Metylodichloroarsyna

Metylodichloroarsyna
wzór strukturalny metylodichloroarsyny
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
bezbarwna ciecz[1] o owocowym zapachu[2]
Wzór Hilla

CH3AsCl2

Inne wzory

MeAsCl2

Masa molowa

160,86 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

593-89-5

PubChem

61142

Podobne związki
Podobne związki

etylodichloroarsyna, fenylodichloroarsyna

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Metylodichloroarsyna (MD) – arsenoorganiczny związek chemiczny z grupy arsyn, duszący i parzący bojowy środek trujący zaliczany czasem do sternitów. Ma właściwości fizykochemiczne zbliżone do etylodichloroarsyny i nieco słabsze właściwości toksyczne[1]. Jest środkiem nietrwałym i szybko działającym[4].

Otrzymywanie

Metylodichloroarsynę otrzymuje się w procesie dwustopniowym. W pierwszej kolejności w reakcji chlorku metylu (MeCl) z magnezem w tetrahydrofuranie otrzymuje się związek Grignarda – chlorek metylomagnezu (MeMgCl). Do otrzymanego roztworu dodaje się heksanowy roztwór trichlorku arsenu. Mieszaninę poreakcyjną odparowuje się, aby usunąć rozpuszczalniki, a pozostałość poddaje się destylacji frakcyjnej[6].

Metylodichloroarsyna powstaje także podczas rozkładu termicznego trichlorku kakodylu (Me2AsCl3) w temperaturze 40–50 °C oraz w wyniku reakcji kwasu kakodylowego (Me2As(O)OH) z chlorowodorem. Można ją także otrzymać chlorując kwas metyloarsenowy dobrze schłodzonym trichlorkiem fosforu[7].

Właściwości

Lotność [mg/m³]
74 44020 °C[2]
74 49020 °C[4]
Ciśnienie pary nasyconej [mmHg]
2,170 °C[4]
7,7620 °C[4]

Metylodichloroarsyna jest cieczą o dużej lotności[1]. Zbyt duża lotność powoduje jednak zbytnie rozproszenie się na polu walki, co utrudniało zastosowanie jej jako bojowego środka trującego[8]. Metylodichloroarsyna łatwo rozkłada się pod wpływem wody, zasad, środków chlorujących i utleniających[1]. W wodzie szybko ulega hydrolizie do tlenku metyloarsyny, będącego nielotnym, trującym i parzącym związkiem, oraz kwasu chlorowodorowego[9]. Hydrolizę przyśpieszają alkalia[5]. Pary wyczuwalne są przy stężeniu ok. 0,1 ppm[10].

Produkt techniczny ma barwę od żółtej do brunatnej[1]. Metylodichloroarsyna może być stosowana pod postacią par i aerozoli w pociskach artyleryjskich, minach, bombach lotniczych, a także poprzez opryskiwanie z samolotów[9].

Metylodichloroarsynę można oznaczyć ilościowo, podobnie jak etylodichloroarsynę, poprzez ogrzewanie z wodą, a następnie zobojętnienie wytworzonego w ten sposób kwasu chlorowodorowego wobec lamusu i miareczkowanie roztworem jodu w obecności skrobi[5]:

CH3AsO + I2 + 2H2O → CH3AsO(OH)2 + 2HI

Odróżnienie metylo- i etylodichloroarsyny, ze względu na bardzo podobne właściwości i budowę, bywa trudne. Można to zrobić za pomocą roztworu azotanu rtęci. Metylodichloroarsyna daje z tym roztworem osad ciemnoszary, natomiast etylodichloroarsyna – biały, ciemniejący po chwili[9].

Zagrożenia

Właściwości toksyczne metylodichloroarsyny są podobne do etylodichloroarsyny, jednak nieco słabsze[1]. Kontakt z metylodichloroarsyną powoduje natychmiastowe podrażnienie oczu i nosa oraz oparzenia skóry. Pary podrażniają oczy i drogi oddechowe, a przy większych stężeniach lub dłuższej ekspozycji prowadzą do uszkodzeń płuc. Ciekła metylodichloroarsyna w kontakcie z oczami powoduje ich poważne uszkodzenia. Absorpcja zarówno par, jak i cieczy w odpowiedniej dawce prowadzi do zatrucia systemowego. Śmierć następuje w wyniku zatrucia krwi i uduszenia[4][11].

