Johan Vilhelm Snellman
 | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Senator | |
| Okres |
od 1863 |
| Odznaczenia | |
 | |
Johan Vilhelm Snellman[1] (ur. 12 maja 1806 w Sztokholmie, zm. 4 lipca 1881 w Kirkkonummi) – fiński działacz narodowy i społeczny, naukowiec, nauczyciel oraz polityk. Heglista[2][3]. Od niego w istocie zaczyna się historia filozofii fińskiej[4].
Konserwatysta. Zwolennik powszechnego używania języka fińskiego. Współorganizator Towarzystwa Sobotniego (fiń. Lauantaiseura). Profesor filozofii, psychologii i wykładowca psychologii na Uniwersytecie w Helsinkach, od którego w 1860 otrzymał także honorowy doktorat. Inicjator powstania w 1831 Towarzystwa Literatury Fińskiej (fiń. Suomalaisen Kirjallisuuden Seura) i jego dyrektor w latach 1870–1874. Kawaler Orderu Św. Włodzimierza III klasy (1865).
25 kwietnia 1863 został mianowany na stanowisko głównego specjalisty do spraw finansów w Departamencie Gospodarczym Senatu Wielkiego Księstwa Finlandii[5]. W 1866 otrzymał tytuł szlachecki. W latach 1863–1868 był senatorem, pełnił również funkcję przewodniczącego senatu. W 1863 po osobistym spotkaniu z carem Aleksandrem II mimo opozycji ze strony szwedzkojęzycznych elit udało mu się doprowadzić do równouprawnienia w Księstwie języka fińskiego z językiem szwedzkim[5]. Dzięki jego staraniom doszło w 1865 do wprowadzenia waluty fińskiej – srebrnej marki[5]. Jednak wkrótce chcąc chronić wartość nowej waluty nie zgadzał się na zaciąganie pożyczek w czasie wielkiego głodu w latach 1866–1868, co przyczyniło się do większej liczby ofiar i jego upadku politycznego.
Był publicystą, autorem prac naukowych i wydawcą w latach 40. XIX w. pism — „Saima” (w języku szwedzkim) i „Przyjaciel Rolnika”. Napisał między innymi Wprowadzenie do filozofii i Kurs elementarny filozofii. Tworzył w obu językach – szwedzkim i fińskim. W 1842 opublikował swoje największe dzieło Teorię państwa (szw. Läran om staten).
Przypisy
- ↑ Snellman Johan Vilhelm, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-02-24].
- ↑ Мысливченко 1961 ↓, s. 704.
- ↑ Filozoficzny Słownik Encyklopedyczny 1997 ↓, s. 485.
- ↑ Похлебкин 1970 ↓, s. 371.
- 1 2 3 HUHTIKUU 1863 – TAMMIKUU 1865 | J. V. Snellmanin kootut teokset. [dostęp 2022-12-14]. (fiń.).
Bibliografia
- po polsku
- Cieślak Tadeusz, Historia Finlandii, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Gdańsk – Łódź 1983.
- Szordykowska Barbara, Historia Finlandii, Warszawa 2011.
- w językach obcych
А. Г. Мысливченко: Finlandia. W: Historia filozofii. Pod redakcją M.A. Dynnika, M.T. Jowczuka, B.M. Kiedrowa, M.B. Mitina, T.I. Ojzermana i A.F. Okułowa. T. V. Cz. XVII: «Философская и социологическая мысль в странах Северной Европы в условиях монополистического капитализма (конец XIX — начало XX в.)» (Myśl filozoficzna i socjologiczna w krajach Europy Północnej w końcu XIX w. i na początku XX w.). Moskwa: Wydawnictwo Akademii Nauk ZSRR, 1961, s. 703–708. (ros.).- В. Похлебкин: ФИНЛЯНДСКАЯ ФИЛОСОФИЯ. W: Encyklopedia Filozoficzna. Pod redakcją Fiodora Konstantinowa. T. 5: СИГНАЛЬНЫЕ СИСТЕМЫ — ЯШТЫ. Moskwa: Sowietskaja encykłopiedija, 1970, s. 370–373. (ros.).
- Финская философия (Filozofia fińska). W: Философский энциклопедический словарь (Filozoficzny Słownik Encyklopedyczny). Редакторы-составители Е.Ф.Губский, Г.В.Кораблева, В.А.Лутченко. Москва: Изд. дом "ИНФРА-М", 1997, s. 485–486, seria: Библиотека словарей "ИНФРА-М", БСИ. (ros.).