Marian Frydrych

Marian Ludwik Frydrych

Ludwik Wielgat

Marian Frydrych w mundurze oficera Związku Strzeleckiego
podpułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia	14 sierpnia 1897 Piotrków Trybunalski (Kongresówka)
Data i miejsce śmierci	18 września 1939 Stara Dąbrowa
Przebieg służby
Lata służby	1914–1939
Siły zbrojne	Armia Austro-Węgier Wojsko Polskie
Formacja	Legiony Polskie
Jednostki	60 pułk piechoty
Stanowiska	dowódca pułku
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka kampania wrześniowa
Odznaczenia

Marian Ludwik Frydrych, ps. Ludwik Wielgat (ur. 14 sierpnia 1897 w Piotrkowie, zm. 18 września 1939 w Dąbrowie Starej) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, komendant główny Związku Strzeleckiego w latach 1934–1938, dowódca 60 pułku piechoty wielkopolskiej podczas wojny obronnej 1939, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari, działacz niepodległościowy. Poległ podczas bitwy nad Bzurą.

Syn Jana i Marii z domu Wielgat. Był uczniem szkoły handlowej w Sosnowcu. Od 1912 roku w Zagłębiu Dąbrowskim współorganizował tajny skauting, ponadto został też członkiem Polskich Drużyn Strzeleckich przybierając pseudonim „Ludwik Wielgat”.

Latem 1914 roku w kursie instruktorskim PDS w Nowym Sączu. W momencie ogłoszenia mobilizacji wraz z innymi uczestnikami tego kursu przybył na Oleandry, gdzie 3 sierpnia 1914 roku wraz z grupą „drużyniaków” wszedł w skład 1 Kompanii Kadrowej. Następnie Marian Frydrych walczył w Legionach Polskich. W maju 1915 roku został ranny pod Kozinkiem. W październiku tego samego roku został ponownie ranny pod Sobieszczanami. Po wycofaniu Legionów z frontu został skierowany do szkoły oficerskiej w Zambrowie, a po jej ukończeniu oddelegowany do legionowego obozu ćwiczeń w Zegrzu na stanowisko instruktora. Po kryzysie przysięgowym został internowany w obozie w Szczypiornie, a następnie w obozie w Łomży. W styczniu 1918 roku zbiegł z obozu, a następnie włączył się w działalność Polskiej Organizacji Wojskowej.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości współorganizował I oraz II batalion Okręgowego pułku piechoty w Łomży, przemianowanego następnie na 33 pułk piechoty. Od sierpnia 1919 roku jako dowódca 11 kompanii 33 pp został skierowany na front litewsko-białoruski. Podczas wojny polsko-bolszewickiej kilkakrotnie wyróżnił się w boju. W czerwcu 1920 został pełniącym obowiązki dowódcy I batalionu 33 pp. 1 sierpnia 1920 roku pod Zochami podczas walk odwrotowych został ranny. Po leczeniu szpitalnym uczestniczył w polskiej ofensywie w Galicji Wschodniej.

16 września 1920 roku 33 pułk piechoty forsował rzekę Gniłą Lipę w okolicach miasta Bursztyn. 10 i 11 kompania zdobyły i obsadziły dwa mosty na rzece. 11 kompania pod dowództwem ppor. Mariana Frydrycha odparła dwa kontrataki, jednak 10 kompania cofnęła się pod naporem nieprzyjaciela, oddając jeden z mostów i odsłaniając tyły 11 kompanii. Dowództwo wydało ppor. Frydrychowi rozkaz wycofania się, ten jednak poprowadził śmiały atak na przeciwnika i zepchnął go z utraconego wcześniej mostu. Za ten czyn został odznaczony orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy^[1].

Po wojnie dalej służył w 33 pp, co najmniej do 1925. Najpierw pełnił funkcję dowódcy kompanii, a potem p.o. dowódcy I batalionu^[2]. 26 kwietnia 1928 roku został przesunięty w 30 pułku piechoty w Warszawie ze stanowiska dowódcy I batalionu na stanowisko kwatermistrza^[3]. 23 sierpnia 1929 roku został przeniesiony na dowódcę batalionu w Szkole Podchorążych dla Podoficerów w Bydgoszczy. 21 stycznia 1930 roku został mianowany zastępcą dowódcy 18 pułku piechoty w Skierniewicach^[4].

23 marca 1932 został wyznaczony na stanowisko kierownika Okręgowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr III w Grodnie^[5]. 26 stycznia 1934 roku został mianowany kierownikiem wydziału w Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Warszawie^[6]. 25 kwietnia tego samego roku został wyznaczony na stanowisko komendanta głównego Związku Strzeleckiego^[7]. Funkcję tę pełnił do 7 lipca 1938 roku^[8].

1 września 1938 roku został mianowany dowódcą 60 pułku piechoty w Ostrowie Wielkopolskim. Na czele tego pułku walczył kampanii wrześniowej. Po bitwie pod Bzurą wraz z resztkami pułku przedzierał się do Warszawy. Poległ 18 września 1939 roku w Dąbrowie Starej, w Puszczy Kampinoskiej.

Po wojnie został ekshumowany i jego szczątki zostały złożone na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B10-2-33)^[9].

• kapral – 1915
• plutonowy – 6 października 1916
• podporucznik – 3 kwietnia 1919
• porucznik – 19 stycznia 1921
• kapitan – 1922 (ze starszeństwem z dniem 1 kwietnia 1919 roku)
• major – ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925
• podpułkownik – 1 stycznia 1930

• Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 115^[10]
• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2191 – 26 marca 1921^[11]
• Krzyż Niepodległości – 9 listopada 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^[12]
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 11 listopada 1936 „za zasługi w służbie wojskowej”^[13][14]
• Krzyż Walecznych czterokrotnie (po raz 1, 2 i 3 w 1921)^[15][16]
• Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928^[17]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
• Odznaka za Rany i Kontuzje z trzema gwiazdkami
• Odznaka „Za wierną służbę”
• Odznaka Pamiątkowa „Pierwszej Kadrowej”^[18]
• Krzyż Komandorski Orderu Białej Róży Finlandii (Finlandia, 1937)^[19]
• Order Krzyża Orła II klasy (Estonia, 1936)^[20][21]
• Order Krzyża Orła III klasy (Estonia, przed 1935)^[22]
• Krzyż Zasługi Obrońców (Łotwa, przed 1935)^[22]

• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2022-01-19].
• Ppłk Marian Frydrych – dowódca 60 Pułku Piechoty Wielkopolskiej (25 Dywizja Piechoty). archiwumcaw.wp.mil.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)].