Małgorzata Manowska

Małgorzata Manowska

Małgorzata Manowska (2019)
Data i miejsce urodzenia	22 września 1964 Warszawa
Doktor habilitowany nauk prawnych
Specjalność: postępowanie cywilne
Alma Mater	Uniwersytet Warszawski
Doktorat	2001 – nauki prawne Uniwersytet Warszawski
Habilitacja	2010 – nauki prawne Uniwersytet Warszawski
Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Uniwersytet Warszawski
Uczelnia	Uczelnia Łazarskiego
Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego Przewodnicząca Trybunału Stanu (de facto)
Okres spraw.	26 maja 2020–26 maja 2026
Poprzednik	Aleksander Stępkowski (p.o.)
Następca	Zbigniew Kapiński (de facto)
Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury
Okres spraw.	21 stycznia 2016–4 czerwca 2020
Poprzednik	Leszek Pietraszko
Następca	p.o. Adam Sęk
Podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości
Okres spraw.	30 marca–27 listopada 2007

Małgorzata Manowska z domu Soporek (ur. 22 września 1964 w Warszawie^[1]) – polska prawniczka, procesualistka cywilna, sędzia, doktor habilitowana nauk prawnych, profesor uczelni w Uczelni Łazarskiego. W latach 2020–2026 pierwsza prezes Sądu Najwyższego i z urzędu przewodnicząca Trybunału Stanu. Legalność jej powołania jest kwestionowana.

W 2007 podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, w latach 2016–2020 dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, od 2018 sędzia Sądu Najwyższego.

Wychowała się na warszawskiej Pradze^[2]. W 1992 ukończyła studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie w 2001 na podstawie rozprawy pt. „Postępowanie nakazowe w procesie cywilnym” uzyskała stopień naukowy doktora nauk prawnych. Tam też została w 2010 doktorem habilitowanym nauk prawnych na podstawie dorobku naukowego oraz monografii pt. „Wznowienie postępowania w procesie cywilnym”. Była nauczycielem akademickim na macierzystym wydziale Uniwersytetu Warszawskiego. W 2013 została wykładowcą na Uczelni Łazarskiego. Autorka publikacji z zakresu postępowania cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy^[3].

W 1994 zdała z wynikiem celującym egzamin sędziowski, po czym orzekała kolejno w: Sądzie Rejonowym Warszawa-Praga, Sądzie Okręgowym w Warszawie i od 2004 w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie. Od 30 marca do 27 listopada 2007 sprawowała funkcję podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, odpowiedzialnego za nadzór nad sądownictwem^[4]. 21 stycznia 2016 została dyrektorem Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, gdzie do 4 czerwca 2020 była wykładowcą i egzaminatorem na egzaminie sędziowskim^[5][6][7]. Przez wiele lat wykładała i egzaminowała także aplikantów radcowskich, adwokackich i notarialnych^[3]. W 2025 Rada Doskonałości Naukowej zdecydowała, że nie będzie występować z wnioskiem do Prezydenta RP o nadanie jej tytułu profesora^[8].

W 2026 powołana w skład Rady Nowej Konstytucji przy Prezydencie RP^[9].

Legalność nominacji Manowskiej na sędziego Sądu Najwyższego oraz sposobu wyboru na stanowisko Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego jest przedmiotem kontrowersji w środowisku sędziowskim i wśród przedstawicieli nauki prawa^[34]. Głównym punktem sporu proceduralnego był brak podjęcia przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN odrębnej uchwały o przedstawieniu prezydentowi listy pięciu kandydatów (oprócz Manowskiej, w głosowaniu wyłonieni zostali: Włodzimierz Wróbel, Tomasz Demendecki, Leszek Bosek oraz Joanna Misztal-Konecka). Część sędziów oraz ekspertów wskazywała, że bez formalnej uchwały Zgromadzenia procedura nie została skutecznie zakończona, co uniemożliwiało prezydentowi dokonanie powołania. Podnoszono również, że Małgorzata Manowska uzyskała znacznie mniejsze poparcie (25 głosów) niż Włodzimierz Wróbel (50 głosów). Prezydent Andrzej Duda oraz przewodniczący obradom sędzia Aleksander Stępkowski argumentowali, że ustawa o Sądzie Najwyższym nie wymaga osobnej uchwały, a jedynie przedstawienia listy kandydatów. Prezydent podkreślał, że wybór spośród przedstawionych osób jest jego osobistą, konstytucyjną prerogatywą, która nie jest ograniczona liczbą głosów zdobytych przez poszczególnych kandydatów. Przywoływano przy tym precedens z 1998, gdy prezydent Aleksander Kwaśniewski powołał na stanowisko Pierwszego Prezesa SN Lecha Gardockiego, mimo że większe poparcie sędziów uzyskał Adam Strzembosz^[35][36][37].

