IRINS Deylaman
![]() | |
| Klasa | |
|---|---|
| Typ | |
| Historia | |
| Stocznia |
Shahid Tamiji w Bandar-e Anzali |
| Położenie stępki |
2017(?) |
| Wodowanie |
2019 |
| Nazwa |
Deylaman |
| Wejście do służby |
27 listopada 2023 |
| Los okrętu |
prawdopodobnie zatopiony 18/19 marca 2026 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność |
ok. 1500 t |
| Długość |
95 m |
| Szerokość |
11,1 m |
| Zanurzenie |
3,25 m |
| Napęd | |
| 4 silniki wysokoprężne o mocy 20 000 KM, 2 śruby | |
| Prędkość |
28 węzłów |
| Zasięg |
3650 Mm przy 18 węzłów |
| Uzbrojenie | |
| 1 armata uniwersalna 76 mm 1 armata plot. 30 mm 2 armaty plot. 23 mm 2 km 12,7 mm 8 wyrzutnii pocisków pokr. Ghadir 8 wyrzutni pocisków plot. Nawab (przewidywane) 2×III wt zop 324 mm | |
| Wyposażenie lotnicze | |
| lądowisko śmigłowca | |
| Załoga |
125 |
IRINS Deylaman (farsi: دیلمان) – irańska lekka fregata rakietowa z początku XXI wieku typu Mowj (Moudge/Modż). Nosi numer burtowy: 78. Zbudowana w Iranie, przyjęta do służby w Marynarce Wojennej Iranu w 2023 roku. Służyła na Morzu Kaspijskim. Prawdopodobnie zatopiona przez izraelskie lotnictwo 18/19 marca 2026 roku.
Wyporność okrętu wynosiła około 1500 ton, a długość 95 m. Napędzały go silniki wysokoprężne. Uzbrojenie stanowiło osiem wyrzutni pocisków przeciwokrętowych i działo uniwersalne kalibru 76 mm uzupełnione przez lekką artylerię przeciwlotniczą i torpedy przeciw okrętom podwodnym. Mógł przenosić śmigłowiec.
Budowa
„Deylaman” był piątym okrętem serii irańskich lekkich fregat typu Mowj lub Moudge (w polskiej transkrypcji Modż)[1]. Ich konstrukcja wywodziła się z budowanych w Wielkiej Brytanii dla Iranu w latach 70. XX wieku fregat eksportowego typu Saam (Alvand), których projekt został zaadaptowany w Iranie na przełomie XX i XXI wieku do budowy własnych jednostek[2]. Na skutek rozciągniętej w czasie budowy, dalsze okręty różniły się znacząco od prototypu i od siebie nawzajem[2]. Należy zaznaczyć jednak, że z uwagi na politykę władz Iranu, liczba ujawnianych informacji o okrętach i ich konstrukcji była ograniczona, a ich poziom szczegółowości był niewielki. W Iranie okręty oficjalnie zaklasyfikowano jako niszczyciele, mimo znacznie mniejszej wielkości i słabszego uzbrojenia od współczesnych okrętów tej klasy, lecz na świecie są powszechnie uważane za fregaty (lekkie fregaty), a w literaturze bywają nawet określane jako korwety[2].
Fregata „Deylaman” budowana była w stoczni Shahid Tamiji w Bandar-e Anzali nad Morzem Kaspijskim, z przeznaczeniem do służby na tym morzu[3]. Stępkę pod jej budowę położono według części publikacji już w 2017 roku[2]. W międzyczasie, 10 stycznia 2018 roku zatonęła na Morzu Kaspijskim fregata „Damavand”, która według zapewnień marynarki irańskiej z 2019 roku została odbudowana, i w literaturze uważano, że budowa nowej fregaty miała stwarzać pozory odbudowy „Damavanda”[2]. Nowy okręt nosił tymczasową nazwę: „Damavand-2”[4][a]. Budowa została zarejestrowana przez zachodnie satelity w październiku 2018 roku[5]. Sekcje kadłuba budowane były w hali i do grudnia 2018 roku zostały umieszczone w doku do montażu[6]. Według doradcy ministra obrony Iranu, budowa kadłuba zajęła tylko 11 miesięcy, co było znacznym postępem w stosunku do wcześniejszych jednostek[4]. Nowy okręt wodowany został w lipcu–sierpniu 2019 roku[6]. Otrzymał w trakcie budowy wymalowany ten sam numer burtowy, co poprzednik: 77[5]. Ostatecznie jednak po rozpoczęciu prób morskich w październiku 2023 roku został nazwany „Deylaman” i otrzymał numer burtowy 78[3][5]. Okręt został oddany do służby 27 listopada 2023 roku[7]. Nazwa pochodziła od górskiego regionu Dailam w Iranie[8].
