Dzielów

Dzielów
wieś
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo

 Polska

Województwo

 opolskie

Powiat

głubczycki

Gmina

Baborów

Liczba ludności (2022)

214[1]

Strefa numeracyjna

77

Kod pocztowy

48-120[2]

Tablice rejestracyjne

OGL

SIMC

0491073

Położenie na mapie gminy Baborów
Mapa konturowa gminy Baborów, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Dzielów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Dzielów”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Dzielów”
Położenie na mapie powiatu głubczyckiego
Mapa konturowa powiatu głubczyckiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Dzielów”
Ziemia50°08′14″N 18°00′12″E/50,137222 18,003333[3]

Dzielów (niem. Eiglau[4], cz. Děhylov) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Baborów, na prawym, południowym brzegu Psiny. Dzielów graniczy z Rakowem i Baborowem. Znajduje się w nim m.in. świetlica wiejska.

Nazwa

Pierwsze wzmianki o miejscowości w formach Dgehilhau, Dghehilob i Dzengilow pochodzą z 1340 roku. Nazwa była później notowana także w formach Dehilau, Dehylaw (1358), Dziehylow (1467), z Dielaw (1493), Egglau (1743), Eiglau, Dzielow (1784), Eiglau (1814), Eiglau, Dzielow (1845), Dziełów (1896), Dzielów (mor. Diehylow) – Eiglau (1939), Eiglau – Dzielów, -owa, dzielowski (1947)[5].

Pierwotnie nazwa brzmiała Dzięgilów. Została ona utworzona od nazwy osobowej Dzięgil przez dodanie przyrostka -ów. Nazwa osobowa pochodziła od wyrazu pospolitego dzięgiel (stp. dzięgil, stczes. děhyl) oznaczającego roślinę zielną, rosnącą w wilgotnych zaroślach i na bagnistych łąkach. Od XVIII wieku występowała oboczna nazwa niemiecka Egglau lub Eiglau, która powstała od nazwy osobowej Eggle, Eigl z sufiksem -au[5].

W wymowie gwarowej: ʒ́elůf[5].

Historia

Historycznie miejscowość leży na obszarze dawnej diecezji ołomunieckiej. Początkowo należała do pierwotnie morawskiego księstwa opawskiego[6], którego terytorium co najmniej od końca XV wieku było już uważane za część Górnego Śląska. W 1340 wzmiankowana po raz pierwszy miejscowość została zakupiona wraz z Baborowem przez Ofkę raciborską[7]

Po wojnach śląskich znalazła się w granicach Prus i powiatu głubczyckiego. Językowo miejscowość była wymieszana i zarówno pod wpływem polsko-śląskiego dialektu sułkowskiego jak i pobliskiego laskojęzycznego Baborowa, np. w 1910 po polsku mówiło 46% a po czesku 34% mieszkańców[4]. Pomimo tego identyfikowali się oni w większości jako Morawcy.

Od 2. poł. XVIII w. wieś posiadała pieczęć gminną, na której wizerunku przedstawiono św. Mikołaj w tiarze biskupiej i z pastorałem, po obu stronach świętego po jednym klęczącym małym dziecku[8][9][10].

Do głosowania podczas plebiscytu na Górnym Śląsku uprawnionych było w Dzielowie 366 osób, z czego 274, ok. 74,9%, stanowili mieszkańcy (w tym 268, ok. 73,2% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 360 głosów (ok. 98,4% uprawnionych), w tym 358 (ok. 99,4%) ważnych; za Niemcami głosowało 349 osób (ok. 96,9%), a za Polską 9 osób (ok. 2,5%)[11]. W granicach Polski od końca II wojny światowej. Po drugiej wojnie światowej Morawców uznano za ludność polską i pozwolono im pozostać. Po 1956 nastąpiła fala emigracji do Niemiec[4].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Zabytki

Kościół św. Mikołaja w Dzielowie

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[12]:

  • kościół par. pw. św. Mikołaja, z początku XVIII wieku, XIX w. ,
  • zagroda nr 14, XIX wiek:
    • dwa domy,
    • ogrodzenie z bramą i furtą, nie istnieje,
  • zagroda nr 20, z połowy XIX wieku:
    • dwa domy,
    • ogrodzenie z bramą i furtą.

Religia

Na terenie wsi działalność religijną prowadzi Kościół Rzymskokatolicki.

Przypisy

  1. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-05].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 243 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 28740.
  4. 1 2 3 Mariusz Kowalski. Morawianie (Morawcy) w Polsce. „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”. 5, s. 115-131, 2016.
  5. 1 2 3 Nazwy miejscowe Polski : historia, pochodzenie, zmiany. pod red. Kazimierza Rymuta. T. 2, C-D. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, 1997, s. 489. ISBN 83-85579-64-8.
  6. ↑ Mapa księstwa opawskiego
  7. ↑ Magdalena Janus, Iwona Kopaniecka, Monika Prześlakiewicz, Tomasz Duchnowski, Dagmara Duchnowska: Analiza kulturowo-historyczna gminy Baborów. Baborów: Starostwo Powiatowe, 2013, s. 12.
  8. ↑ Aleksandra Starczewska-Wojnar, Odciśnięta pamięć wspólnoty: prawne i komunikatywne funkcje pieczęci gmin wiejskich na przykładzie zachodnich powiatów rejencji opolskiej w latach 1816-1933, Archiwalne Źródła Tożsamości, Opole: Archiwum Państwowe w Opolu : Uniwersytet Opolski, 2020, s. 286, ISBN 978-83-956475-6-7 [dostęp 2025-09-29] (pol.).
  9. ↑ Aleksandra Starczewska-Wojnar, Pieczęcie gmin wiejskich Rejencji Opolskiej z wizerunkami świętych Mikołaja, Jerzego i Floriana od połowy XVIII do połowy wieku XX, [w:] Mirosław Lenart, Sławomir Marchel (red.), Otwarty skarbiec pamięci: studia zespołu Archiwum Państwowego w Opolu zebrane z okazji 60-lecia powstania instytucji. Cz.1: Niezmienność idei i przemiany w cyklach czasu, Opera Extraordinaria, Opole : [Warszawa]: Archiwum Państwowe ; Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 2013, s. 28, ISBN 978-83-62421-74-9 [dostęp 2025-09-29] (pol.).
  10. ↑ Aleksandra Starczewska-Wojnar, Symbolika chrześcijanska na pieczęciach gmin wiejskich zachodnich powiatów Rejencji Opolskiej od 1816 do 1933 roku = Christian Symbolism on State Seals Used in the Western Part of Opole Administrative District Between 1816 and 1933, [w:] Łukasz Burkiewicz i inni red., Polska kultura religijna: studia o polskiej religijności na przestrzeni wieków = Polish religious culture: studies on Polish religiosity over the centuries, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie, 2019, s. 443-476, ISBN 978-83-7614-419-1 [dostęp 2025-09-29] (pol.).
  11. ↑ Odpis urzędowego dziennika Komisji Międzysojuszniczej Rządzącej i Plebiscytowej na Górnym Śląsku w Opolu „Journal Officiel de Haute-Silésie” Nr. 21 z dnia 7-go maja 1921 r., zawierającego wyniki plebiscytu na Górnym Śląsku.. Katowice: Biuro Sejmu Śląskiego, 1932-10-10, s. 16. [dostęp 2015-02-12]. (fr. • pol.).
  12. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo opolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026, s. 20.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.