W styczniu 2024 grupa 37 najdłużej orzekających sędziów Sądu Najwyższego zaapelowała do Manowskiej o ustąpienie ze stanowiska Pierwszego Prezesa SN i powstrzymanie się od orzekania. Sygnatariusze listu oparli swoją argumentację na przekonaniu, że Pierwszym Prezesem SN może być wyłącznie osoba, której status sędziowski jest bezsporny, tymczasem powołanie Manowskiej przy udziale tzw. neo-KRS czyni ją neosędzią, co w świetle uchwały trzech Izb SN z 2020 wyłącza ją z możliwości legalnego orzekania. Zdaniem „starych” sędziów sytuacja, w której najważniejszym sądem w kraju kieruje osoba nieposiadająca legitymacji do wydawania wyroków ze względu na brak gwarancji niezależności od władzy politycznej pogłębia chaos prawny i podważa autorytet wymiaru sprawiedliwości^[38]. W wywiadzie dla stacji TVN24 Manowska stwierdziła, że nie jest zainteresowana wyborem na prezydenta kandydata, który kwestionowałby status sędziów powołanych po 2018 roku^[39]. Wypowiedź padła w czasie, gdy Sąd Najwyższy rozpatrywał protesty wyborcze. Politycy trzeciego rządu Donalda Tuska uznali ją za naruszenie zasady apolityczności sędziego, wskazując, że podważa zaufanie do bezstronności SN przy stwierdzaniu ważności wyboru prezydenta^[40]. Manowska odpowiadała, że jej wypowiedź dotyczyła obiektywnego zagrożenia dla statusu ok. 3000 sędziów, a nie osobistej preferencji wyborczej^[31]. Według stanu na marzec 2026 wobec Manowskiej toczy się pięć postępowań prokuratorskich. Prokuratura Krajowa wystąpiła o uchylenie jej immunitetu^[41]. Postępowania dotyczą:

• w kierunku popełnienia przez nią czynu z art. 231 kodeksu karnego, czyli niedopełnienia obowiązków służbowych – dotyczy zarzucanego niewykonania orzeczenia Sądu Okręgowego w Olsztynie z 10 maja 2021 roku^[42],
• w kierunku popełnienia przez nią czynu z art. 231 kodeksu karnego, czyli niedopełnienia obowiązków służbowych – dotyczy zarzucanego przekroczenia uprawnień przy zawieszeniu w obowiązkach orzeczniczych sędziego Piotra Gąciarka z Sądu Okręgowego w Warszawie^[43],

• w kierunku popełnienia przez nią czynu z art. 231 kodeksu karnego, czyli przekroczenie uprawnień – dotyczy zarzucanego przekroczenia uprawnień przy liczeniu głosów w Kolegium SN, polegającego na zaliczeniu głosów nieobecnych członków jako wstrzymujących się^[44],
• w kierunku niedopełnienia obowiązków szefa Trybunału Stanu, w związku z uzasadnionym podejrzeniem przestępstwa – dotyczy zarzucanego niezwołania posiedzenia Trybunału Stanu na wniosek grupy jego członków^[41].

• w kierunku przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków służbowych (art. 231 kk) oraz ukrywania dokumentów (art. 276 kk), w związku z zarzucanym zablokowaniem rozpoznania pozwów przeciwko neosędziom SN o ustalenie, że nie są oni sędziami, oraz nieuprawnionym przejęciem akt tych spraw^[45].

Ma syna Piotra i córkę Annę^[46].

• Dr hab. Małgorzata Manowska, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2018-07-21] .