Grupa Ananke

Jądro grupy Ananke. Na osiach odłożone są odpowiednio: odległość od Jowisza w Gm oraz inklinacja orbity. Wielkość kółek reprezentuje względne rozmiary księżyców.

Grupa Ananke – duża grupa nieregularnych księżyców Jowisza, poruszających się ruchem wstecznym, po orbitach o inklinacji zbliżonej do 149°. Pierwszym znanym księżycem z tej grupy była Ananke. Grupa ta ma zwarte tzw. „jądro” – podgrupę o zbliżonych orbitach i szerokie „peryferia”.

Międzynarodowa Unia Astronomiczna (IAU) rezerwuje nazwy pochodzące z mitologii greckiej, kończące się na „-e” dla księżyców Jowisza krążących po orbitach wstecznych.

Charakterystyka

Księżyce zaliczane do tej grupy mają podobne wartości półosi wielkich, ale duży zakres inklinacji (140–155°). Pochodzą one z rozbicia ciała macierzystego, którego największym fragmentem jest księżyc Ananke^[1]. Księżyc Euporie odstaje od reszty pod względem półosi wielkiej^[2]. Grupa ta jest dosyć rozproszona, ale satelity tworzące jej jądro mają bardzo podobne orbity i co więcej, przynajmniej trzy spośród nich (Harpalyke, Praxidike i Jokasta) cechuje podobna, szara barwa powierzchni (wskaźniki barwy: B–V = 0,77 i V–R = 0,42) podczas gdy Ananke ma już barwę pomiędzy szarą a lekko czerwonawą^[3].

Lista księżyców

Do grupy Ananke zaliczane są^[4]^[5]:

Numer	Nazwa	Półoś wielka [tys. km]	Nachylenie orbity [°]	Mimośród orbity	Okres obiegu [dni]	Wielkość gwiazdowa [^m]	Średnica [km]	Rok odkrycia
34 XXXIV	Euporie	19 302	145,8	0,144	550,7	23,1	2	2001
55 LV	Jowisz LV	20 274	146,4	0,105	588,0	23,4	2	2003
52 LII	Jowisz LII	20 307	150,4	0,307	588,1	23,9	1	2010
200316	S/2003 J 16	20 567	151,1	0,333	598,6	23,3	2	2003
200302	S/2003 J 2	20 610	149,2	0,278	602,3	23,7	2	2003
68 LXVIII	Jowisz LXVIII	20 627	143,4	0,215	602,6	23,6	2	2017
54 LIV	Jowisz LIV	20 651	139,8	0,141	602,7	24,0	1	2016
64 LXIV	Jowisz LXIV	20 694	147,9	0,148	606,3	23,4	2	2017
202101	S/2021 J 1	20 723	149,8	0,246	606,4	23,9	1	2021
33 XXXIII	Euanthe	20 799	148,9	0,232	620,6	22,8	3	2001
35 XXXV	Orthosie	20 721	145,9	0,281	622,6	23,1	2	2001
29 XXIX	Thyone	20 940	148,5	0,229	627,3	22,3	4	2001
202203	S/2022 J 3	20 968	144,5	0,272	617,3	24,0	1	2022
40 XL	Mneme	21 069	148,6	0,227	620,0	23,3	2	2003
22 XXII	Harpalyke	21 105	148,6	0,226	623,3	22,2	4	2000
30 XXX	Hermippe	21 131	150,7	0,210	633,9	22,1	4	2001
27 XXVII	Praxidike	21 147	149,0	0,230	625,3	21,2	7	2000
42 XLII	Thelxinoe	21 162	151,4	0,221	628,1	23,5	2	2003
202102	S/2021 J 2	21 198	150,1	0,341	627,8	24,0	1	2021
60 LX	Eufeme	21 200	148,0	0,253	627,8	23,4	2	2003
45 XLV	Helike	21 263	154,8	0,156	634,8	22,6	4	2003
24 XXIV	Jokasta	21 269	149,4	0,216	631,5	21,8	5	2000
12 XII	Ananke	21 276	148,9	0,244	610,5	18,9	28	1951
70 LXX	Jowisz LXX	21 487	152,7	0,229	639,2	22,8	3	2017
202103	S/2021 J 3	21 553	150,1	0,356	642,8	23,8	2	2021
202103	S/2017 J 10	21 581	145,6	0,259	646,0	24,1	1	2017
200312	S/2003 J 12	21 615	154,7	0,366	646,0	24,0	1	2003

