Dimerocostus

*Dimerocostus*
	; Dimerocostus strobilaceus
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	imbirowce
Rodzina	kostowcowate
Rodzaj	Dimerocostus
	Nazwa systematyczna
	Dimerocostus Kuntze; Revis. Gen. Pl. 2: 687 (1891)
	Typ nomenklatoryczny
	Dimerocostus strobilaceus Kuntze
Synonimy
	Mulfordia Rusby
	Mulfordia Rusby

Dimerocostus Kuntze – rodzaj roślin z rodziny kostowcowatych. Obejmuje pięć gatunków występujących w Ameryce Środkowej oraz północno-zachodniej Ameryce Południowej^[3].

Nazwa naukowa pochodzi od greckiego słowa διμερές (dimeres – dwustronny) i nazwy rodzaju Costus^[5].

Morfologia

Pokrój: Wieloletnie rośliny zielne o wysokości od 1 do 6 metrów^[6].

Liście: Języczek liściowy bardzo krótki. Blaszka wąskojajowata do wąskoodwrotniejajowatej, nasada ostra do zaokrąglonej, rzadko sercowata, wierzchołek często długokończysty do ogoniastego^[6].

Kwiaty: Skierowane odosiowo, zebrane w często silnie wydłużone kłosy, wyrastające szczytowo na ulistnionym pędzie, często z ulistnionymi pędami u nasady lub na szczycie kwiatostanu. Przysadki skórzaste, zielone do żółtych, często pochwiaste, jajowato-trójkątne do szeroko jajowato-trójkątnych, niekiedy zaopatrzone w liściowate wyrostki szczytowe. Podkwiatki rurkowate, od strony doosiowej wklęsłe, z dwoma podłużnymi grzbietami lub dwoma skrzydełkami. Okwiat bardzo duży, zwykle znacznie przewyższający przysadki, łatki często nierówne, często z wyraźnym zgrubieniem, wewnętrzne listki białe lub żółte. Warżka duża, biała lub żółta, rzadko prążkowana pomarańczowo lub czerwono, niemal okrągła lub szerokojajowata i kapturkowata. Pręcik z pylnikiem dołączonym grzbietowo. Znamię słupka lejkowate, z całobrzegim do dwuklapowanego wyrostkiem. Zalążnia dwukomorowa; zalążki ułożone w 2 rzędach w każdej komorze^[6].

Owoce: Dwukomorowa torebka o kształcie elipsoidalnym do cylindrycznego, skórzasta, powoli pękająca. Nasiona z małą, poduszkowatą osnówką^[6].

Biologia i ekologia

Rozwój: Kwitną przez cały rok^[6].

Siedlisko: Gęste lasy i zarośla wzdłuż rzek, lasy wilgotne, niezalewane lub okresowo zalewane (tahuampa, varzea), mokradła, zacienione wąwozy, także skraje lasów i tereny otwarte, na wysokości od 0 do 2100 m n.p.m.^[6]

Cechy fitochemiczne: W roślinach z gatunku Dimerocostus strobilaceus obecne są steroidy, terpenoidy, fenole, taniny, flawonoidy i acetogeniny^[7]. W nasionach obecne są kwasy fenolowe, w tym kwas ferulowy, kwas kawowy i kwas chlorogenowy. W liściach obecne są głównie flawonoidy, takie jak kemferol, glikozydy kwercetyny i kwercetyna^[7].

Systematyka

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016): Rodzaj z rodziny kostowcowatych (Costaceae) z rzędu imbirowców (Zingiberales)^[2].

