Chmielinko

Chmielinko
wieś
Ilustracja
Dom zrębowy w Chmielinku (fotografia z lat 50. XX w.)
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

nowotomyski

Gmina

Lwówek

Liczba ludności (2024)

543[1]

Strefa numeracyjna

61

Kod pocztowy

64-310[2]

Tablice rejestracyjne

PNT

SIMC

0588080

Położenie na mapie gminy Lwówek
Mapa konturowa gminy Lwówek, na dole znajduje się punkt z opisem „Chmielinko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Chmielinko”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Chmielinko”
Położenie na mapie powiatu nowotomyskiego
Mapa konturowa powiatu nowotomyskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Chmielinko”
Ziemia52°24′53″N 16°11′54″E/52,414722 16,198333[3]

Chmielinko – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Lwówek. Ma status sołectwa[4].

Położenie

Chmielinko leży ok. 5 km na południe od Lwówka. Okolice to obszar tzw. Pagórków Lwówecko-Rakoniewickich, czyli niewysokich wzgórz moreny czołowej. Tuż za Chmielinkiem w kierunku Lwówka znajduje się najwyższe wzniesienie gminy, mierzące 137,8 m n.p.m. (większość pagórków ma względną wysokość 5–20 m).

Historia

Najwcześniejsze ślady osadnictwa w Chmielinku to pochodzące z epoki żelaza cmentarzyska grobów skrzynkowych, będące pozostałością kultury pomorskiej. Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Istniała co najmniej od drugiej połowy XV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis nazwy miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1419, który został oblatowany w 1596, kiedy to odnotowano ją pod staropolską nazwą „Chmielnika”, 1427 „Chmyelnycza”, 1427 „Chmielnika”, 1509 „Chmyelnyka”, 1538 „Chmielinek” [5].

Wieś była początkowo własnością szlachecką, należącą do lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Ostrorogów Lwowskich herbu Nałęcz, ), którzy od nazwy miasta Lwówek przyjęli odmiejscowe nazwisko. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1473 odnotowana została w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego, a w 1508 należała do parafii Lwówek[5].

Pierwszy zachowany zapis historyczny o wsi pochodzi z 1419 i zachował się w akcie lokacyjnym miasta Lwówek wystawionym w kancelarii Sędziwoja Ostroroga wojewody poznańskiego oraz starosty generalnego Wielkopolski. W dokumencie tym Ostroróg nie pozwalał nikomu warzyć piwa w karczmach swoich wsi, a w tym między innymi w Chmielinku. Karczmarze mieli za to je kupować na wyszynk w mieście. We wsiach tych także nie miało być krawców, szewców oraz kowali. Dopóki nie skończy się wolnizna, to na milę od miasta nie ma być kowala, a po jej upływie na pół mili[5].

W 1464 odnotowano osobę we wsi z niższego stanu - pracownika Klemensa z Chmielinka, który był w sporze sądowym z Mikołajem z Tomic koło Stęszewa. W 1473 kasztelan gnieźnieński Dobrogost Ostroróg właściciel miasta Lwówek oraz okolicznych wsi, w tym między innymi Chmielinka, miał zapłacić karę Mikołajowi z Moszczonej w ziemi dobrzyńskiej, synowi Piotra[5].

W 1538 miał miejsce podział dóbr miasta Lwówek pomiędzy Ostrorogami: Urszula wdowa po Marcinie Lwowskim, pani wienna oraz jej małoletni syn Stanisław otrzymali między innymi Chmielinko z rolą zwaną „Dąb”. W 1545 podzielono ponownie dobra pomiędzy Lwowskich. Stanisław syn zmarłego kasztelana kowalskiego Marcina Lwowskiego oraz Wojciech syn zmarłego Jerzego Lwowskiego otrzymali części miasta Lwówek oraz między innymi po połowie wsi Chmielinko. W 1590 Marcin Lwowski zapisał swojej żonie Gertrudzie Opalińskiej córce Andrzeja Opalińskiego z Bnina po 7000 złotych polskich posagu oraz wiana na połowie swych dóbr: mieście Lwówek, oraz m. in. na wsi Chmielinko[5].

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W 1508 miał miejsce w Chmielinku pobór z 14 łanów oraz 6 groszy z karczmy. W 1509 pobrano podatki z 13,5 łana oraz po 6 groszy od dwóch karczm. W 1577 we wsi odnotowano dział Marcina Lwowskiego oraz dział należący do Anny z Lwowskich Sieniawskiej. W 1580 Marcin Lwowski zapłacił pobór podatkowy z 10 półłanków, jednego półłanka karczmarskiego, od 7 zagrodników, trzech komornika, 12 półłanków opuszczonych[5].

Wieś szlachecka Chmielinka położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim[6].

W XVIII w. okolice Lwówka stały się terenem silnej kolonizacji olęderskiej. Również nowym osadnikom w Chmielinku nadano 28 marca 1776 przywilej olęderski. Olędrzy byli w większości narodowości niemieckiej (w lwóweckich księgach parafialnych i w innych dokumentach źródłowych występują takie nazwiska jak Paschke, Haendschke, Wolff, Lucius czy Wilke).

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815–1848) miejscowość wzmiankowana jako Chmielinka należała do wsi większych w ówczesnym powiecie bukowskim, który dzielił się na cztery okręgi (bukowski, grodziski, lutomyślski oraz lwowkowski)[7]. Chmielinka należała do okręgu lwowkowskiego i stanowiła część majątku Lwówek Zamek (niem. Neustadt), którego właścicielem był wówczas (1837) Antoni Łącki[7]. W skład rozległego majątku Lwówek Zamek wchodziło łącznie 36 wsi. Według spisu urzędowego z 1837 roku Chmielinka liczyła 474 mieszkańców i 68 dymów (domostw)[7].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Przypisy

  1. ↑ Raport o stanie gminy Lwówek w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 26
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 145 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 15593.
  4. ↑ Strona gminy, sołtysi
  5. 1 2 3 4 5 6 Chmielewski 1982 ↓, s. 194-195.
  6. ↑ Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 18.
  7. 1 2 3 Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜stwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 201.

Bibliografia

  • Stefan Chmielewski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. I (A – H), hasło „Chmielinko”. Wrocław: Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982, s. 194-195. ISBN 83-04-00938-2.
  • Jan Wąsicki, Przyczynek do dziejów walki klasowej „olędrów” wsi Chmielinka w latach 1793–1806 w Studia i materiały do dziejów Wielkopolski i Pomorza, Tom IV, Zeszyt 2, s. 73-83, Poznań 1958
  • Władysław Rusiński, Osady tzw. „Olędrów” w dawnym województwie poznańskim, Poznań 1939, Kraków 1947
  • Księgi grodzkie kościańskie (Archiwum Państwowe w Poznaniu)
  • Księgi parafii rzymskokatolickiej w Lwówku (AP w Poznaniu)

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.