Monareczka okularowa

Monareczka okularowa
Symposiachrus trivirgatus[1]
(Temminck, 1826)
Ilustracja
Osobnik sfotografowany w australijskim stanie Queensland
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

monarki

Rodzaj

Symposiachrus

Gatunek

monareczka okularowa

Synonimy
  • Drymophila trivirgata Temminck, 1826[2]
  • Monarcha trivirgata (Temminck, 1826)[2]
  • Monarcha trivirgatus (Temminck, 1826)[2]
  • Symposiarchus trivirgatus (Temminck, 1826)[2]
  • Monarcha albiventris Gould, 1866[2]
  • Monarcha gouldii Gray, GR, 1861[2]
  • Monarcha trivirgatus melanorrhoa Mason & Schodde, 1999[2]
Podgatunki
  • S. t. trivirgatus (Temminck, 1826)
  • S. t. albiventris (Gould, 1866)
  • S. t. gouldii (Gray, GR, 1861)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]

Monareczka okularowa[4], monarka okularowa[5] (Symposiachrus trivirgatus) – gatunek małego ptaka z rodziny monarek (Monarchidae). Występuje w Australii, Indonezji i Timorze Wschodnim. Jego naturalne siedliska to subtropikalne lub tropikalne wilgotne lasy nizinne, subtropikalne lub tropikalne lasy namorzynowe oraz subtropikalne lub tropikalne wilgotne lasy górskie; według IUCN nie jest zagrożony wyginięciem[3].

Taksonomia i systematyka

Gatunek ten został pierwotnie umieszczony w rodzaju Drymophila, a następnie w Monarcha, aż do przeniesienia do Symposiachrus w 2009[6]. Monareczka czarnoskrzydła (Symposiachrus melanopterus) i monareczka molucka (Symposiachrus bimaculatus) to gatunki ostatnio wyodrębnione z Symposiachrus trivirgatus (Eaton et al., 2016, Andersen et al., 2021, McCullough et al., 2021)[4].

Podgatunki

Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia trzy podgatunki Symposiachrus trivirgatus[7]:

  • S. t. trivirgatus (Temminck, 1826) – monareczka okularowa[4] – występuje w środkowej i wschodniej części Małych Wysp Sundajskich – od Flores po Damar.
  • S. t. albiventris (Gould, 1866) – pierwotnie opisany jako odrębny gatunek w rodzaju Monarcha. Zamieszkuje północną część półwyspu Jork oraz wyspy w Cieśninie Torresa.
  • S. t. gouldii (Gray, GR, 1861) – monareczka australijska[4] – pierwotnie opisany jako odrębny gatunek w rodzaju Monarcha. Występuje we wschodniej Australii – od południowo-wschodniej części półwyspu Jork po wschodnio-środkową Nową Południową Walię. Poza sezonem lęgowym zalatuje do południowej Nowej Gwinei (region Trans-Fly)[8].

Wyróżniany przez niektórych autorów podgatunek melanorrhous z północno-wschodniego Queenslandu[8] jest przez IOC uznawany za synonim S. t. gouldii[7].

Morfologia

Długość ciała 14–16 cm; masa ciała 9–16 g[8].

Umiarkowanie długi ogon i jasny dziób. Z wierzchu ciemnoszary, od spodu jasny, z czarną maską i dziobem, intensywnie rudopomarańczowym gardłem i górną częścią piersi oraz białymi kącikami ogona[9].

Ekologia i zachowanie

Zamieszkuje pierwotne i wtórne lasy tropikalne i subtropikalne, zalesione wąwozy i przyległe zarośla[8].

Zjada głównie drobne bezkręgowce, w tym owady, pająki i ślimaki. Aktywnie żeruje głównie w niższych i średnich piętrach lasów[8].

Sezon lęgowy głównie od września do lutego/marca. Wykazuje terytorializm – samiec energicznie broni terytorium przed rywalami. Gniazdo w kształcie kubka lub stożka umieszczone jest do 6 metrów nad ziemią w rozwidleniu gałęzi krzewu, drzewa czy bambusa. W zniesieniu dwa jaja, rzadko trzy. Inkubacja trwa 15–18 dni. Pisklęta są karmione przez oboje rodziców, opuszczają gniazdo po 17–20 dniach od wyklucia[8].

Status zagrożenia

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) gatunek został zaliczony do kategorii LC (ang. Least Concern – najmniejszej troski)[3]; IUCN stosuje jednak starsze, szersze ujęcie systematyczne, w którym do Symposiachrus trivirgatus wliczane są monareczka czarnoskrzydła i monareczka molucka[10]. Ze względu na brak dowodów na spadki liczebności bądź istotne zagrożenia dla gatunku BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za prawdopodobnie stabilny[3].

Przypisy

  1. ↑ Symposiachrus trivirgatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 D. Lepage: Spectacled Monarch Symposiachrus trivirgatus. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2023-07-03]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 Symposiachrus trivirgatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  4. 1 2 3 4 P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Monarchidae Bonaparte, 1854 – monarki – Monarchs (wersja: 2024-10-13). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-01-22].
  5. ↑ P. Mielczarek & W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 332, 1999.
  6. ↑ D. Lepage, Symposiachrus trivirgatus trivirgatus (Spectacled Monarch (trivirgatus)), [w:] Avibase [online] [dostęp 2023-06-24].
  7. 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2026-01-22]. (ang.).
  8. 1 2 3 4 5 6 P. Clement, G.M. Kirwan & S.M. Billerman: Australian Spectacled Monarch (Symposiachrus trivirgatus), version 1.2. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana & M.G. Smith) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2025. [dostęp 2026-01-22]. (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  9. ↑ Australian Spectacled Monarch Symposiachrus trivirgatus, [w:] eBird [online], Cornell Lab of Ornithology [dostęp 2026-01-22] (pol.).
  10. ↑ HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [online], październik 2025 [dostęp 2026-01-22].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.