Wykaz gatunków^[6]

Dimerocostus appendiculatus (Maas) Maas & H.Maas
Dimerocostus argenteus (Ruiz & Pav.) Maas
Dimerocostus cryptocalyx N.R. Salinas & Betancur
Dimerocostus rurrenabaqueanus (Rusby) Maas & H.Maas
Dimerocostus strobilaceus Kuntze

Zastosowanie

Rośliny lecznicze: Dimerocostus strobilaceus jest stosowany przez Indian Kuna z Panamy w leczeniu nadciśnienia tętniczego i innych chorób układu krążenia^[8]. W tradycyjnej medycynie Ekwadoru gatunek ten stosowany jest w leczeniu zaburzeń trawiennych i raka prostaty^[7]. Badania wyciągów metanolowych i dichlorometanowych z D. strobilaceus wykazały istotne zmniejszanie reakcji skurczowych naczyń indukowanych przez angiotensynę II^[8]. W innych badaniach ekstrakty z liści wykazywały aktywność przeciwbakteryjną i przeciwgrzybiczą (choć były nieaktywne wobec mikroorganizmów wieloopornych), a także umiarkowaną aktywność antyproliferacyjną z ograniczoną selektywnością^[7].

Rośliny spożywcze: W Peru i Ekwadorze dzieci ssą nasiona D. strobilaceus dla otaczającego je, słodkiego miąższu^[9].

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).
1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2026-08-18]. (ang.).
↑ Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2026-07-21]. (ang.).
↑ Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Plant Names: Common Names, Scientific Names, Eponyms, Synonyms, and Etymology. T. 2 (D-L). CRC Press, 2000, s. 790. ISBN 978-0-8493-2676-9. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 P.J.M. Maas, H. Maas-van de Kamer (i inni). A revision of Neotropical Costaceae: sixty years of taxonomic struggle. „Blumea”. 70 (1), s. 1–115, 2026-01-08. DOI: 10.3767/blumea.2026.70.01.01.
1 2 3 4 Elena Coyago-Cruz (i inni). Dimerocostus strobilaceus (Caña Agria) as an Emerging Reservoir of Bioactive Metabolites with Potential Antioxidant, Antimicrobial, Anticancer and Anti-Inflammatory Health Benefits. „Antioxidants”. 14 (11), s. 1298, 2025-10-29. DOI: 10.3390/antiox14111298.
1 2 Estela I. Guerrero, Juan A. Morán-Pinzón, José L. López-Pérez, Dionisio Olmedo i inni. Vasorelaxant properties of acid and neutral fractions of Dimerocostus strobilaceus Kuntze used by Kuna Indians of Panama. „Journal of Ethnopharmacology”. 124 (1), s. 159–161, 2009-07. DOI: 10.1016/j.jep.2009.04.011.
↑ Nigel Smith: Amazon Fruits: An Ethnobotanical Journey. Springer, 2023, s. 422. ISBN 978-3-031-12803-5.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).

[kew-3] 1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2026-08-18]. (ang.).

[ing-4] Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2026-07-21]. (ang.).

[crc-5] Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Plant Names: Common Names, Scientific Names, Eponyms, Synonyms, and Etymology. T. 2 (D-L). CRC Press, 2000, s. 790. ISBN 978-0-8493-2676-9. (ang.).

[rev-6] 1 2 3 4 5 6 7 P.J.M. Maas, H. Maas-van de Kamer (i inni). A revision of Neotropical Costaceae: sixty years of taxonomic struggle. „Blumea”. 70 (1), s. 1–115, 2026-01-08. DOI: 10.3767/blumea.2026.70.01.01.

[med2-7] 1 2 3 4 Elena Coyago-Cruz (i inni). Dimerocostus strobilaceus (Caña Agria) as an Emerging Reservoir of Bioactive Metabolites with Potential Antioxidant, Antimicrobial, Anticancer and Anti-Inflammatory Health Benefits. „Antioxidants”. 14 (11), s. 1298, 2025-10-29. DOI: 10.3390/antiox14111298.

[med1-8] 1 2 Estela I. Guerrero, Juan A. Morán-Pinzón, José L. López-Pérez, Dionisio Olmedo i inni. Vasorelaxant properties of acid and neutral fractions of Dimerocostus strobilaceus Kuntze used by Kuna Indians of Panama. „Journal of Ethnopharmacology”. 124 (1), s. 159–161, 2009-07. DOI: 10.1016/j.jep.2009.04.011.

[jad-9] Nigel Smith: Amazon Fruits: An Ethnobotanical Journey. Springer, 2023, s. 422. ISBN 978-3-031-12803-5.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]