Erytryn
 Erytryn z Maroka | |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Inne nazwy |
kwiat kobaltowy[1] |
|---|---|
| Skład chemiczny |
uwodniony arsenian kobaltu(II) Co3(AsO4)2·8H2O |
| Twardość w skali Mohsa |
1,5–2,5[2] |
| Przełam |
nierówny[3] |
| Łupliwość | |
| Pokrój kryształu |
słupkowy, igiełkowy, tabliczkowy[5], pręcikowy, listewkowy[4], pryzmatyczny[6], pryzmatyczny[2] |
| Przezroczystość | |
| Układ krystalograficzny |
jednoskośny[3] |
| Klasa krystalograficzna |
pryzmatyczna[2] |
| Gęstość | |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
karmazynowa, brzoskwiniowoczerwona, purpurowoczerwona, purpurowa, różowoczerwona, fioletowa, bezbarwny[1][7], różowa[3] |
| Rysa | |
| Połysk |
szklisty, na płaszczyznach łupliwości perłowy, matowy w naskorupieniach[3], w skupieniach ziemisty, diamentowy[5], półszklisty, woskowy[2] |
| Współczynnik załamania | |
| Inne |
dwójłomność: 0,072–0,073[6][2] pleochroizm: widoczny[6] |
| Dodatkowe dane | |
| Klasyfikacja Strunza |
8.CE.40[2] |
Erytryn (kwiat kobaltowy) – minerał z gromady arsenianów. Należy do minerałów bardzo rzadkich.
Nazwa pochodzi od gr. erythros = czerwony, nawiązując do barwy minerału[8].
Właściwości
Tworzy skupienia zbite, ziarniste, blaszkowe, promieniste, pręcikowe, rozetkowe, nerkowate, ziemiste, igiełkowe, krzaczaste, kuliste, naskorupienia i naloty[8][5]. Wykształca kryształy igiełkowe i płytkowe[3]. Kryształy wykazują charakterystyczne zbrużdżenia, równoległe do wydłużenia słupów. Niekiedy występują w postaci szczotek krystalicznych. Jest krajalny, giętki, przezroczysty do przeświecającego[4]. Czasem pokryty jest zielonkawoszarymi nalotami. Rozpuszczalny w kwasie solnym[5]. Nie posiada luminescencji, nie jest radioaktywny ani nie wykształca form bliźniaczych[6]. Charakteryzuje się silnym pleochroizmem[5]. Tworzy kryształy mieszane z annabergitem oraz z köttigitem[9].
Występowanie
Powstaje jako minerał wtórny w strefie utleniania (wietrzenia) arsenowych złóż kruszcowych zawierających kobalt, nikiel i arsen[9][3][5]. Współwystępuje m.in. z: annabergitem, konichalcytem, kobaltynem, malachitem, azurytem, kwarcem, aragonitem, skutterudytem[9], safflorytem i bizmutem rodzimym[3][5][2].
Miejsce występowania
- Na świecie: Niemcy (Schwarzland, Rudawy)[5] – bardzo ładne okazy, Francja – Allemont, Kanada – Cobalt, Ontario, USA – Idaho, Kalifornia, Nowy Meksyk, Meksyk – Alamos, Iran, Austria, Chile, Maroko – Bou Azzer, Mibladen, Kornwalia[5], Demokratyczna Republika Konga, Iran, Australia, Włochy – Elba, Azerbejdżan[5], Cap Calamita, Czechy – Jachymov[8][4].
- W Polsce: w okolicach Kowar (Rudawy Janowickie), Sieroszowic k. Lubina, Złotego Stoku[5], Ciechanowic k. Jeleniej Góry, Kletna i Dziećmorowic k. Wałbrzycha[9].
Zastosowanie
Znaczenie naukowe (wykorzystywany jako wskaźnik w poszukiwaniu kruszców kobaltu, niklu i srebra), ma znaczenie kolekcjonerskie.
Przypisy
- 1 2 3 4 Żaba 2003 ↓, s. 127.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Erythrite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-08-28] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Rupert Hochleitner: Minerały, kamienie szlachetne skały. Multico Oficyna Wydawnicza, 2022, s. 30. ISBN 978-83-7073-816-7.
- 1 2 3 4 Jerzy Żaba: Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów. Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 128. ISBN 978-83-8293-231-7.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Walter Schumann, Minerały świata, Alma-Press, 2003, s. 184, ISBN 978-83-7020-313-9.
- 1 2 3 4 5 Erythrite.
- ↑ webmineral.com: Erythrite. [dostęp 2014-07-09].
- 1 2 3 Jan Parafiniuk, Atlas minerałów, Multico Oficyna Wydawnicza, 2019, s. 192, ISBN 978-83-7073-845-7 [dostęp 2025-02-16].
- 1 2 3 4 Eligiusz Szełęg, MINERAŁY I SKAŁY POLSKI, Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 174, ISBN 978-83-7763-668-8.
Bibliografia
- Jerzy Żaba: Ilustrowany słownik skał i minerałów. Katowice: Videograf II, 2003, s. 127-128. ISBN 83-7183-174-9.