Przypisy

↑ ScottS. Sheppard ScottS., DavidD. Jewitt DavidD., An abundant population of small irregular satellites around Jupiter, „Nature”, 6937, 423, 2003, s. 261–263, DOI: 10.1038/nature01584, PMID: 12748634, Bibcode: 2003Natur.423..261S (ang.).
↑ Scott S.S.S. Sheppard Scott S.S.S. i inni, „Res. Notes AAS”, 3, 2, 2018, s. 155, DOI: 10.3847/2515-5172/aadd15 .
↑ TommyT. Grav TommyT., Matthew J.M.J. Holman Matthew J.M.J., BrettB. Gladman BrettB., KaareK. Aksnes KaareK., Photometric Survey of the Irregular Satellites, „Icarus”, 1, 166, s. 33–45, DOI: 10.1016/j.icarus.2003.07.005, arXiv:astro-ph/0301016 .
↑ Scott S. Sheppard: Jupiter’s Known Satellites. [dostęp 2026-01-25]. (ang.).
↑ Planetary Satellite Discovery Circumstances. [w:] Solar System Dynamics [on-line]. Jet Propulsion Laboratory, 2025-04-30. [dostęp 2025-08-11]. (ang.).

[Sheppard2003-1] ScottS. Sheppard ScottS., DavidD. Jewitt DavidD., An abundant population of small irregular satellites around Jupiter, „Nature”, 6937, 423, 2003, s. 261–263, DOI: 10.1038/nature01584, PMID: 12748634, Bibcode: 2003Natur.423..261S (ang.).

[Sheppard2018-2] Scott S.S.S. Sheppard Scott S.S.S. i inni, „Res. Notes AAS”, 3, 2, 2018, s. 155, DOI: 10.3847/2515-5172/aadd15 .

[Grav2003-3] TommyT. Grav TommyT., Matthew J.M.J. Holman Matthew J.M.J., BrettB. Gladman BrettB., KaareK. Aksnes KaareK., Photometric Survey of the Irregular Satellites, „Icarus”, 1, 166, s. 33–45, DOI: 10.1016/j.icarus.2003.07.005, arXiv:astro-ph/0301016 .

[jupitermoons-4] Scott S. Sheppard: Jupiter’s Known Satellites. [dostęp 2026-01-25]. (ang.).

[JPL-discovery-5] Planetary Satellite Discovery Circumstances. [w:] Solar System Dynamics [on-line]. Jet Propulsion Laboratory, 2025-04-30. [dostęp 2025-08-11]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

Grupa Amaltei (4)	Metis Adrastea Amaltea Tebe
Księżyce galileuszowe (4)	Io Europa Ganimedes Kallisto
(1)	Temisto
Grupa Himalii (11)	Leda S/2011 J 4 Himalia Ersa S/2018 J 2 Pandia Lizytea Elara S/2011 J 3 S/2017 J 17 Dia
Grupa Karpo (2)	S/2018 J 4 Karpo
(1)	Valetudo
Grupa Ananke (28)	Euporie Jowisz LV Jowisz LII S/2003 J 16 S/2003 J 2 Jowisz LXVIII Jowisz LIV Jowisz LXIV S/2021 J 1 Euanthe Orthosie S/2021 J 1 Thyone S/2022 J 3 Mneme Harpalyke Hermippe Praxidike Thelxinoe S/2021 J 2 Eufeme Helike Jokasta Ananke Jowisz LXX S/2021 J 3 S/2017 J 10 S/2003 J 12
Grupa Karme (41)	S/2022 J 1 S/2017 J 18 S/2017 J 16 S/2016 J 3 S/2017 J 13 Jowisz LXXII S/2022 J 2 S/2010 J 4 S/2017 J 12 Jowisz LXI S/2017 J 11 S/2018 J 3 S/2021 J 5 S/2003 J 10 Arche S/2021 J 4 S/2011 J 6 Pasithee Herse S/2003 J 24 Chaldene Kale Isonoe Aitne Jowisz LXVI Jowisz LXIX Erinome Jowisz LXIII Jowisz LI Taygete S/2024 J 1 Karme S/2021 J 6 Kalyke Eukelade S/2018 J 5 Eirene S/2011 J 5 S/2010 J 5 Kallichore S/2003 J 9
Grupa Pazyfae (23)	S/2003 J 4 S/2010 J 6 Jowisz LXVII S/2021 J 7 Filofrosyne Eurydome S/2010 J 3 Autonoe Jowisz LVI Sponde Jowisz LIX Pazyfae S/2017 J 15 S/2016 J 4 Megaclite Sinope Hegemone Aoede Callirrhoe Cyllene S/2017 J 14 Kore S/2003 J 23