Cyrkuł bialski

Cyrkuł bialski

Bialer Kreis

cyrkuł
1796–1803
Cyrkuł bialski w granicach z 1803 (nie 1805, jak podaje mapa)
Państwo	Austro-Węgry
Kraj związkowy	Nowa Galicja
Siedziba	Biała
Plan cyrkułu bialskiego
brak współrzędnych

Cyrkuł bialski (niem. Bialer Kreis) – jednostka administracyjna Cesarstwa Austrii w latach 1796–1803, należąca do kraju koronnego Nowa Galicja. Powstała na części obszaru zagarniętego przez Austrię wskutek III rozbioru Polski. Siedzibą cyrkułu była Biała.

Cyrkuł bialski był jednym z 12 cyrkułów Nowej Galicji, podporządkowanych Zachodnio-Galicyjskiej Nadwornej Komisji Urządzającej, a od 1797 Gubernium Krajowemu dla Galicji Zachodniej w Krakowie.

Na przełomie 1801 i 1802 likwidacji uległ cyrkuł radzyński, a jego wschodnią część z m.in. Łukowem i Radzyniem włączono do cyrkułu bialskiego^[1].

• Miasta (1803): Biała, Janów, Kodeń, Konstantynów, Łomazy, Łuków, Międzyrzec, Piszczac, Radzyń, Sławatycze, Terespol, Wisznice, Wohyń;
• Miasteczka (1803): Dokudów, Hanna, Horodyszcze, Pratulin, Rossosz, Wojcieszków^[2][3].

Na podstawie dekretu cesarza Franciszka II z 13 maja 1803^[4], z dniem 1 listopada 1803 Nowa Galicja została podporządkowana Gubernium Galicji we Lwowie. Wtedy też dokonano zmniejszenia liczby cyrkułów o połowę łącząc ze sobą sąsiednie cyrkuły. Każdy cyrkuł był podzielony na trzy okręgi. Zniesiony cyrkuł bialski wszedł wtedy (wraz ze zniesionym dotychczasowym cyrkułem chełmskim) w skład nowego cyrkułu włodawskiego z siedzibą w Białej^[5]. Został podzielony na okręgi Biała, Chełm i Włodawa.

• Rudolf A. Mark: Galizien unter österreichischer Herrschaft, Herder-Verlag, Marburg 1994
• Jan Fellerer: Mehrsprachigkeit im galizischen Verwaltungswesen (1772–1914), Böhlau-Verlag, Wien 2005

• Fragment o cyrkule bialskim. mgterespol.republika.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-08-21)].