Mieściska

Mieściska

wieś
Fragment zabudowy wsi
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	szamotulski
Gmina	Duszniki
Wysokość	95[1] m n.p.m.
Liczba ludności (2022)	222[2]
Strefa numeracyjna	61
Kod pocztowy	64-553[3]
Tablice rejestracyjne	PSZ
SIMC	0583154
Położenie na mapie gminy Duszniki Mieściska
Położenie na mapie Polski Mieściska
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Mieściska
Położenie na mapie powiatu szamotulskiego Mieściska
52°26′52″N 16°29′19″E/52,447778 16,488611[4]

Mieściska – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Duszniki.

Wieś sołecka, położona 19 km na południowy zachód od Szamotuł.

Miejscowość pierwotnie była związana z Wielkopolską. Istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1404 gdzie odnotowano ją w staropolskiej formie „Mescisko”, 1406 „Mescziska, Mesczisko”, 1415 „Miesczisko”, 1424 „Miescisko”, 1430 „Mecziska”, 1432 „Myesciska, Myeszcziska, Myeszcisko”, 1448 „Myecziska”. 1508 „Myesczyczko, Mielczycko”^[5].

Początkowo wieś była własnością szlachecką, należącą do lokalnej, wielkopolskiej szlachty z rodu Nienińskich, Czepurskich, a później za sprawą darowizny kościelną, należącą do kapituły katedry poznańskiej. W 1424 leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1431 wznowiono parafię w Mieścisku, a w 1510 leżała w parafii Ceradz Stary^[5].

Pierwsze zapisy o miejscowości pochodzą z historycznych zapisów sądowych z 1424 i odnotowują Mścigniewa z Mieściska. W 1404 obwiniony został o kradzież. Trzech szlachciców poręczyło, że stanie on przed sądem następnego dnia, gdy tylko król polski Władysław II Jagiełło przybędzie do Poznania. W 1404 Mścigniew toczył spór sądowy z Jakubkiem Bytyńskim o zajęcie 5 siekier oraz 13 szat. Przedmiotów tych nie chciał on zwrócić pomimo obietnicy poręczenia. W 1405 Mścigniew po raz kolejny pozwany został przez burgrabiego poznańskiego Pietrasza o to, że zajął trzy konie królewskie w domu kmiecia w Ławicy oraz, że ich używał. W 1406 źródła sądowe odnotowały kolejny jego proces z Pietraszem i Mikoszem z Witkowic o 20 grzywien kary umownej. W czasie procesu przeprowadzono dowód ze wsteczy, z zapiski w księdze sądowej dotyczących wcześniejszych czynności prawnych, zaś Mścigniew odmówił współdziałania przy tym dowodzie, wobec czego jego przeciwnicy procesowi uzyskali pomyślny dla siebie wyrok^[5].

W 1412 Jan Czepurski zeznał, że kupił od Maciecja Nienińskiego dziedzinę Mieściska oraz, że miał na niej 40 grzywien, a wszystko zostało już zapłacone^[5]. W latach 1408–1415 wspomniano Wincencję z Mieściska. W 1408 prowadziła procesy sądowe przeciwko Piotrowi kmieciowi z Grzebienicka. Dowodziła przed sądem, że Jan nie poręczał za kmiecia. Przedmiotem sprawy był zabór zboża wartości 14 grzywien, na co pomyślnie przeprowadziła dowód o zabranie zboża wartości 12 grzywien. W 1415 w procesie z nią pan Jakub miał zaprzysiąc, że Wincencja nie pożyczyła mu 9 grzywien ani, że nie jest jej niczego dłużny^[5].

W XV wieku na podstawie darowizny miejscowość stała się własnością kościelną. W 1415 dziekan kapituły katedry poznańskiej Piotr Kobyliński herbu Łodzia zakupił od Wincencji z Mieściska całą dziedzinę Mieścisko za 200 grzywien szer. groszy praskich. W 1424 król polski Władysław II Jagiełło oznajmił, że Piotr zakupioną przez siebie wieś Mieściska podarował dla kanonikatu, jaki miał powstać w kolegiacie katedry poznańskiej i potwierdził tę darowiznę zwalniając wieś od ciężaru wypraw wojennych. W zamian właściciel, kanonik będzie zobowiązany do odprawiania co tydzień mszy w intencji króla oraz jego rodziny. W 1424 biskup poznański Andrzej Łaskarz za zgodą kapituły erygował ten kanonikat, zastrzegając dożywotnio prawo patronatu dla Piotra, a potem dla jego jedynego, starszego brata z rodu Łodzia wraz z potomkami. Biskup poznański nadał temu kanonikatowi dziesięciny ze wszystkich ról sołtysa oraz kmieci mieściskich, która dotychczas należała do uposażenia stołu biskupiego oraz zastrzegł, że każdorazowy posiadacz tego beneficjum powinien zastępować kaznodzieję w katedrze poznańskiej w razie jego nieobecności lub jakichś przeszkód, zaś swojemu patronowi z rodu Łodziów powinien co roku dostarczać w Poznaniu beczkę poznańskiego piwa pszennego^[5].

