Grońsko

Grońsko
wieś
Ilustracja
Fragment zabudowy wsi
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

nowotomyski

Gmina

Lwówek

Liczba ludności (2022)

403[1].

Strefa numeracyjna

61

Kod pocztowy

64-310[2]

Tablice rejestracyjne

PNT

SIMC

0588097

Położenie na mapie gminy Lwówek
Mapa konturowa gminy Lwówek, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Grońsko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Grońsko”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Grońsko”
Położenie na mapie powiatu nowotomyskiego
Mapa konturowa powiatu nowotomyskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Grońsko”
Ziemia52°25′35″N 16°08′34″E/52,426389 16,142778[3]

Grońsko – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Lwówek. Ma status sołectwa[4].

Historia

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Istniała co najmniej od pierwszej połowy XV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis nazwy miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1395 kiedy to odnotowano ją pod staropolską nazwą „Gronszko”, 1419 (dokument oblatowany w 1596) „Gronsko”, 1508 „Grunsko”, 1538 „Gronysko”[5].

Wieś była początkowo własnością szlachecką, należącą do lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Grońskich, którzy od nazwy miejscowości przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później także Ostrorogów Lwowskich herbu Nałęcz. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1508 wieś odnotowana została w powiecie kościańskim Korony Królestwa Polskiego w parafii Lwówek[5].

W latach 1395-1408 odnotowano właściciela wsi Andrzeja Grońskiego lub Gruńskiego, brata Wojciecha, którego z kolei wspomniano w latach 1399-1409. W 1399 Mikołaj Iłowiecki z Iłowca koło Czempinia toczyl proces sądowy z Wojciechem i jego bratem Andrzejem Grońskimi o dziedzinę Pecna koło Iłowca. W 1400 wspomniano Borka Grońskiego, a w 1401 Jana Gruńskiego[5].

W 1419 wojewoda poznański, starostą brzeskokujawski oraz starosta generalny Wielkopolski Sędziwój Ostroróg w dokumencie lokacyjnym dla miasta Lwówek wspomniał Grońsko. Jako właściciel miasta nie pozwalał nikomu warzyć piwa w karczmach swoich wsi, a w tym m. in. w Grońsku, lecz karczmarze mający je na wyszynk mieli kupować je w mieście. Dokument wyszczególniał też inne nakazy. We wsiach w okolicy miasta Lwówek miało nie być krawców, szewców oraz kowali. Dopóki nie skończy się wolnizna, to na milę od miasta miało nie być kowala, a po jej upływie na połowie mili nadał miastu las zwany „Lwowski Las”, poczynając od granic Komorowa i Grońska, tak daleko, jak sięgają granice lwóweckie[5].

W 1538 nastąpił podział dóbr miasta Lwówek pomiędzy Ostrorogami-Lwowskimi w wyniku którego Stanisław Starszy Ostroróg otrzymał m. in. Grońsko. W 1545 miał miejsce kolejny podział dóbr pomiędzy Lwowskimi w wyniku którego Stanisław Starszy syn Dobrogosta Ostroroga otrzymał 1/3 miasta Lwówek wraz z okolicznymi wsiami w tym m. in. Grońsko, natomiast łąka zwana „Żołna” w Grońsku przypadła po połowie Wojciechowi synowi zmarłego Jerzego Lwowskiego i Stanisławowi synowi zmarłego Marcina Lwowskiego. Mieli oni płacić Stanisławowi Starszemu po dwie beczki (łac. „tunnae”) miodu rocznie. W 1590 Marcin Lwowski z Ostroroga kasztelan kamieński zapisał swojej żonie Gertrudzie Opalińskiej córce Andrzeja Opalińskiego z Bnina posag i wiano na połowie dóbr lwóweckich, w tym m. in. na wsi Grońsko[5].

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W 1508 miał miejsce pobór z 6,5 [[[Łan (miara powierzchni)|łana]] oraz od karczmy 6 groszy. W 1509 pobrano podatki z 6,5 łana, od sołtysa z jednego łana oraz trzy grosze od karczmy. W 1563 miał miejsce pobór z 6 łanów oraz od karczmy dorocznej. W 1577 płatnikiem poboru był Marcin Lwowski. W 1580 płatnikiem poboru był ponownie Marcin Lwowski, który zapłacił od 12 półłanków, 5 zagrodników oraz jednego komornika [5].

Wieś szlachecka Gronsko położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim[6].

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Gronsko należała do wsi większych w ówczesnym powiecie bukowskim, który dzielił się na cztery okręgi (bukowski, grodziski, lutomyślski oraz lwowkowski)[7]. Gronsko należało do okręgu lwowkowskiego i stanowiło część majątku Lwówek Zamek (niem. Neustadt), którego właścicielem był wówczas (1837) Antoni Łącki[7]. W skład rozległego majątku Lwówek Zamek wchodziło łącznie 36 wsi. Według spisu urzędowego z 1837 roku Gronsko liczyło 317 mieszkańców i 28 dymów (domostw)[7].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

26 listopada 1898 roku w Grońsku urodził się starszy sierżant Jan Frąckowiak, powstaniec wielkopolski, kawaler Virtuti Militari.

Przypisy

  1. ↑ Raport o stanie gminy Lwówek w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 26
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 345 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 39248.
  4. ↑ Strona gminy, sołtysi
  5. 1 2 3 4 5 6 Chmielewski 1982 ↓, s. 695-696.
  6. ↑ Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 18.
  7. 1 2 3 Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜stwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 201.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.