Godziny mniejsze

Trapiści z indonezyjskiego opactwa Rawaseneng podczas chórowej recytacji tercji

Godziny mniejsze[1] (łac. horae minores) – termin z zakresu liturgiki: w przedsoborowych wersjach obrządku rzymskiego określenie niektórych godzin kanonicznych.

Tradycyjne wersje obrządku rzymskiego

Fragment z Antiphonale Monasticum (1934): antyfona, kapitulum i werset na sekstę III niedzieli Adwentu

W tradycyjnym układzie Brewiarza Rzymskiego godziny kanoniczne dzieli się na większe i mniejsze. Godzinami większymi są matutinum, laudesy i nieszpory, natomiast godzinami mniejszymi są pryma, tercja, seksta, nona i kompleta[2]. Nazwy godzin kanonicznych pochodzą od tradycyjnego sposobu oznaczania godzin dnia, który zaczynał się o wschodzie słońca (godzina pierwsza), w południe przypadała godzina szósta, a rachuba kończyła się o zachodzie (godzina dwunasta)[3]. W związku z tym:

  • pryma jest modlitwą o pierwszej godzinie, czyli o wschodzie słońca (łac. prima – pierwsza);
  • tercja jest modlitwą przedpołudniową (łac. tertia – trzecia);
  • seksta jest modlitwą południową (łac. sexta – szósta);
  • nona jest modlitwą popołudniową (łac. nona – dziewiąta).

Kompleta jest modlitwą na zakończenie dnia[4].

W układzie brewiarza sprzed reform Piusa X w czasie prymy, tercji, seksty i nony codziennie odmawiano psalm 118 (119) podzielony na jedenaście sekcji[5]. W układzie po reformach zachowano odmawianie całego psalmu 118 w niedziele i święta I klasy, natomiast na inne dni przewidziano inne psalmy[6].

Odpowiednik w nowym obrządku rzymskim

Według układu zreformowanego po soborze watykańskim II pryma została zniesiona, a większość osób zobowiązanych do odmawiania godzin kanonicznych musi odmówić tylko jedną z trzech godzin (tercję albo sekstę, albo nonę). W układzie posoborowym terminu „godziny mniejsze” nie używa się, a zbiorczym terminem na określenie tercji, seksty i nony jest hora media[7] (w polskim przekładzie Liturgii Godzin „modlitwa w ciągu dnia”). Miejsce komplety pozostało niezmienione[8]. Psalm 118 (119), podzielony na 22 sekcje, znajduje się w odpowiednich miejscach schematu czterotygodniowego[7].

Obrządek bizantyjski

W obrządku bizantyjskim rzymskim godzinom mniejszym odpowiadają godziny (gr. ὧραι). Pryma jest modlitwą na początku dnia, tercja upamiętnia zesłanie Ducha Świętego, seksta – ukrzyżowanie Chrystusa, a nona – Jego śmierć[9].

Przypisy

  1. ↑ Jan Chrzciciel Mueller, Mały ceremoniał dla kleryków i kapłanów, Antoni Prumbs (tłum.), Poznań: Wydawnictwo Seminarium Zagranicznego, 1949, s. 442.
  2. ↑ Rubricae generales Breviarii et Missalis Romani (1960), 138.
  3. ↑ Gerhard Dohrn-van Rossum, History of the hour: clocks and modern temporal orders, Chicago: University of Chicago Press, 1996, ISBN 978-0-226-15511-1 [dostęp 2025-03-03].
  4. ↑ Rubricae generales Breviarii et Missalis Romani (1960), 147.
  5. ↑ Breviarium Romanum. Editio quinta post typicam. Pars autumnalis, Ratisbonae–Neo Eboraci–Cincinnati: Pustet, 1893.
  6. ↑ Antiphonale Sanctae Romanae Ecclesiae pro diurnis horis Ss. D. N. Pii X. Pontificis Maximi jussu restitutum et editum, Romae: Typis Polyglottis Vaticanis, 1912, XVII+776+[221]+98*+48.
  7. 1 2 Liturgia Horarum iuxta ritum Romanum. Editio typica altera. I: Tempus Adventus, tempus Nativitatis, Libreria Editrice Vaticana, 1985.
  8. ↑ Liturgia godzin: codzienna modlitwa Ludu Bożego. 4: Okres zwykły, tygodnie XVIII-XXXIV, Poznań: Pallottinum, 2007, ISBN 978-83-7014-081-6 [dostęp 2025-03-03].
  9. ↑ E. Mercenier, F. Paris, La prière des églises de rite byzantin. I: L’office divin, la liturgie, les sacrements, wyd. 2, Monastère de Chevetogne, 1948, XL+471.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.