W 1431 biskup poznański Stanisław Ciołek na prośbę, którą wniósł Maciej Dryja kanonik katedry poznańskiej, wznowił kościół parafialny w Mieściskach pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP, św. Mikołaja Wyznawcy i Katarzyny. Wskutek klęsk wojennych był on opuszczony przez plebanów, którym nie starczało środków utrzymania. Biskup wcielił do parafii wsie Mieściska, Stramica, Grzebienisko, Wierzeja i Sarb, które dawniej do niej należały, a później zostały wcielone do parafii Ceradz Kościelny. W 1432 biskup Stanisław Ciołek przyłączył wsie Stramica, Grzebienisko, Wierzeja i Sarb do kościoła parafialnego w Mieściskach. W 1432 plebani Jan w Mieścisku oraz Filip w Ceradzu Kościelnym procesowali się o dziesięciny snopowe przyłączone do kościoła parafialnego w Mieścisku. Źródła kościelne odnotowały także imiennie miejscowych plebanów. W 1424 Floriana, w latach 1432–1433 Jana z Buku, 1433 Macieja z Buku, 1434-1437 Mikołaja Krzampa, 1437-1438 Aleksego, w latach 1513-1514 Łukasza syna Łukasza. Informacje o kościele mieściskim zaginęły w okresie reformacji^[5].

W XV wieku majątek we wsi wynajmowali od kapituły dzierżawcy oraz tenutariusze. W 1448 wspomniany został pleban bukowski Jakub Młodszy z Wyganowa w powiecie pyzdrskim oraz jego pełnomocnik Jakub Starszy kanonik i oficjał poznański, który wydzierżawił Dobrogostowi z Zajączkowa tenutariuszowi bukowskiemu oraz zarządcy klucza dóbr biskupich, dochody kościoła parafialnego w Buku oraz sprzedał mu m.in. zboże ozime, jakie zasiano w Mieścisku, zezwalając jednocześnie zasiać mu tam na lato co chce i zebrać to dla siebie. Upoważnił go również do pobrania czynszów od kmieci w Mieścisku, którzy w okresie dzierżawy powinni mu okazywać posłuszeństwo. W 1450 Jakub Młodszy wydzierżawił Dobrogostowi z Zajączkowa dochody kościoła w Buku wraz ze wsią Mieściska oraz wsią kapituły katedry poznańskiej Drożdżyce na jeden rok za kwotę 100 złotych węgierskich. Umowę tą potwierdził Jakub Starszy archidiakon pszczewski i pleban w Buku^[5].

W 1485 Mikołaj Lubaski kanonik kolegiaty NMP w Poznaniu oraz pleban w Ludomiu, jako posiadacz m.in. Mieścisk został pozwany przez Katarzynę wdowę po Mikołaju Witkowskim. W 1500 Jan Sławieński kanonik kruszwicki i poznański, posiadacz wsi Mieściska pozwał Jakuba Kunowskiego, ponieważ ten przemocą wywiózł z dziedziny mieścickiej, z łąki zwanej „Podkupna Łąka”, do sąsiedniego Kunowa 15 dwukonnych wozów siana. W 1507 do Andrzeja Ciesielskiego sołtysa wsi przybył wraz ze swoimi kmieciami Mikołaj Stanisław Młodawski i zabrał stamtąd zagrodnika wraz z dobytkiem. Rozebrano także opuszczone budynki sołectwa mieścickiego. W 1508 Sędziwój Witkowski zobowiązał się odbudowy we wsi budynek sołectwa Ciesielskiego, który został rozebrany i wywieziony z miejscowości. W latach 1508, 1563, 1577 odnotowano wieś Mieściska jako opustoszałą. W 1510 we wsi odnotowano 16 łanów, wszystkie opuszczone^[5].

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. Park krajobrazowy o pow. 2 ha pochodzi z drugiej połowy XIX w. Stoi tutaj dom, który jest pozostałością po dworze z tego samego czasu. Pomiędzy „dworkiem” a stawem leży głaz narzutowy o obw. 420 cm. Wśród drzew znajdują się ciekawe okazy: platan o obw. 224 cm i jodły o obw. 120 cm i 140 cm^[6].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

• Antoni Gąsiorowski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. III L-Q, hasło „Mieściska”. Poznań: Wydawnictwo PTPN, 1992, s. 118–120.

• Mieściska, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014 .
• Mieścisk, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VI: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 360 .