Krokowa

Krokowa
wieś
Ilustracja
Pałac w Krokowej
Państwo

 Polska

Województwo

 pomorskie

Powiat

pucki

Gmina

Krokowa

Liczba ludności (2021)

719[1]

Strefa numeracyjna

58

Kod pocztowy

84-110[2]

Tablice rejestracyjne

GPU

SIMC

0165110

Położenie na mapie gminy Krokowa
Mapa konturowa gminy Krokowa, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Krokowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko górnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Krokowa”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, blisko górnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Krokowa”
Położenie na mapie powiatu puckiego
Mapa konturowa powiatu puckiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Krokowa”
Ziemia54°46′45″N 18°09′49″E/54,779167 18,163611[3]

Krokowa (kaszb. Krokòwò, niem. Krockow)[4][5] – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, siedziba gminy Krokowa, przy skrzyżowaniu dróg wojewódzkich nr 213 i nr 218.

Krokowa wraz z miejscowościami ościennymi Minkowicami, Goszczynem tworzy zwarty obszar zabudowany o charakterze małomiasteczkowym. Znajdowała się tu stacja końcowa linii kolejowej Puck – Krokowa.

W latach 1945–1975 miejscowość administracyjnie należała do tzw. dużego województwa gdańskiego, a w latach 1975–1998 do tzw. małego województwa gdańskiego.

Historia

Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej
Pałac w Krokowej, rys. Alexander Duncker (1860)

Wieś od XII wieku do 1945 należała do rodu Krokowskich. Od końca XVI w. do połowy XIX w. Krokowa była centrum kalwinizmu na Pomorzu Gdańskim i przynajmniej do połowy XIX w. odbywały się tutaj regularne nabożeństwa ewangelicko-reformowane po kaszubsku. Po wygaśnięciu polskiej linii rodu pod koniec XVIII w., Krokowa przeszła w ręce linii zniemczonej używającej nazwiska von Krockow. Najbardziej dramatyczny moment rodziny von Krockow przypadł na lato 1939. W rodowej posiadłości, która leżała na terytorium II Rzeczypospolitej, żyło czterech braci von Krockowów: Albrecht, Heinrich, Reinhold i Urlich, mających obywatelstwo polskie. Reinhold został wcielony do polskich ułanów, a Heinrich i Urlich uciekli na niemiecką stronę i zaciągnęli się do hitlerowskiego wojska. Cała trójka uczestniczyła w walkach, we wrześniu 1939. 26-letni Albrecht, aby uniknąć rozkazu mobilizacyjnego do Wojska Polskiego, dokonał samookaleczenia: stracił palec u nogi. Był gospodarzem majątku do 1945. Ułan Reinhold po kilku tygodniach powrócił z niemieckiej niewoli i spotkał się z braćmi w Krokowej. Reinhold wstąpił do SS i z dwójką braci walczył dla III Rzeszy. Wszyscy trzej zginęli na froncie[6]. Z kwerendy, którą na zlecenie wojewody pomorskiego wykonał profesjonalny historyk wynika, że nekrologi trzech poległych braci von Krockow zawierały stwierdzenie: W ciężkich czasach polskich rządów pozostawali wierni niemczyźnie[7].

Zabytki

Pałac z lotu ptaka
  • pałac – z częściowo zachowaną fosą był budowany od XIV wieku, a obecny kształt uzyskał w XVIII w[8]. W 1945, gdy właściciele zostali zmuszeni do wyjazdu do Niemiec, budynek został znacjonalizowany. W pałacu obok dyrekcji Zakładu Hodowli Roślin był Kaszubski Dom Kultury. To tu miał siedzibę około 20-osobowy zespół folklorystyczny Kaszëbë, założony i prowadzony przez Jerzego Łyska – kierownika Kaszubskiego Domu Kultury. Ten dom był jedną z placówek wiejskich powiatu puckiego. Pałac popadł w ruinę. W 1990 został ze odrestaurowany przez polsko-niemiecką fundację, w skład której wchodzą także dawni właściciele. Obecnie jest to hotel i muzeum[6].

Kolej w Krokowej

Dawny dworzec kolejowy Krokowa

W dużej części finansowana przez rodzinę von Krockow, 1-torowa linia kolejowa (rozstaw torów 1435 mm) z Pucka do Krokowej o długości 22,39 km, budowana była przez konsorcjum cukrowni, gorzelni i organizacji rolników z okolicznych terenów[9]. Dotarła do wsi jesienią 1903. Otwarcie całej linii, której wykonawcą była firma Lenz & Co., nastąpiło 26 września 1903.

W latach 2001–2003 baza Kolei Drezynowej[10] (obecnie nie funkcjonuje).

Linię kolejową Swarzewo – Krokowa rozebrano i zamiast niej jest obecnie asfaltowa trasa rowerowa o takim samym przebiegu.

Przyroda

W najbliższej okolicy znajdują się rezerwaty przyrody Zielone, Moroszka Bielawskiego Błota i Woskownica Bielawskiego Błota.

Związani z Krokową

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Polska w Liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2023-11-24] (pol.).
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 629 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 62058.
  4. ↑ Uchwała nr 6 2010 – Nazwy miast, wsi gminnych i sołeckich – Skarbnica Kaszubska [online] [dostęp 2026-08-08].
  5. ↑ Fryderyk Lorentz, „Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem” (ISBN 83-60437-22-X) (ISBN 978-83-60437-22-3).
  6. 1 2 Roman Daszczyński, Albrecht von Krockow – ludzki pan? Historia człowieka, któremu chcą odebrać obywatelstwo. wyborcza.pl. [dostęp 2013-07-31].
  7. ↑ Roman Daszczyński, Pomorski arystokrata, który miał być przyjacielem Polski, zataił, że służył w SS. wyborcza.pl. [dostęp 2013-07-31].
  8. ↑ Piotr Skurzyński, Pomorze, Warszawa: Wyd. Muza S.A., 2007, s. 353, ISBN 978-83-7495-133-3.
  9. ↑ Linia Swarzewo – Krokowa (236), [w:] Ogólnopolska Baza Kolejowa – bazakolejowa.pl [online] [dostęp 2026-01-24].
  10. ↑ Kolej Drezynowa.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.