Opis
Skrócony opis konstrukcji


Fregaty typu Mowj mają kadłub gładkopokładowy, z lądowiskiem dla śmigłowca na rufie i wydłużoną nadbudową na śródokręciu[9]. W przypadku „Deylamana” jednak unowocześniono architekturę okrętu, rozwijając dalej projekt fregaty „Sahand”, wdrażającej w pewnym zakresie wymogi trudnowykrywalności (technologii stealth)[10]. Podobnie jak „Sahand”, otrzymał nadbudowę z lekko nachylonymi ścianami, łączącymi się z burtami, jednakże ścięto też jej narożniki z przodu i zastosowano poszerzony przeszklony pomost nawigacyjny z wystającymi skrzydłami, również ze ściętymi narożnikami[10]. Pojedynczy komin zastąpiono dwoma kanciastymi po bokach nadbudowy, zlicowanymi z jej ścianami[10]. Zabiegi w celu utrudnienia wykrywalności są jednak tylko częściowe, gdyż zachowano m.in. wyposażenie pokładowe[10]. Istotną różnicę w stosunku do poprzednich okrętów stanowi masywny obudowany maszt o cechach stealth, z płaszczyznami nachylonymi pod różnymi kątami i czterema ścianowymi antenami radaru[10].
Wyporność pełna okrętu wynosiła około 1500 ton[7][11]. Wobec braku oficjalnych informacji dane są przybliżone. Długość wynosiła ok. 95 m, szerokość 11,1 m, a zanurzenie 3,25 m[11]. Według innych źródeł, zanurzenie okrętów tego typu wynosiło 4,3 m[12].
Załoga pierwszych okrętów typu liczyła 125 osób z możliwością zakwaterowania dalszych 21[12].
Napęd „Deylamana” stanowiły cztery silniki wysokoprężne o mocy po 5030 KM (3700 kW), łącznie 20 122 KM[5]. Napędzały one przez przekładnie redukcyjne dwie śruby[5][b]. Prędkość maksymalna była podawana na 26 węzłów[5] (według innych źródeł, ok. 29 w)[11]. Zasięg wcześniejszych okrętów był oceniany na 3650 mil morskich przy 18 węzłach[12].
Uzbrojenie
Główne uzbrojenie artyleryjskie stanowiło automatyczne działo uniwersalne Fajr-27 kalibru 76 mm w wieży na dziobie, będące kopią włoskiego OTO Melara 76 mm[2]. Strzela ono pociskami o masie 6 kg z szybkostrzelnością do 50 strz./min[12]. Donośność sięga 16 km[12]. Uzbrojenie przeciwlotnicze w odróżnieniu od pierwszych okrętów stanowił zestaw obrony bezpośredniej Kamand z armatą wielolufową kalibru 30 mm (kopia radzieckiej rotacyjnej armaty AK-630M w innej, kanciastej wieży o cechach stealth)[10]. Został on umieszczony na wysokiej pokładówce, mieszczącej między innymi magazyn amunicji, na końcu nadbudowy[11]. Uzupełniały je dwa pojedyncze działka kalibru 23 mm po bokach pokładówki na rufowej części nadbudowy, niestabilizowane i obsługiwane ręcznie[13]. Okręt ponadto miał dwa karabiny maszynowe kalibru 12,7 mm[13] (po bokach masztu)[8].
Uzbrojenie rakietowe przeciw okrętom, ulepszone w stosunku do wcześniejszych jednostek, obejmowało osiem kontenerowych wyrzutni nowszych pocisków odrzutowych woda-woda Ghadir (pochodna chińskich C802)[11]. Zasięg pocisków podawany jest jako 300 km, a masa głowicy bojowej wynosi 165 kg[11]. Tak jak na seryjnych okrętach, wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych umieszczone zostały na nadbudowie między parą kominów a działkiem przeciwlotniczym[10]. Przeciwlotnicze uzbrojenie rakietowe miały stanowić również nowsze pociski rakietowe Nawab (morska wersja systemu Zoubin), o zasięgu szacowanym na 20–30 km[13]. Zostały one zastosowane już na zmodernizowanej w 2022 roku fregacie „Sahand” w postaci ośmiu kontenerów startowych ułożonych poziomo przed nadbudówką i podnoszonych do pozycji pionowej do startu[10]. W chwili wejścia do służby „Deylaman” jednak nie posiadał jeszcze pocisków przeciwlotniczych[13]. Nie widać ich też było na fotografii z ćwiczeń z listopada 2024 roku[14].
Do zwalczania okrętów podwodnych służyły dwie potrójne wyrzutnie lekkich torped przeciw okrętom podwodnym kalibru 324 mm, we wnękach nadbudowy w części rufowej[12]. Na okręcie mógł bazować uniwersalny śmigłowiec typu Agusta-Bell AB 212, ale bez możliwości hangarowania[3]. Mógł on przenosić torpedy przeciw okrętom podwodnym lub pociski rakietowe AS.12[15]. Według literatury, lądowisko zostało powiększone i na okręcie mógł bazować także większy śmigłowiec Sikorsky SH-3 Sea King[13]. Okręt przenosił także drony różnych typów, w szczególności drony uderzeniowe Shahin-1 (Saniar), których miał zabierać 12 (w dwóch wyrzutniach po 6 kontenerów), oraz czterowirnikowce rozpoznawcze Chamrosh-4[11].
