Muchotrzew solniskowy

Muchotrzew solniskowy
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	goździkopodobne
Rząd	goździkowce
Rodzina	goździkowate
Rodzaj	muchotrzew
Gatunek	muchotrzew solniskowy
	Nazwa systematyczna
	Spergularia marina (L.) Besser; Enum. Pl. Volh., Defin. ed.: 97 (1822)
Synonimy
	Homotypowe: Alsine atheniensis proles marina (L.) Samp.; Alsine marina (L.) Mert. & W.D.J.Koch; Arenaria marina (L.) Weber; Arenaria rubra var. marina L.; Arenaria rubra subsp. marina (L.) Ehrh.; Buda marina (L.) Dumort.; Buda media var. marina (L.) Kuntze; Corion marinum (L.) N.E.Br.; Lepigonum marinum (L.) Wahlenb.; Spergula marina (L.) Bartl. & H.L.Wendl.; Spergularia halophila var. marina (L.) T.Marsson; Spergularia modesta proles marina (L.) Samp.; Spergularia rubra var. marina (L.) A.Gray; Stipularia marina (L.) Haw.; Tissa marina (L.) Britton;

Muchotrzew solniskowy (Spergularia marina (L.) Besser) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae). Jest szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej: naturalny obszar jego występowania obejmuje Azję, Europę, Afrykę Północną i Amerykę Północną, a jako introdukowany rośnie także w Nowej Zelandii i na Tasmanii^[3]. W Polsce jest niezbyt częsty^[4]. Rośnie na wybrzeżu oraz na solniskach w głębi kraju^[5].

Morfologia

Pokrój: Roślina zielna z cienkim, niezdrewniałym korzeniem, o łodydze osiągającej od kilku do 30 cm wysokości. Łodyga od nasady silnie się rozgałęzia, stąd rośliny mogą mieć poduszeczkowaty pokrój. Łodygi mogą płożyć się i podnosić. W dole są często czerwono nabiegłe, nagie, ale w górnej części zwykle ogruczolone, słabo kanciaste, czasem mocno, nawet do dwustronnego oskrzydlenia^[6].
Liście: Równowąskie, do 2,5 cm długości i 1,5 mm szerokości, mięsiste, na przekroju okrągłe lub półokrągłe, tępe lub zaostrzone, zawsze jednak bez ości na końcu. Przylistki szerokojajowate, do 2 mm długości, całobrzegie^[6].
Kwiaty: Na szypułkach podobnej długości jak działki kielicha lub dłuższe, zwykle ogruczolone, wsparte przysadkami znacznie krótszymi od szypułek. Działki kielicha do 4 mm długości, tępe, zielone, obłonione. Płatki korony różowe, białawe u nasady, nieco krótsze od działek kielicha. Pręcików zwykle 5, czasem nieco mniej^[6].
Owoce: Torebki o połowę dłuższe od kielicha. Nasiona brązowe, do 0,9 mm długości, otoczone prążkowanym rąbkiem o szerokości 0,3 mm^[6].
Gatunek podobny: Na podobnych siedliskach występuje muchotrzew trwały Spergularia media będący nieco tęższą byliną o drewniejącym korzeniu. Ma działki kielicha o długości 4–6 mm i płatki podobnej długości lub nieco od dłuższe. Pręcików jest więcej niż 5, zwykle 10^[6].

Biologia i ekologia

Muchotrzew solniskowy na solnisku pod Kołobrzegiem

Roślina jednoroczna i dwuletnia. Kwitnie od maja do września^[6].

Jest to halofit rosnący na słonych mokradłach wzdłuż wybrzeży i na solniskach śródlądowych, także na antropogenicznych solniskach, np. przy fabrykach^[6].

W fitosocjologii ma status gatunku charakterystycznego dla zespołu Puccinellio-Spergularietum salinae i wyróżniającego dla zespołu Puccinellio distantis-Salicornietum^[7]. Liczba chromosomów 2n = 36^[8].

Systematyka i zmienność

Tworzy mieszańce z muchotrzewem polnym^[4] i trwałym^[6].

Zagrożenia

Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006, 2016)^[9]^[10] w grupie gatunków narażonych na wymarcie (kategoria zagrożenia: VU).

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-12] (ang.).
1 2 3 Spergularia marina (L.) Besser, [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2026-05-04] .
1 2 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając (red.) i inni, Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .
1 2 3 4 5 6 7 8 MarianM. Szewczyk MarianM., Spergularia (Pers.) J. et C. Presl, Muchotrzew, [w:] AdamA. Jasiewicz (red.), Flora Polski. Rośliny naczyniowe, t. III, Kraków: PAN, 1992, s. 310-312, ISBN 83-85444-06-8, OCLC 749726292 .
↑ WładysławW. Matuszkiewicz WładysławW., Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, ISBN 83-01-13520-4, OCLC 749271059 .
↑ Spergularia salina na Flora of North America [dostęp 2013-12-13].
↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-12] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 Spergularia marina (L.) Besser, [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2026-05-04] .

[klucz-4] 1 2 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.

[5] Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając (red.) i inni, Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .

[szewczyk-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 MarianM. Szewczyk MarianM., Spergularia (Pers.) J. et C. Presl, Muchotrzew, [w:] AdamA. Jasiewicz (red.), Flora Polski. Rośliny naczyniowe, t. III, Kraków: PAN, 1992, s. 310-312, ISBN 83-85444-06-8, OCLC 749726292 .

[7] WładysławW. Matuszkiewicz WładysławW., Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, ISBN 83-01-13520-4, OCLC 749271059 .

[8] Spergularia salina na Flora of North America [dostęp 2013-12-13].

[9] Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.

[10] Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]