Właściwości parzące tego środka trującego wynikają z obecności atomu chlorowca. Grupa metylowa ułatwia wnikanie związku do ciała człowieka. Arsen wraz z grupą metylową powodują zmiany w strukturze kości i w konsekwencji zniszczenie szpiku[11].

Pierwsza pomoc

W przypadku skażenia skóry lub oczu należy przemywać je dużą ilością wody lub roztworem izotonicznym soli kuchennej; można stosować 0,5% roztwór podchlorynu. W przypadku inhalacji podawać czysty tlen o wilgotności 100%[12]. Nie należy stosować ługów, które, mimo łatwego reagowania z etylodichloroarsyną, wytwarzają toksyczny i parzący tlenek etyloarsyny[9].

Historia

Środek ten został wynaleziony w 1858 roku przez Adolfa Baeyera[1][13]. Wojna okopowa, jaka prowadzona była w czasie I wojny światowej stworzyła zapotrzebowanie na krótko działającą i śmiertelną broń chemiczną. Pierwszym związkiem spełniającym ten warunek była metylodichloroarsyna, najprawdopodobniej stosowana przez Niemców w 1917 roku[11], choć niekiedy wyklucza się jej użycie w czasie I wojny światowej[9].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Jerzy Mazur, metylodichloroarsyna, [w:] 1000 słów o chemii i broni chemicznej, Zygfryd Witkiewicz (red.), Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987, s. 158, ISBN 83-11-07396-1, OCLC 19360683.
  2. 1 2 Methyl dichloroarsine, [w:] Chemical Warfare Agents. Toxicology and Treatment, Timothy C. Marrs (red.), Robert L. Maynard (red.), Frederick R. Sidell (red.), wyd. 2, John Wiley & Sons, 2007, s. 689, ISBN 978-0-470-01359-5 (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 Methylarsine dichloride, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 491153 [dostęp 2011-02-26] (niem. • ang.).
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Blister Agents, [w:] Steven L. Hoenig, Compendium of Chemical Warfare Agents, New York: Springer, 2007, s. 17–20, ISBN 978-0-387-34626-7 (ang.).
  5. 1 2 3 4 Metylodwuchloroarsyna i atylodwuchloroarsyna, [w:] Aleksandra Stachlewska-Wróblowa, Analiza skażeń chemicznych, wyd. 2, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985, s. 220.
  6. ↑ Preparations of blister agents, [w:] Jared Ledgard, A Laboratory History of Chemical Agents, 2006, s. 117–119, ISBN 978-0-615-13645-5 [dostęp 2011-02-26] (ang.).
  7. ↑ A Text-Book of Inorganic Chemistry, J. Newton Friend (red.), t. 11, Organometallic Compounds, cz. 2, Archibald Edwin Goddard, Derivatives of Arsenic, Londyn: Charles Griffin & Company, 1930, s. 21 [dostęp 2011-02-27] (ang.).
  8. ↑ Związki arsenoorganiczne, [w:] Leszek Konopski, Historia broni chemicznej, Warszawa: Bellona, 2009, s. 53, ISBN 978-83-11-11643-6.
  9. 1 2 3 4 5 Etylodwuchloroarsyna i metylodwuchloroarsyna, [w:] Ministerstwo Obrony Narodowej, Bojowe środki chemiczne. Podręcznik, wyd. 2, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1953, s. 52–53.
  10. ↑ Arsenic Agents C04-A, [w:] D. Hank Ellison, Handbook of Chemical and Biological Warfare Agents, wyd. 2, Boca Raton: CRC Press, 2008, s. 202, ISBN 978-0-8493-1434-6 (ang.).
  11. 1 2 3 4 5 Robert A. Young, Cheryl Bast, Mustards and Vesicants, [w:] Handbook of Toxicology of Chemical Warfare Agents, Ramesh C. Gupta (red.), wyd. 1, Elsevier, 2009, s. 114–115, ISBN 978-0-12-374484-5.
  12. ↑ Methyldichloroarsine [online], NorthShore University HealthSystem [dostęp 2011-02-27] (ang.).
  13. ↑ Adolf Baeyer, Ueber die Verbindungen des Arsens mit dem Methyle, „Justus Liebigs Annalen der Chemie”, 107 (3), 1958, s. 257–293, DOI: 10.1002/jlac.18581070302 [dostęp 2011-02-27] (niem.).

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.