Wyposażenie
Wyposażenie radioelektroniczne uległo zasadniczej zmianie w stosunku do poprzednich okrętów. Stanowi je przede wszystkim irański uniwersalny radar Cheshm Oghab (Orle Oko) z czterema ścianowymi płaskimi antenami z aktywnym szykiem fazowanym (AESA), zamocowanymi dookólnie na maszcie[13]. Pracuje on w paśmie E/F[13]. Według oficjalnych informacji ma zasięg wykrywania celów powietrznych do odległości ok. 200 km i wysokości 30 km (dla SPO 4 m²) i może śledzić ponad 100 celów [13]. Okręt ma ponadto dwa komercyjne radary nawigacyjne Simrad Halo-6[13]. Szczegóły dotyczące sonaru nie są znane[13].
Okręt ma system walki elektronicznej ESM Mersab z walcowatą anteną na szczycie masztu, oraz pasywne wyrzutnie pocisków zakłócających głowice radiolokacyjne Joshan[13].
Służba

IRINS „Deylaman” został uroczyście wcielony do służby w Marynarki Wojennej Islamskiej Republiki Iranu 27 listopada 2023 roku[5]. Otrzymał numer burtowy: 78[5]. Operował na Morzu Kaspijskim, w irańskiej Flocie Północnej (4. Okręg Morski)[10].
Na początku listopada 2024 roku okręt uczestniczył w dwudniowych ćwiczeniach AZIREX-2024 z dwoma okrętami marynarki Azerbejdżanu[14][16].
Według doniesień izraelskich, „Deylaman” miał zostać zatopiony przez izraelskie lotnictwo podczas agresji na Iran w nocy 18/19 marca 2026 roku[17].
Uwagi
- ↑ Informacje o nazwie „Damavand-2” nie muszą świadczyć o zamiarze zmylenia, jak uważa literatura zagraniczna, biorąc pod uwagę, że inne okręty też otrzymywały tymczasowe nazwy poprzedników z numerami (jak „Jamaran-2”).
- ↑ Grotnik 2024 ↓, s. 81-82 podaje niepewną informację, że siłownia napędzała cztery śruby.
Przypisy
- ↑ Grotnik 2024 ↓, s. 76, 80.
- 1 2 3 4 5 6 Charuk 2024 ↓.
- 1 2 3 Grotnik 2024 ↓, s. 78-80.
- 1 2 Damavand-2 destroyer to join Iran’s naval fleet soon: Reports [online], Press TV, 2 lipca 2023 (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Marcin Chała, Nowa irańska korweta w służbie [online], ZBiAM, 5 grudnia 2023.
- 1 2 David Axe, Did Iran Secretly Build a New Warship? [online], The National Interest, 10 grudnia 2019 (ang.).
- 1 2 Iran’s New Destroyer Goes in Service in Caspian Sea. Tasmin News Agency, 27 listopada 2023. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ang.).
- 1 2 The new Iranian frigate Deylaman in the Caspian Sea. VPK News, 30 listopada 2023. (ang.).
- ↑ Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385 (rysunki) i Charuk 2024 ↓
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Grotnik 2024 ↓, s. 80-81.
- 1 2 3 4 5 6 7 Grotnik 2024 ↓, s. 82.
- 1 2 3 4 5 6 Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Grotnik 2024 ↓, s. 81-82.
- 1 2 AZIREX-2024 joint tactical exercise held. mod.gov.az, 4 listopada 2024. (ang.).
- ↑ Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 387.
- ↑ Iran launches joint military drill in country's northwest with Azerbaijan. The Arab Weekly, 5 listopada 2024. (ang.).
- ↑ Elisha Ben Kimon, Ships become balls of fire: IDF releases first footage of strike on Iranian Navy in Caspian Sea [online], ynetnews.com, 19 marca 2026 (ang.).
Bibliografia
- IHS Jane’s Fighting Ships 2015–2016. Stephen Saunders (red.). IHS, 2015. ISBN 978-0-7106-3143-5. (ang.).
- Marcin Chała: Nowa irańska korweta w służbie. ZBiAM, 5 grudnia 2023.
- Andrij Charuk: Історія іранського флоту “есмінців”. militarnyi.com, 12 lipca 2024. (ukr.).
- Tomasz Grotnik. Fala za falą, czyli Iran buduje fregaty. „Wojsko i Technika”. Nr 3/2024, s. 76–82, marzec 2024. Warszawa: Zespół Badań i Analiz Militarnych.
