrzymać mogli różnej wysokości bony podarunkowe na zakupy^[58].

Między rokiem 2013 a 2019 zarządcą obiektu stała się amerykańska firma Cushman & Wakefield^[42], co finalnie zamknęło etap powiązania centrum z firmą Mayland Real Estate.

Światowa pandemia wirusa SARS-CoV-2 dnia 4 marca 2020 roku oficjalnie dotarła do Polski, a już dziesięć dni później, ze względu na wprowadzony krajowy stan zagrożenia epidemicznego ograniczono działalność wszystkich kompleksów handlowo-usługowych, w tym także Centrum Handlowego Jantar, przez co de facto obiekt został zamknięty^[59]. 2 miesiące później, dnia 4 maja 2020 roku pozwolono na częściowe otwarcie, lecz za zachowaniem znaczących obostrzeń, takich jak limit odwiedzających w przeliczeniu: jedna osoba na 15 m² powierzchni, czy zakazem serwowania posiłków wewnątrz^[60].

W roku 2020 czwarta edycja półmaratonu „Biegiem do Jantara”, pod dodatkowym hasłem „Słupsk biega! Osobno ale razem!” odbyła się w formie internetowej i indywidualnej – sportowcy mogli wziąć udział jedynie w biegu w pojedynkę, a postępy swe rejestrować musieli za pomocą aplikacji na telefon lub przez platformy społecznościowe^[61].

Kolejne miesiące, przynoszące zmiany w rządowej polityce dotyczącej zarządzania skutkami globalnej pandemii oraz przez postępujące po sobie fale działania wirusa, wpływały na dalsze funkcjonowanie galerii, między innymi przez organizowanie na jej terenie wraz z Policją i Inspekcją Sanitarną patroli^[62][63]. Poluzowanie ograniczeń po tak zwanej III fali pandemii doprowadziło majem 2021 roku do zauważalnego wzrostu ilości klientów odwiedzających galerię^[64].

Stan zwyczajnego funkcjonowania centrum osiągnęło w okresie od marca do czerwca roku 2022, wraz ze spadkiem ilości obostrzeń sanitarnych oraz zmianą całokształtu sytuacji stanu epidemii na stan zagrożenia epidemicznego.

Działalność Centrum Handlowego Jantar w latach po pandemii skupiła się na powrocie do procesów i pracy sprzed tejże, a więc na ponownym zarządzaniu obiektem, wynajmem powierzchni handlowych, reklamą i zachętą do zakupów. Ponownie organizowane być zaczęły różnej kategorii promocje i uroczystości, a wśród tychże:

• W październiku 2024 roku galeria zorganizowała „Targi Kultury”, będące cyklem pokazów, wystąpień artystycznych oraz wykładów naukowych ze współpracą z Filharmonią Sinfonia Baltica, Teatrem Lalki Tęcza, Biblioteką miejską w Słupsku, Bałtycką Biblioteką Cyfrową, Nowym Teatrem im. Witkacego w Słupsku, Słupskim Ośrodkiem Kultury, Bałtycką Galerią Sztuki Współczesnej, Muzeum Pomorza Środkowego i Miastem Słupsk^[65].
• Osobistość internetowa Blowek (Karol Grzegorz Gązwa) spotkał się ze swoimi fanami, jako część większego bloku atrakcji dotyczących rozrywki cyfrowej.
• 21 czerwca 2025 roku wystawiono spektakl oraz widowisko dla dzieci pod hasłem „JULiJAN Dzieciom"^[66].
• W niedzielę 25 stycznia 2026 roku, lokalny sztab 34. Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy zorganizował wraz z placówką oraz Słupskim Ośrodkiem Kultury imprezę okolicznościową, w ramach której odbyły się m.in. warsztaty tworzenia bransoletek, pokazy latających dronów, konsultacje zdrowotne^[67].

Jako nową formę promowania marki Centrum Handlowe Jantar stworzona została maskotka nazwana „Jantarkiem”, będąca spersonifikowaną bryłką bursztynu. Istnieją dwie wersje postaci: smuklejsza, o kończynach i twarzy w stylu rysunku ołówkowego, używana w materiałach prasowych, oraz wariant przygotowany jako fizyczny kostium, zakładany przez pracowników galerii, o innych proporcjach i ułożeniu elementów ciała^[68][69].

Centrum Handlowe Jantar zaczęło używać także hasła reklamowego „Centrum Handlowe Jantar - serce miasta i regionu”, używanego w ramach różnych imprez i wydarzeń^[67].