Consolidated Vultee XP-81

Consolidated Vultee XP-81

Dane podstawowe
Państwo	Stany Zjednoczone
Producent	Consolidated Vultee Aircraft Corporation
Typ	samolot myśliwski
Konstrukcja	dolnopłat o konstrukcji metalowej, podwozie klasyczne – wciągane w locie Uwaga: wszystkie osiągi są szacowane z planowanym silnikiem turbośmigłowym
Załoga	1
Historia
Data oblotu	7 lutego 1945
Wycofanie ze służby	1947
Liczba egz.	2 (prototypy)
Dane techniczne
Napęd	1 silnik turbośmigłowy General Electric TG-100 i 1 silnik odrzutowy General Electric J33
Ciąg	1700 kW (silnik turbośmigłowy) 16,7 kN (silnik odrzutowy)
Wymiary
Rozpiętość	15,39 m
Długość	13,67 m
Wysokość	4,27 m
Powierzchnia nośna	39,48 m²[1]
Masa
Własna	5786 kg[1]
Startowa	8845 kg[1]
Osiągi
Prędkość maks.	792 km/h
Wznoszenie maks. w locie poziomym	26,92 m/s[1]
Pułap	14 326 m[1]
Zasięg	4023 km[1]
Dane operacyjne
Uzbrojenie
6 działek 20 mm 900 kg bomb
Użytkownicy
Stany Zjednoczone

Consolidated Vultee (Convair) XP-81, samolot myśliwski z mieszanym napędem śmigłowo-odrzutowym zaprojektowany w zakładach Consolidated Vultee Aircraft Corporation w końcowym okresie II wojny światowej. Pomimo bardzo obiecujących osiągów z pierwszych lotów, projekt został zarzucony z powodu zakończenia wojny i problemów ze znalezieniem odpowiednich silników.

Samolot powstał w odpowiedzi na potrzebę skonstruowania myśliwca eskortowego o dużej prędkości (805 km/h), pułapie i promieniu działania (2011 km), do eskortowania bombowców Boeing B-29 Superfortress na teatrze działań nad Oceanem Spokojnym^[2]. Prace były prowadzone pod kierunkiem Charlesa Irvine’a w biurze konstrukcyjnym firmy Vultee Aircraft w Downey, która w marcu 1943 roku połączyła się z Consolidated Aircraft, tworząc Consolidated Vultee (od 1945 roku: Convair)^[2]. Samolot ten, o oznaczeniu fabrycznym Model 102, pozostał ostatnim projektem biura Vultee^[2]. Projekt wstępny był ukończony na początku 1944 roku^[3].

USAAF zamówiło dwa prototypy 18 stycznia 1944 roku^[3]. Nowy samolot otrzymał oznaczenie wojskowe XP-81 (eksperymentalny myśliwiec). Niekonwencjonalny mieszany dwusilnikowy napęd został wybrany aby połączyć najlepsze cechy samolotów z silnikami śmigłowymi – zasięg, i z silnikami odrzutowymi – duża prędkość maksymalna. W czasie startu, lądowania i normalnego lotu używany miał być silnik śmigłowy, w momencie kiedy zachodziła potrzeba uzyskania większej szybkości lotu (np. w czasie walki) dodatkowo używany miał być silnik odrzutowy. Śmigło miał napędzać stanowiący również nowość techniczną silnik turbośmigłowy – General Electric TG-100, nad którym prace prowadzono od czerwca 1941 roku^[2]. Jako silnika odrzutowego zdecydowano użyć General Electric XJ33 (wersja XJ33-GE-5)^[3]. Obliczeniowa prędkość maksymalna wynosiła 816 km/h^[3].

Pierwszy XP-81 (numer seryjny 44-91000) został ukończony w styczniu 1945, ale nie zdążono na czas zakończyć pracy nad turbośmigłowym TG-100 i w zamian zdecydowano się użyć silnika tłokowego Packard Merlin V-1650-7^[3]. Pierwszy lot nowego samolotu odbył się 7 lutego 1945 roku (pilot Frank Davis)^[3]. Oprócz kłopotów ze stabilnością podłużną, które zostały szybko poprawione przez podwyższenie statecznika, prototyp miał bardzo dobre właściwości pilotażowe^[3]. Osiągnięto prędkość 743 km/h na wys. 9144 m^[3]. Zamówiono 13 przedprodukcyjnych samolotów YP-81 (według innych źródeł, 11 lub 12), ale po zdobyciu Guamu i Saipanu USAAF nie potrzebowało już tak pilnie myśliwca eskortowego dalekiego zasięgu i tuż przed VJ-Day (kapitulacją Japonii) projekt został w sierpniu 1945 roku skasowany przez USAAF^[1]. YP-81 różnił się od XP-81 jedynie innym silnikiem (planowano użycie turbośmigłowego TG-110 i odrzutowego Allison J33-A-19) i skrzydłami przesuniętymi o 25 cm w kierunku ogona samolotu^[1]. Miał on otrzymać uzbrojenie składające się z sześciu działek M1 20 mm.

Oba prototypy XP-81 zostały w późniejszym czasie wyposażone w turbośmigłowe TG-100. Prototyp z tym silnikiem, oznaczonym XT31-GE-1, pierwszy raz wzleciał 21 grudnia 1945 roku, będąc pierwszym amerykańskim samolotem turbośmigłowym^[2]. Okazało się jednak, że ten silnik nie był w stanie osiągnąć teoretycznie wyliczonej mocy (osiągał 1650 KM zamiast 2300 KM) i w praktyce osiągi samolotu były niewiele lepsze, niż z Merlinem^[3]. Osiągnięto prędkość maksymalną 792 km/h na wys. 9144 m^[4]. Eksperymenty z prototypami trwały do zamknięcia programu 9 maja 1947 roku, po ok. 90 godzinach lotów^[1]. Oba samoloty zostały zdekompletowane i przeznaczone do roli celów na poligonie, jednakże ostatecznie zostały zmagazynowane do celów muzealnych w bazie Wright-Patterson^[1].

• Inne myśliwce z napędem mieszanym:
  • Ryan FR Fireball
  • I-250
  • Su-5

• Andriej Charuk. Istriebitiel soprowożdienija «Convair» XP-81. „Arsienał-Kollekcyja”. Nr 1/2014 (19), s. 38-42, styczeń 2014. Moskwa. (ros.).